Ba kịch bản cho giá dầu: Con số 200 USD/thùng có còn ‘điên rồ’?

Giá dầu Brent giao ngay tăng vọt hơn 140 USD/thùng

Giá giao ngay của các lô dầu thô Brent đã tăng vọt lên 141,36 USD/thùng trong phiên giao dịch ngày 2/4, ghi nhận mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, theo dữ liệu từ S&P Global.

Mức giá này phản ánh nhu cầu đối với các lô dầu Brent sẽ được giao trong vòng 10 đến 30 ngày tới. Việc giá giao ngay tăng mạnh cho thấy nguồn cung dầu vật chất đang rơi vào tình trạng khan hiếm nghiêm trọng, trong bối cảnh gián đoạn lớn phát sinh từ việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch của thế giới.

Đáng chú ý, giá giao ngay hiện cao hơn tới 32,33 USD so với hợp đồng dầu Brent kỳ hạn giao tháng 6, chốt phiên ở mức 109,03 USD/thùng. Khoảng chênh lệch lớn này phản ánh sự lệch pha rõ rệt giữa thị trường vật chất và thị trường tài chính.

Bà Amrita Sen, nhà sáng lập Energy Aspects, nhận định trong cuộc phỏng vấn với CNBC rằng giá hợp đồng tương lai “gần như tạo ra cảm giác an toàn giả tạo, khiến thị trường tưởng rằng căng thẳng không quá lớn”.

“Những gì đang diễn ra trên thị trường vật chất là rất rõ ràng, nhưng thị trường tài chính lại phần nào che giấu mức độ khan hiếm thực sự đang lan rộng”, bà Sen nói, đồng thời cho biết giá dầu diesel tại châu Âu hiện đã tiến sát mốc 200 USD/thùng – một dấu hiệu cho thấy áp lực nguồn cung đang gia tăng mạnh mẽ.

Cảnh báo tương tự cũng được đưa ra bởi ông Mike Wirth, Giám đốc điều hành Chevron. Phát biểu tại hội nghị năng lượng CERAWeek do S&P Global tổ chức tại Houston ngày 23/3, ông Wirth cho rằng giá dầu kỳ hạn hiện chưa phản ánh đầy đủ quy mô gián đoạn nguồn cung do việc đóng cửa eo biển Hormuz gây ra.

Theo ông, thị trường hiện đang giao dịch dựa trên “thông tin hạn chế” và chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố “nhận thức chủ quan”, trong khi những tác động thực tế từ việc tuyến vận tải chiến lược này bị gián đoạn đang dần lan rộng trên toàn cầu.

“Những hệ quả vật chất rất rõ ràng từ việc eo biển Hormuz bị phong tỏa đang lan khắp thế giới và thẩm thấu vào toàn bộ hệ thống năng lượng. Tuy nhiên, theo tôi, các yếu tố này vẫn chưa được phản ánh đầy đủ vào đường cong giá dầu kỳ hạn”, ông nhấn mạnh.

Mùa hè năm 2008, chỉ vài tuần trước khi ngân hàng đầu tư Lehman Brothers sụp đổ, giá dầu đã tăng vọt lên gần 150 USD/thùng. Hiện nay, nhiều chuyên gia theo dõi thị trường năng lượng cảnh báo kịch bản giá dầu thậm chí còn có thể vượt ngưỡng này trong mùa hè năm nay nếu eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, không sớm được mở cửa trở lại.

Riêng trong tháng 3, giá dầu thô tăng tới 51%, đánh dấu mức tăng theo tháng lớn thứ hai kể từ khi thị trường hợp đồng tương lai đi vào hoạt động năm 1983.

Trong khi đó, giá xăng trên toàn nước Mỹ đã vượt mốc 4 USD/gallon và được dự báo sẽ tiếp tục đẩy chi phí sinh hoạt leo thang, từ thực phẩm cho đến vé máy bay, qua đó gia tăng áp lực lạm phát trên diện rộng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong ngày 2/4 khẳng định cuộc xung đột sẽ kết thúc trong vài tuần tới và giá xăng sẽ “lao dốc” ngay sau đó. Tuy nhiên, nếu chiến sự kéo dài, nhiều nhà phân tích cảnh báo việc không thể tái mở cửa eo biển Hormuz sẽ gây ra những hệ lụy kinh tế rất lớn.

Mức giá 200 USD/thùng không còn "điên rồ"

Theo nghiên cứu mới công bố của Macquarie Group, nếu xung đột kéo dài đến hết tháng 6, giá dầu có thể tăng vọt lên trên 200 USD/thùng “trong một khoảng thời gian nhất định”.

Ông Vikas Dwivedi, chiến lược gia dầu khí toàn cầu tại Macquarie, cho biết xác suất xảy ra kịch bản này hiện vào khoảng 20%, giảm so với mức 40% của cuối tuần trước. Đáng chú ý, ông nhấn mạnh giá dầu 200 USD vẫn có thể xảy ra ngay cả khi chiến sự kết thúc nhưng eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa phần lớn – một khả năng đã được phía Mỹ đề cập gần đây.

Phát ngôn viên Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết chính quyền đã chuẩn bị các phương án nhằm giảm thiểu gián đoạn ngắn hạn đối với thị trường năng lượng, đồng thời sẵn sàng hành động nhanh chóng khi cần thiết.

Nếu giá dầu chạm ngưỡng 200 USD/thùng, tác động đối với kinh tế toàn cầu sẽ rất nghiêm trọng. Tại Mỹ, giá xăng khi đó có thể lên tới khoảng 7 USD/gallon, phá vỡ kỷ lục 5,02 USD được thiết lập vào tháng 6/2022.

Dù mức giá này có vẻ cực đoan, nhiều chuyên gia cho rằng nó phản ánh đúng quy mô gián đoạn nguồn cung hiện nay, nhất là khi giá dầu Dubai gần đây đã vượt 166 USD/thùng.

Lập luận của giới phân tích cho rằng nếu dòng chảy dầu từ Trung Đông không sớm được khôi phục, giá dầu sẽ buộc phải tăng lên mức đủ cao để “bóp nghẹt” nhu cầu, qua đó tái cân bằng thị trường.

Năm 2008, mức cân bằng đó là gần 150 USD/thùng. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, con số này hiện có thể vượt 200 USD.

“Giá dầu sẽ tăng đến bất kỳ mức nào cần thiết để làm chậm tăng trưởng GDP. Không ai biết chính xác mức đó là bao nhiêu, nhưng vùng giá trên 100 USD, thậm chí vượt 200 USD, là hoàn toàn có thể xảy ra – dù đó là một kịch bản không mong muốn”, ông Bob McNally, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập Rapidan Energy Group, nhận định.

Giới chuyên gia nhận định “đồng hồ đang đếm ngược” đối với cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử hiện đại.

Bank of America ước tính riêng trong tháng 3, nền kinh tế toàn cầu đã mất từ 14 đến 15 triệu thùng dầu và các sản phẩm năng lượng mỗi ngày, bao gồm dầu diesel và nhiên liệu máy bay.

Ngân hàng này dự báo giá dầu có thể duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong phần còn lại của năm, nhưng sẽ còn tăng cao hơn nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài.

“Phần lớn các dòng chảy năng lượng này không được khôi phục trong vòng 2–4 tuần tới, sự đổ vỡ của chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu là điều khó tránh khỏi”, các nhà phân tích của Bank of America cảnh báo.

Theo đánh giá của ngân hàng, sự đứt gãy này có thể buộc thị trường phải phân bổ nguồn cung theo định mức và kéo theo những hệ quả “tương tự, thậm chí nghiêm trọng hơn” các cuộc khủng hoảng năng lượng thập niên 1970.

Trong kịch bản thiếu hụt kéo dài, giá dầu có thể vượt 150 USD/thùng ngay trong quý này.

Ba kịch bản cho thị trường dầu mỏ

Dù vậy, các dự báo giá dầu hiện nay đều đi kèm mức độ bất định rất lớn. Một quan chức Nhà Trắng cho rằng những dự báo giá dầu cao là “không thực sự phù hợp”, do không thể dự đoán chính xác tiến trình quân sự cũng như thời điểm kết thúc xung đột.

Thực tế cho thấy các dự báo kinh tế có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời trước những thay đổi chính sách đột ngột. Năm ngoái, khi Mỹ áp thuế cao kỷ lục đối với hàng nhập khẩu, thị trường từng lo ngại suy thoái cận kề. Tuy nhiên, kịch bản này đã không xảy ra sau khi chính sách được điều chỉnh.

Ở thời điểm hiện tại, giá dầu hoàn toàn có thể giảm mạnh nếu eo biển Hormuz sớm được mở cửa trở lại và cơ sở hạ tầng năng lượng tại Trung Đông được khôi phục. Ngay cả việc Mỹ rút khỏi xung đột cũng có thể kéo giá dầu đi xuống trong ngắn hạn.

“Tất cả những gì tôi cần làm là rút khỏi Iran, và chúng ta sẽ sớm làm điều đó – khi đó giá sẽ lao dốc”, ông Trump tuyên bố.

Theo Bank of America, triển vọng giá dầu sắp tới phụ thuộc lớn vào diễn biến tại eo biển Hormuz, với ba kịch bản chính:

Tong kịch bản chiến sự hạ nhiệt nhanh, giá dầu Brent trung bình năm 2026 có thể chỉ khoảng 77,5 USD/thùng.

Với kịch bản xung đột kết thúc trong 2 - 4 tuần tới, giá dầu trung bình năm nay vào khoảng 92,5 USD/thùng. Đây là mức cao nhưng vẫn có thể kiểm soát.

Và trong kịch bản xấu nhất, kinh tế đối mặt “cú sốc kép” gồm tăng trưởng thu nhập gần như bằng 0, thất nghiệp gia tăng và thị trường tài chính biến động mạnh.

“Kịch bản leo thang có thể đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái chỉ trong vài tháng”, Bank of America cảnh báo.

Trước tình hình này, chính quyền Mỹ đã triển khai nhiều biện pháp nhằm giảm áp lực nguồn cung, bao gồm xả kho dự trữ dầu chiến lược với quy mô kỷ lục, hỗ trợ bảo hiểm hàng hải và tạm thời nới lỏng các quy định vận chuyển năng lượng trong nước.

Tuy nhiên, theo ông McNally, những biện pháp này vẫn là chưa đủ. "Các công cụ mà chính quyền sử dụng là phù hợp, nhưng quy mô còn quá nhỏ. Vấn đề Hormuz đơn giản là quá lớn để có thể giải quyết chỉ bằng những công cụ hiện tại", vị chuyên gia nhấn mạnh.