Vướng 3 trở ngại lớn, kinh tế Nga đối diện ‘tương lai nghiệt ngã’?
Thanh Tú -
06/12/2023 13:24 (GMT+7)
(VNF) - Theo ông Vladislav Inozemtsev, cố vấn đặc biệt tại Viện Nghiên cứu Truyền thông Trung Đông, nền kinh tế Nga đã bị suy giảm do chiến sự tại Ukraine và tình hình có thể sẽ giống như thời kỳ cuối Chiến tranh Lạnh khi các yếu tố quan trọng của tăng trưởng xấu đi.
Trong một bài báo đăng trên tạp chí Politique étrangère của Pháp, ông Inozemtsev đã chỉ ra những dấu hiệu suy yếu “đang lóe lên” trong nền kinh tế Moscow. Trong đó, ông đã nêu bật 3 vấn đề đang tồn tại ở Nga có thể khiến kinh tế đất nước phải đối mặt với một tương lai nhiều biến động.
Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Phi công nghiệp hóa
Theo ông Inozemtsev, nền kinh tế Nga đang ngày càng trở nên "nguyên thủy" khi các công ty phương Tây rời khỏi nước này và dừng hoạt động kinh doanh tại đây. Trong khi đó, hệ thống máy móc phương Tây còn sót lại trong nước đang cũ dần và chỉ còn sử dụng được từ 3 đến 5 năm tới.
Điều đó đã tạo ra những lỗ hổng đang làm tổn thương các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế Nga, chẳng hạn như lĩnh vực ô tô, vốn đã chứng kiến doanh số bán hàng sụt giảm trong gần hai năm chiến sự.
Hơn một năm qua, ngành công nghiệp ô tô Nga chứng kiến sự trì trệ chưa từng có sau cuộc rút chạy của các hãng xe phương Tây.
Trong khi đó, Nga đang hướng sang Trung Quốc nhiều hơn vì nhu cầu cơ sở hạ tầng và nguồn cung cấp sản phẩm công nghệ cao khi các nước phương Tây không còn muốn giao thương với quốc gia này.
Ông Imnozemtsev ước tính với tốc độ này, Nga có thể trở nên phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc với tư cách là đối tác thương mại vào cuối thập kỷ này.
Dân số giảm
Dân số Nga đã giảm trước chiến sự và càng tiếp tục giảm mạnh trong bối cảnh nhiều người sang nước khác định cư trước mối đe dọa từ chiến sự và nền kinh tế ảm đạm.
Chỉ trong năm 2022, Nga chứng kiến tối đa 1,3 triệu công dân rời khỏi nước này, bao gồm nhiều lao động trẻ tuổi và làm việc trong lĩnh vực có giá trị cao. Luỹ kế từ năm 2017 đến năm 2022, dân số Nga đã giảm khoảng 3 triệu người.
Trong khi các công ty quốc phòng đang làm việc hết công suất để cung cấp cho lực lượng vũ trang, các ngành công nghiệp dân sự đang phải vật lộn để tìm nguồn lao động.
Tình trạng thiếu lao động đã làm lộ rõ những điểm yếu của nền kinh tế Nga.
Theo báo cáo mới của Cơ quan Thống kê nhà nước Nga Rosstat, dân số Nga sẽ giảm 3 triệu người vào năm 2030, và sẽ tiếp tục giảm thêm 7 triệu người vào năm 2046.
Dân số giảm đã tạo ra một số vấn đề cho nền kinh tế Nga khi nước này chuyển sang nền tảng thời chiến, bao gồm cả thiếu hụt nhân công kỷ lục. Các chuyên gia cho rằng nếu không có biện pháp can thiệp, xu hướng này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực cho tỷ lệ tăng trưởng kinh tế của Nga và đẩy tỷ lệ lạm phát tăng vọt.
Theo Liên hợp quốc, nếu xu hướng giảm này tiếp tục, dân số Nga sẽ chỉ còn 120 triệu người từ nay đến năm 2050. Trong kịch bản bi quan nhất, từ nay đến cuối thế kỷ, Nga sẽ chỉ còn 83,7 triệu dân.
“Về lâu dài, sự sụt giảm nguồn nhân lực có thể khiến Nga phải trả giá đắt hơn những tổn thất tài chính trước mắt do cuộc xung đột hiện tại gây ra”, ông Imnozemtsev cho hay.
Thâm hụt ngân sách
Nga gần đây đã tìm nhiều giải pháp để bù đắp ngân sách đang thâm hụt, trong khi phải tăng chi quân sự. Chính phủ Nga đã ban hành thuế lợi tức phụ thu một lần (one-off windfall tax) đối với nhiều doanh nghiệp lớn, đặt mục tiêu thu 3,1 tỷ USD.
Trong năm đầu chiến sự, khả năng chống chịu của kinh tế Nga trước các lệnh trừng phạt của phương Tây tốt hơn dự kiến. Giá dầu khí tăng cao giúp Nga đảm bảo thu ngân sách trong giai đoạn này. GDP cũng chỉ giảm 2,1% năm ngoái, thấp hơn nhiều so với con số dự báo ban đầu của các chuyên gia là 10-15%.
Chính phủ Nga hồi tháng trước cho biết họ dự định chi 10,8 nghìn tỷ rúp (118 tỷ USD), tương đương khoảng 6% tổng sản phẩm quốc nội cho quốc phòng vào năm tới. Con số này gấp ba lần số tiền được phân bổ vào năm 2021, năm cuối cùng trước khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự tại Ukraine và nhiều hơn 70% so với kế hoạch ban đầu cho năm nay.
Các nhà phân tích độc lập cho rằng con số thực tế có thể còn cao hơn nếu tính cả những ước tính về chi tiêu mật.
Nga gần đây đã tìm nhiều giải pháp để bù đắp ngân sách đang thâm hụt.
Tuy nhiên, các nhà kinh tế học cảnh báo tác động sẽ tăng dần cùng với các lệnh trừng phạt mới nhắm vào nguồn thu từ tài nguyên thiên nhiên của Nga.
Theo ông Imnozemtsev, tất cả những điều này cho thấy nền kinh tế Nga đang phải đối mặt với khó khăn lớn.
Ông Imnozemtsev ước tính GDP của Nga vào cuối thập kỷ này có thể sụt giảm 10% -15% và đồng rúp có thể lao dốc khoảng 50% giá trị.
Các nhà kinh tế khác cũng đưa ra những cảnh báo tương tự đối với nền kinh tế Nga, mặc dù Nga vẫn luôn khẳng định khả năng phục hồi của mình trong hơn một năm rưỡi qua.
Mặc dù Điện Kremlin gần đây đã thừa nhận mước Nga trên bờ vực sụp đổ vào năm ngoái, tuy nhiên họ vẫn dự đoán nền kinh tế Nga sẽ tăng trưởng tới 3% trong năm nay, cao hơn mức tăng trưởng 2,2% ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
(VNF) - Thương vụ IPO lịch sử của SpaceX đang biến những người lao động bình thường thành triệu phú chỉ sau một đêm. Từ kỹ sư tên lửa đến nhân viên nhà ăn, tất cả đều hưởng lợi từ đợt IPO kỷ lục của SpaceX.
(VNF) - Sau đợt IPO kỷ lục của SpaceX, Elon Musk được cho là đã trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trong lịch sử với khối tài sản vượt 1.000 tỷ USD, bỏ xa mọi đối thủ trên bảng xếp hạng người giàu thế giới.
(VNF) - BYD dự kiến chi gần 2 tỷ euro để phát triển hệ thống hạ tầng tại châu Âu nhằm đưa công nghệ sạc siêu nhanh chỉ trong 5 phút lên toàn bộ các dòng xe chủ lực của hãng trong vài năm tới.
(VNF) - Giá dầu tăng cao do chiến sự Iran và sự mạnh lên của đồng USD đang tạo ra áp lực kép đối với các nền kinh tế châu Á. Trong bối cảnh dự đoán về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất gia tăng, cùng với mức độ bất ổn kinh tế vẫn ở ngưỡng cao, các quốc gia trong khu vực ngày càng khó khăn hơn trong việc bảo vệ đồng nội tệ.
(VNF) - Giá vàng kỳ hạn chốt phiên 10/6 ở mức thấp nhất kể từ đầu năm, chính thức xác nhận việc kim loại quý này bước vào thị trường gấu lần đầu tiên trong vòng 4 năm qua. Diễn biến này xảy ra ngay cả khi nhà đầu tư vẫn đang tìm kiếm những nơi trú ẩn an toàn hơn cho dòng vốn trong bối cảnh cuộc xung đột tại Trung Đông tiếp tục diễn biến khó lường.
(VNF) - World Cup từ lâu không chỉ là sự kiện bóng đá lớn nhất hành tinh mà còn là tài sản thương mại giá trị nhất của FIFA. Tuy nhiên, khi World Cup 2026 khởi tranh tại Mỹ, Canada và Mexico, FIFA đang đối mặt một thực tế mới: bán bản quyền phát sóng ngày càng khó hơn, dù giải đấu được mở rộng và lượng khán giả toàn cầu vẫn ở mức khổng lồ.
(VNF) - Từng khiến giới đầu tư phát cuồng và tạo nên những cơn FOMO lớn nhất trên thị trường tài chính toàn cầu, vàng và Bitcoin đang đánh mất dần sức hút. Dòng tiền suy giảm, niềm tin lung lay và sự trỗi dậy của những câu chuyện đầu tư mới đang khiến ánh hào quang của chúng trở nên mờ nhạt hơn bao giờ hết.
(VNF) - CEO của Tesla Elon Musk vừa đưa ra một tuyên bố đáng chú ý trong cuộc trò chuyện gần đây với nhà sáng lập Baron Capital, Ron Baron. Theo đó, ông Musk cho biết công ty của ông đang phát triển một con chip “tốt hơn NVIDIA từ hai đến ba lần” với chi phí chỉ bằng 10%, đặc biệt tập trung vào các tác vụ suy luận (inference).
(VNF) - Ở Hàn Quốc, nhà đầu tư cá nhân từ lâu không chỉ là một lực lượng tham gia thị trường. Họ còn là biến số có thể khuếch đại các chu kỳ tăng nóng, từ tiền mã hóa, cổ phiếu công nghệ cho tới các sản phẩm đòn bẩy.
(VNF) - Bitcoin đã bốc hơi khoảng 235 tỷ USD vốn hóa chỉ trong một tuần. Tuy nhiên, phía sau những biến động giá là một quá trình tái định hình đang diễn ra trong ngành tiền điện tử.
(VNF) - Chính quyền Mỹ ngày 8/6 đã công bố danh sách cập nhật các doanh nghiệp lớn của Trung Quốc mà Washington cho rằng có liên hệ hoặc hỗ trợ quân đội nước này. Danh sách này bao gồm nhiều tên tuổi nổi bật như Alibaba, Baidu và nhà sản xuất xe điện BYD.
(VNF) - Tính từ đầu năm đến nay, KOSPI đã ba lần kích hoạt cơ chế ngắt mạch trong năm 2026, lần lượt vào các ngày 4/3, 9/3 và 8/6. Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào con số này, nhà đầu tư có thể bỏ qua điểm quan trọng hơn: ba lần thị trường buộc phải tạm dừng giao dịch không phản ánh cùng một" vấn đề" lặp lại.
(VNF) - Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã kéo dài chuỗi mua vàng liên tiếp lên tháng thứ 19 trong tháng 5, trong bối cảnh dự trữ ngoại hối của nước này tăng lên mức cao nhất trong hơn một thập kỷ.
(VNF) - OPEC+ tiếp tục nâng mục tiêu khai thác dầu từ tháng 7, nhưng xung đột tại Trung Đông khiến phần lớn sản lượng tăng thêm vẫn chỉ tồn tại trên giấy.
(VNF) - Trước thềm cuộc họp đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Fed, ông Kevin Warsh đang chịu sức ép từ Tổng thống Mỹ Donald Trump, người tiếp tục kêu gọi hạ lãi suất. Động thái này diễn ra chỉ vài ngày sau khi báo cáo việc làm tích cực của Mỹ làm gia tăng kỳ vọng Fed có thể phải nâng lãi suất trở lại.
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Đồng won rơi xuống mức thấp nhất trong 17 năm khi đồng USD tăng giá và dòng vốn ngoại liên tục rời khỏi Hàn Quốc. Trong khi đó, thị trường chứng khoán Seoul chứng kiến phiên giảm sâu nhất nhiều tháng do làn sóng bán tháo cổ phiếu công nghệ và tâm lý né tránh rủi ro lan rộng.
(VNF) - Đằng sau cuộc gặp gỡ tưởng như đơn giản này là bàn ăn quy tụ các tập đoàn có tổng vốn hóa khoảng 5.370 tỷ USD cùng những kế hoạch mới xoay quanh AI, robot và tương lai ngành bán dẫn.
(VNF) - Sự suy yếu của đồng yên đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản khi tác động ngày càng rõ nét đến giá nhập khẩu, lạm phát và chi phí sinh hoạt của người dân.
(VNF) - Làn sóng bán tháo kéo dài trên thị trường tiền điện tử đã khiến hàng nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa bị thổi bay, làm gia tăng tâm lý bất an của giới đầu tư và một lần nữa đặt ra câu hỏi về tính ổn định của nhóm tài sản thay thế này.
(VNF) - Ngày càng nhiều tỷ phú trên thế giới cho rằng điều quan trọng là giúp thế hệ sau giữ được động lực tự vươn lên, thay vì sống dựa vào “núi tiền” thừa kế.
(VNF) - Thương vụ IPO lịch sử của SpaceX đang biến những người lao động bình thường thành triệu phú chỉ sau một đêm. Từ kỹ sư tên lửa đến nhân viên nhà ăn, tất cả đều hưởng lợi từ đợt IPO kỷ lục của SpaceX.
(VNF) - Trên công trường cầu Thượng Cát - Hà Nội, hàng trăm công nhân cùng nhiều thiết bị cơ giới đang làm việc liên tục ngày đêm để đẩy nhanh tiến độ thi công, hướng tới mục tiêu hoàn thành công trình trong năm 2027.