Áp lực thanh khoản, lãi suất tiết kiệm liên tục đi lên

Lãi suất cho vay rục rịch tăng

Sau thời gian dài duy trì ở mức thấp kỷ lục để hỗ trợ phục hồi kinh tế, mặt bằng lãi suất đang đứng trước những áp lực điều chỉnh mới.

Lãi suất huy động bắt đầu nóng lên từ cuối tháng 9. Cuộc đua tăng lãi suất huy động càng thêm nóng khi có sự nhập cuộc của nhóm Big 4.

Tính từ đầu tháng 12 đến nay, đã có tới 25 ngân hàng tăng lãi suất huy động, trong đó có một số nhà băng có đến 2-3 lần điều chỉnh lãi suất chỉ trong vòng nửa tháng.

Lãi suất niêm yết công khai trên website của các ngân hàng dành cho các kỳ hạn dài chạm ngưỡng 7%/năm. Hàng loạt ngân hàng còn cộng thêm lãi suất, đẩy lãi suất huy động vượt mốc 8%/năm.

Lãi suất tiết kiệm tăng trên diện rộng tạo áp lực lên lãi suất đầu ra. Lãi suất đầu vào tăng cũng khiến lãi suất cho vay rục rịch đi lên, có thể tạo áp lực chi phí vốn với người đi vay.

Thực tế, lãi suất cho vay bình quân tại nhiều ngân hàng đã quay đầu tăng trong tháng 11.

Tính đến ngày 21/12, trong số 23 ngân hàng công bố lãi suất cho vay bình quân của tháng 11, có tới 15 ngân hàng công bố lãi suất cho vay bình quân tăng so với tháng liền kề; chỉ có 6 ngân hàng ghi nhận mức giảm so với tháng trước đó.

Nhiều ngân hàng như MBV, Viet A Bank, Sacombank, VIB, GPBank, BVBank, LPBank, ACB, VPBank, Vikki Bank, MB và Bac A Bank... công bố lãi suất cho vay bình quân tháng 11 tăng.

Đáng chú ý, lãi suất cho vay bình quân tại nhóm ngân hàng Big4 gồm VietinBank, Agribank và Vietcombank đều tăng so với tháng 10, riêng BIDV giữ nguyên ở mức 5,47%/năm.

Còn Vietcombank nâng lãi suất cho vay bình quân tháng 11 lên 5,7%/năm, chênh lệch lãi suất đạt 2,7%/năm. VietinBank tăng nhẹ lãi suất cho vay bình quân lên 5,1%/năm, với mức chênh lệch 1,8%/năm. Trong khi Agribank tăng lãi suất cho vay bình quân lên 6,69%/năm, chênh lệch lãi suất giữa cho vay và huy động ở mức 1,17%/năm.

Song với nhiều lợi thế lớn trong huy động, nhóm Big4 vẫn là những nhà băng duy trì lãi suất cho vay bình quân thấp nhất hiện nay.

KienlongBank, PVCombank và BaoViet Bank là những ngân hàng duy trì lãi suất cho vay bình quân trên 8%/năm, mức lãi suất cho vay bình quân cao nhất theo công bố.

Còn theo thống kê của NHNN chi nhánh khu vực 2, lãi suất cho vay bằng VND thông thường đến 30/11 được các NHTM áp dụng phổ biến ở mức 5,2-7,5%/năm đối với ngắn hạn và ở mức 5,4-9%/năm đối với trung, dài hạn.

So với cuối tháng 10, lãi suất cho vay ngắn hạn điều chỉnh tăng khoảng 0,3-0,5%/năm. So với cuối năm 2024, lãi suất cho vay ngắn hạn được điều chỉnh tăng khoảng 0,5-0,8%/năm, lãi suất cho vay trung, dài hạn điều chỉnh tăng khoảng 0,4%/năm ở khối ngân hàng thương mại nhà nước và giữ ổn định ở khối ngân hàng thương mại cổ phần.

Thời gian qua, một số ngân hàng cũng đã dừng gói cho vay mua nhà giá rẻ. Lãi suất thả nổi tại một số nhà băng cũng rục rịch tăng 0,5-1%.

Lãi suất cho vay còn dư địa kìm giữ?

Bàn về xu hướng lãi suất, TS. Nguyễn Trí Hiếu - Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu - cho rằng, khi mặt bằng lãi suất huy động tăng, việc lãi suất cho vay điều chỉnh theo là điều khó tránh khỏi.

Trong khi đó, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu kinh tế tài chính WiGroup, đánh giá lãi suất huy động nhiều khả năng tiếp tục tăng từ nay đến Tết Nguyên đán do nhu cầu vốn cao và dư địa huy động bổ trợ hạn chế. Còn lãi suất cho vay có tăng hay không phụ thuộc vào việc xu hướng tăng lãi suất chỉ diễn ra trong giai đoạn cao điểm hay kéo dài sang năm 2026.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhìn nhận, mặt bằng lãi suất đang duy trì ở mức "dễ thở" và chưa gây xáo trộn lớn với doanh nghiệp. Mức điều chỉnh lãi suất vẫn nằm trong biên độ rủi ro mà doanh nghiệp có thể tính toán và điều chỉnh được.

Ông Nguyễn Hữu Huân, Đại học kinh tế TP.HCM, nhận định mặt bằng lãi suất cho vay sẽ buộc phải duy trì ở mức hợp lý nhằm đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế 8-10%.

Nhận định về lãi suất cho vay trong năm tới, TS. Huỳnh Trung Minh dự báo từ quý I/2026, lãi suất cho vay bình quân sẽ tăng thêm khoảng 0,4-0,6%, đưa mức lãi suất phổ thông lên ngưỡng 6,9-7,5%/năm. Căng thẳng có thể gia tăng vào quý II và quý III/2026 khi lãi suất có khả năng chạm mốc 7,5-7,8%/năm.

MBS Research kỳ vọng chính sách tiền tệ tiếp tục theo hướng hỗ trợ linh hoạt, giúp tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 có thể đạt khoảng 20%.

Trong bối cảnh tín dụng tăng tốc, MBS Research dự báo trong nửa đầu năm 2026, lãi suất huy động sẽ tiếp tục tăng. Nửa cuối năm 2026, lãi suất cho vay dự kiến sẽ nhích lên khi các khoản vay trung dài hạn trong năm 2025 bắt đầu hết ưu đãi lãi suất và thả nổi theo lãi suất huy động. Ngoài ra, nhu cầu cho vay sản xuất kinh doanh của nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa và khoa học công nghệ phục hồi sẽ đẩy nền lãi suất cho vay lên cao hơn trong nửa cuối 2026.

Nhưng không phải tất cả chuyên gia đều nghiêng về kịch bản lãi suất tăng mạnh.

Ông Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách (Trường Đại học VinUni), nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Theo ông Tú Anh, nếu việc giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh và dòng tiền trong hệ thống ngân hàng được luân chuyển nhịp nhàng, áp lực tăng lãi suất đột biến sẽ được giảm bớt.

Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, nhìn nhận mặt bằng lãi suất năm 2026 có khả năng vẫn duy trì ở mức thấp hỗ trợ tăng trưởng khi tỷ giá bắt đầu có xu hướng giảm áp lực vào cuối năm 2025. Chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục đóng vai trò là bệ đỡ cho các mục tiêu kinh tế lớn của năm 2026.

Còn ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital cho biết thanh khoản hệ thống trong năm 2026 dự kiến sẽ cải thiện. Khi các kênh tài sản như vàng, chứng khoán và bất động sản đều đã neo ở mức giá cao thì dòng tiền tiết kiệm của người dân sẽ có xu hướng quay trở lại hệ thống ngân hàng để tìm kiếm sự an toàn. Đây là yếu tố quan trọng giúp các ngân hàng giảm bớt áp lực huy động vốn.