130 ngày dấn thân vào chính trường: Đoạn đời sóng gió của Elon Musk

Những ngày cuối tháng 5, tỷ phú Elon Musk nói lời chia tay với cương vị người đứng đầu Ban Hiệu suất Chính phủ Mỹ (DOGE).

Ông Musk đã trải qua nhiều thăng trầm trong nhiệm kỳ 130 ngày với vai trò là nhân viên chính phủ đặc biệt trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald. Từ người được coi là “kiến trúc sư trưởng” cho chiến dịch cải cách chính phủ, ông Musk đã trở thành tâm điểm bị chỉ trích.

Đặt mục tiêu tiết kiệm ít nhất 1.000 tỷ USD cho ngân sách liên bang, nhưng đến nay DOGE được cho là chỉ cắt giảm được khoảng 175 tỷ USD. Tỷ phú Elon Musk thừa nhận cải cách chính phủ là "một cuộc chiến khó khăn" và rằng mình đã “vỡ mộng” với Nhà Trắng.

"Bây giờ tôi sẽ quay trở lại và dành toàn bộ 24/7 thời gian cho công việc… Tôi phải siêu tập trung vào X và Tesla vì chúng tôi chuẩn bị triển khai các công nghệ quan trọng”, ông Musk viết trên X ngày 24/5.

Các nhà quan sát cho rằng cho dù có muốn hay không thì CEO Elon Musk bắt buộc phải trở lại để vực dậy đế chế kinh doanh đang sa sút của mình. Hành trình “doanh nhân làm chính trị” của ông Musk đã không đem lại kết quả như ý, thậm chí còn gây tổn hại nghiêm trọng đến sự nghiệp kinh doanh của ông.

Tesla bị “vạ lây”

Quyền lực chính trị tại Nhà Trắng đã khiến tỷ phú Elon Musk phải “trả giá” khá đắt.

Theo The Hill, nhiều biện pháp cắt giảm nhân sự và chi tiêu chính phủ của DOGE đã gây ra làn sóng phản đối dữ dội trên toàn quốc. Nhiều người tiêu dùng và nhà đầu tư không đồng tình với quyết sách của ông Musk, dẫn đến việc sụt giảm doanh số, khủng hoảng thương hiệu và mất lòng tin từ nhà đầu tư.

Tesla là công ty chịu nhiều tác động nhất. Trong quý I/2025, lợi nhuận ròng của Tesla giảm tới 71%, với doanh thu từ mảng ô tô giảm 20%. Doanh số bán hàng tại các thị trường chủ chốt như Mỹ và Đức đều ghi nhận mức giảm 2 con số. Đây cũng là quý có doanh số thấp nhất của Tesla trong gần 3 năm qua.

Sự sụt giảm này là cú sốc đối với một công ty mà cho đến gần đây vẫn báo cáo mức tăng trưởng doanh số hàng năm từ 20% đến 100%. Tesla từng là hãng xe có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới, nhưng trong quý đầu tiên của năm nay, vốn hoá Tesla đã “bốc hơi” khoảng 800 tỷ USD, kéo tài sản cá nhân của ông Musk giảm gần 135 tỷ USD.

Các nhà phân tích cho rằng vai trò gây tranh cãi của ông Musk trong chính quyền là nguyên nhân chính khiến doanh số Tesla lao dốc chưa từng có. Các hoạt động chính trị của ông Musk đã vấp phải sự phản đối lớn, dẫn đến nhiều cuộc biểu tình, đập phá showroom và thậm chí là đốt xe Tesla trên khắp nước Mỹ.

Không chỉ gây tranh cãi tại Mỹ, ông Musk còn công khai ủng hộ các đảng cực hữu ở Đức và Anh. Doanh số của Tesla ở châu Âu theo đó cũng giảm mạnh. Tháng 4 vừa qua, Tesla lần đầu tiên bị đối thủ BYD đến từ Trung Quốc vượt mặt về doanh số bán xe tại lục địa già.

Theo giáo sư marketing Scott Galloway của Đại học New York, việc CEO Elon Musk tham gia vào DOGE là “một trong những vụ phá hủy thương hiệu lớn nhất từng có”. Hình ảnh thương hiệu Tesla vốn gắn với đổi mới và công nghệ xanh, nay đang bị ảnh hưởng bởi những vấn đề mang tính cá nhân và chính trị của lãnh đạo công ty.

Theo đó, việc CEO Tesla thân thiết với Tổng thống Trump - đại diện của đảng Cộng hòa, cùng các cải cách chính phủ gây tranh cãi đã khiến “nhóm khách hàng cốt lõi của Tesla bị mất lòng”.

“3/4 người theo đảng Cộng hòa không quan tâm và sẽ không bao giờ cân nhắc mua một chiếc xe điện. Vậy mà ông Musk lại thân thiết với những người chẳng hề quan tâm đến xe điện”, ông Galloway nhận định.

Từ khi đảm nhiệm vị trí CEO Tesla năm 2008, ông Musk vẫn luôn là gương mặt đại diện của hãng xe điện. Vì vậy, việc ông không phân biệt rạch ròi giữa chính trị và kinh doanh đã gây tổn hại đến hình ảnh của Tesla.

Kết quả khảo sát cho thấy Tesla đã tụt từ vị trí thương hiệu đáng tin cậy thứ 8 vào năm 2021 xuống vị trí thứ 95 vào năm nay. Theo nhà phân tích Dan Ives, ngay cả khi ông Musk rút khỏi DOGE và quay lại công việc kinh doanh của mình thì “thiệt hại về thương hiệu cũng sẽ là vĩnh viễn”.

Elon Musk quay trở lại, có “lợi hại hơn xưa”?

Ngay những ngày đầu CEO Elon Musk tham gia chính trường, nhiều cổ đông đã bày tỏ lo ngại về khả năng ông xao nhãng vai trò điều hành các công ty.

Hồi tháng 3, CEO Elon Musk khiến cổ đông thêm bất an khi thừa nhận bản thân đang cùng lúc đảm nhận tới 17 công việc khác nhau. Theo đó, ngoài Tesla, ông còn điều hành tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX, mạng xã hội X, công ty trí tuệ nhân tạo xAI, công ty phát triển chip cấy não Neuralink và công ty đào hầm The Boring Company. Ông Musk thừa nhận gặp nhiều khó khăn khi vừa phải điều hành các doanh nghiệp này vừa phải làm việc tại Washington.

Các cổ đông cho rằng việc ông Musk dành quá nhiều thời gian cho các hoạt động bên ngoài đã khiến ban quản trị chậm trễ trong việc ra các quyết định quan trọng. Trước áp lực từ cổ đông và tình hình kinh doanh sa sút, ngày 22/4, ông Musk thông báo sẽ giảm thời gian làm việc tại DOGE xuống còn 1-2 ngày mỗi tuần. Thông tin này ngay lập tức khiến giá cổ phiếu Tesla tăng trở lại.

Ngày 28/5, truyền thông Mỹ đưa tin một nhóm nhà đầu tư của Tesla đã gửi thư đến chủ tịch Robyn Denholm, yêu cầu CEO Elon Musk dành ít nhất 40 giờ mỗi tuần để điều hành Tesla.

"Cuộc khủng hoảng tại Tesla cho thấy rõ vấn đề xuất phát từ việc CEO vắng mặt. Các hoạt động bên ngoài dường như đã khiến ông Musk phân tâm, không còn tích cực quản lý Tesla như những gì được kỳ vọng ở CEO một công ty", bức thư nêu rõ.

Theo Financial Times, hội đồng quản trị của Tesla cũng đã thành lập một ủy ban để xem xét gói lương thưởng mới cho CEO nhằm khuyến khích ông làm việc. Thậm chí có thông tin rằng trong thời gian ông Musk vắng mặt, hội đồng quản trị đã liên hệ với các công ty tuyển dụng để tìm CEO kế nhiệm ông Musk.

Trước áp lực từ nhiều phía, ngày 28/5, ông Musk tuyên bố rút lui khỏi DOGE. Ông cam kết sẽ “tập trung 24/7” cho đế chế kinh doanh của mình nhằm khôi phục niềm tin của nhà đầu tư và khách hàng. Thông tin này ngay lập tức giúp cổ phiếu Tesla tăng giá, đưa giá trị vốn hóa công ty trở lại mức hơn 1.000 tỷ USD.

Rời DOGE, ông Musk khẳng định “tương lai của Tesla đang tươi sáng hơn bao giờ hết”. Ông cam kết các dự án xe tự lái và robot hình người của Tesla sẽ mang đến một kỷ nguyên “thịnh vượng bền vững cho tất cả mọi người". Vị tỷ phú cũng đón tin vui mới với Neuralink khi start-up này gọi vốn thành công 650 triệu USD.

Theo các chuyên gia, tại thời điểm hiện tại, các nhà đầu tư có thể thở phào nhẹ nhõm với sự “tái xuất” của CEO Elon Musk. Nhưng trong thời gian tới, tâm lý lạc quan của nhà đầu tư sẽ phụ thuộc vào việc ông Musk có thực sự cải thiện được tình hình kinh doanh hay không. Tesla và X làm ăn sa sút, thử nghiệm tên lửa Starship liên tiếp thất bại là những bài toán đang chờ vị CEO giải quyết.