Theo Kiểm toán Nhà nước, một số dự án sử dụng ODA, vốn vay ưu đãi có mức đội vốn “khủng khiếp”. Chẳng hạn như dự án nâng cao an toàn cầu đường sắt trên tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh điều chỉnh 3 lần, tăng 6.812 tỷ đồng (tương đương 275,61%) so với tổng mức đầu tư ban đầu: lần 1 tăng 753 tỷ đồng (tương đương 43,8%), lần 2 tăng 1.319 tỷ đồng (tương đương 53,38%) so với lần 1, lần 3 tăng 5.493 tỷ đồng (tương đương 144,9%) so với lần 2.
Dự án thành phần 1, 2, 3 thuộc sự án kết nối khu vực trung tâm Đồng bằng Mê Kông điều chỉnh tổng mức đầu tư tăng 3.000 tỷ đồng.
Dự án Thủy điện Huội Quảng điều chỉnh 2 lần, tăng tổng mức đầu tư 5.768 tỷ đồng (tương đương 58,9%).
Dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 1 TP. Hồ Chí Minh, tuyến Bến Thành - Suối Tiên điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư 29.937,6 tỷ đồng (tương đương 172,2%).
Đặc biệt, Bộ Giao thông vận tải có 27/42 dự án điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư tới… 122.352 tỷ đồng và 97,27 triệu USD.
Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước đánh giá: không như lời của các nhà tài trợ, rằng các dự án sử dụng ODA và vốn vay ưu đãi đạt hiệu quả sau khi hoàn thành dự án, việc kiểm toán các dự án đã cho thấy một kết quả không như mong đợi.
Thực tế là: dự án sử dụng ODA, vốn vay ưu đãi có hiệu quả sử dụng chưa tương xứng, chất lượng công trình chưa cao, công nghệ chưa thực sự tiên tiến, chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư; các định mức, đơn giá vật tư đặc thù quá cao, tổng mức đầu tư thay đổi nhiều lần, giải ngân chậm…
Theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước, trong việc sử dụng ODA, vốn vay ưu đãi, có tình trạng phê duyệt, sử dụng vốn vay chi thường xuyên; chưa giải ngân hết kế hoạch vốn, giải ngân chậm, sai cơ cấu vốn, tỷ lệ thấp trong khi Hiệp định đã hết hiệu lực; rút vốn vay khi chưa có nhu cầu hoặc vượt nhu cầu.
Cụ thể, về phê duyệt, sử dụng vốn vay chi thường xuyên, có 4 Bộ được “chỉ tên” gồm: Bộ Kế hoạch và Đầu tư 5 dự án 3.144 tỷ đồng; Bộ Tài nguyên và Môi trường 3 dự án 1.276 tỷ đồng; Bộ Xây dựng 5 dự án 719 tỷ đồng; Chuyên đề ODA giai đoạn 2015-2017 tại Bộ Y tế, dự án hỗ trợ xử lý chất thải bệnh viện 223,1 tỷ đồng, dự án chăm sóc sức khỏe nhân dân các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn 2 là 1,75 tỷ đồng, dự án hỗ trợ y tế vùng Duyên hải Nam Trung Bộ 0,9 tỷ đồng; dự án Vramp: 06 gói thầu tư vấn đã nghiệm thu thanh toán 30 tỷ đồng.
Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước cũng chỉ ra tình trạng chưa giải ngân hết kế hoạch vốn có các dự án.
Cụ thể, dự án kết nối khu vực trung tâm Đồng bằng Mê Kông năm 2017 giải ngân 2.454/3.500 tỷ đồng, chiếm 70,11%; dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 1 TP. Hồ Chí Minh, tuyến Bến Thành - Suối Tiên, năm 2018 kế hoạch vốn nước ngoài giải ngân 0% (0/1.052 tỷ đồng), vốn đối ứng giải ngân 5,82% (20,37/350 tỷ đồng);
Dự án cải thiện môi trường nước TP. Huế, kế hoạch vốn các năm không sử dụng hết phải hủy bỏ 6.369/8.297 tỷ đồng, tương ứng 76,8%, trong đó vốn nước ngoài hủy bỏ 6.198/7.931 tỷ đồng, tương ứng 78,1%. Chuyên đề ODA giai đoạn 2015-2017 của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, tỷ lệ giải ngân vốn vay đạt 23,9% kế hoạch vốn được giao.
Tình trạng giải ngân chậm xảy ra ở dự án chăm sóc sức khỏe nhân dân các tỉnh Tây Nguyên - giai đoạn 2: năm 2015, giải ngân vốn ODA đạt 4,41%, năm 2016 đạt 60,3%, vốn đối ứng đạt 56,2%; đến ngày 31/12/2017 giải ngân đạt khoảng 30% kế hoạch vốn.
Tình trạng giải ngân sai cơ cấu vốn xảy ra ở dự án đầu tư xây dựng tuyến Lộ Tẻ - Rạch Sỏi. Cụ thể, dự án sử dụng nguồn vốn vay khoảng 2,4 tỷ KRW, tương đương 52,24 tỷ đồng, thanh toán cho hạng mục tiện ích cải dịch và bảo vệ các công trình tiện ích, thực chất là di chuyển công trình công cộng thuộc tiểu dự án giải phóng mặt bằng sử dụng nguồn vốn đối ứng.
Hoặc tại dự án quản lý và giảm nhẹ rủi ro hạn hán và lũ lụt tiểu vùng sông Mê Kông mở rộng, trích lập và thanh toán chi phí quản lý dự án đến ngày 31/12/2017 là 11,6 tỷ đồng, vượt cơ cấu nguồn vốn ngân sách trung ương quy định trong tổng mức đầu tư (9,2 tỷ đồng).
Tình trạng tỷ lệ giải ngân thấp trong khi Hiệp định đã hết hiệu lực diễn ra ở dự án cải thiện môi trường nước TP. Hồ Chí Minh, lưu vực Kênh Tàu Hũ - Bến Nghé - Đôi - Tẻ, giai đoạn 2. Cụ thể, 2 hiệp định hết hiệu lực chỉ đạt tỷ lệ giải ngân 43,8% (6,4 tỷ JPY/14,7 tỷ JPY) làm phát sinh phí cam kết 40,9 triệu JPY (tương đương 7,9 tỷ đồng) phải sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương chi trả.
Tình trạng rút vốn vay khi chưa có nhu cầu hoặc vượt nhu cầu xảy ra tại dự án Vramp. Theo đó, lần rút vốn thứ nhất vào tháng 7/2014 trong khi tháng 10/2014 mới có nhu cầu giải ngân; lần thứ 24 và 25 rút tiền về tài khoản tạm ứng nhiều hơn nhu cầu sử dụng vốn trong kỳ 11,03 triệu USD, làm phát sinh lãi vay 78.068 USD.
Theo Kiểm toán Nhà nước, tại nhiều dự án đã xảy ra tình trạng đàm phán nhiều điều khoản bất lợi trong hợp đồng.
Chẳng hạn như tại dự án đường sắt đô thị Bến Thành - Suối Tiên, các điều khoản bất lợi gồm: thay đổi tỷ lệ thực hiện bảo lãnh thực hiện hợp đồng từ 10% xuống 5% và trong bảo hành từ 10% xuống 3%; thay đổi tỷ lệ giữ lại khi thanh toán từ 10% xuống 5%; cho phép nhà thầu đưa ra yêu cầu về chi phí khi gia hạn thời gian thực hiện hợp đồng, chấp thuận đơn giá nếu phải gia hạn tiến độ; ấn định khoản chi phí gián tiếp là 29% cho các hạng mục phát sinh; chưa xem xét điều chỉnh các đơn giá dự thầu cao bất thường; chi phí tư vấn chung cao hơn mức trần theo hướng dẫn của JICA.
Việc kiểm soát tỷ giá chưa tốt làm tăng số nhận nợ cũng xảy ra tại một số dự án. Như tại dự án cải thiện môi trường nước TP. Hồ Chí Minh, lưu vực Kênh Tàu Hũ - Bến Nghé - Đôi - Tẻ, giai đoạn 2, trong cùng một ngày tỷ giá mua JPY công bố của VCB thông báo cho JICA thấp hơn tỷ giá mua JPY chuyển khoản trên thị trường tự do của VCB (niêm yết công khai trên website của VCB) làm tăng số tiền nhận nợ 78,7 triệu JPY, tương đương 55,18 tỷ đồng.
Việc này cũng xảy ra tại chuyên đề ODA giai đoạn 2015-2017 tại Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Xây dựng; dự án xây dựng đường cao tốc Bến Lức - Long Thành; dự án kết nối khu vực trung tâm Đồng bằng Mê Kông; Dự án Vramp.
Một số dự án lựa chọn phương thức thanh toán chưa đảm bảo tính kinh tế. Như tại dự án xây dựng đường cao tốc Bến Lức - Long Thành, so với phương thức thanh toán trực tiếp, việc lựa chọn giải ngân vốn ADB theo phương thức tạm ứng giúp chủ động trong giải ngân thanh toán nhưng lại làm tăng chi phí lãi vay khoảng 0,26 triệu USD (tính trên số dư tiền vay nhận về nhưng chưa sử dụng đến 30/9/2018 theo lãi suất của Hiệp định).
Việc thanh toán thuế GTGT sai quy định cũng diễn ra tại dự án cải thiện môi trường nước TP. Hồ Chí Minh, lưu vực Kênh Tàu Hũ - Bến Nghé - Đôi - Tẻ, giai đoạn 2. Theo đó, thanh toán chi phí thiết bị thi công kích ống, nhưng theo các tờ khai nhập khẩu đối với thiết bị phục vụ thi công gói thầu G cho thấy đối với hàng tạm nhập tái xuất dùng cho dự án ODA được miễn thuế VAT.
Tại dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, số thuế GTGT tăng thêm 12,5 tỷ đồng (số thuế GTGT phải nộp tăng thêm 2,9 tỷ đồng, thuế GTGT giảm khấu trừ 9,6 tỷ đồng), phần doanh thu tính thuế thu nhập doanh nghiệp tăng tương ứng 125,44 tỷ đồng.
Ngoài ra, tại các dự án cũng xảy ra tình trạng hạch toán phần trả nợ gốc, phí cam kết, phí quản lý vào chi phí đầu tư (như dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông) hay nộp thuế bằng tiền vốn vay không tuân thủ Hiệp định (dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 1 TP. Hồ Chí Minh, tuyến Bến Thành - Suối Tiên, Liên danh NJPT nộp thuế thu nhập doanh nghiệp 70,5 tỷ đồng chính là khoản tiền chủ đầu tư đã thanh toán cho nhà thầu bằng nguồn vốn vay JICA).
Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước cũng chỉ ra một số trường hợp điều chỉnh dự án có các tiêu chí quan trọng quốc gia khi chưa báo cáo Thủ tướng Chính phủ để xem xét và chỉ đạo xin chủ trương của Quốc hội.
Ví dụ như dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, Bộ Giao thông vận tải lập, thẩm định, phê duyệt điều chỉnh dự án, điều chỉnh tổng mức đầu tư từ 8.770 tỷ đồng lên 18.001,6 tỷ đồng (tăng 9.231,6 tỷ đồng, tương đương 205,27%) khi chưa báo cáo Thủ tướng Chính phủ để xem xét và chỉ đạo xin chủ trương của Quốc hội về việc điều chỉnh dự án đầu tư.
Trường hợp khác lại điều chỉnh dự án không đúng thẩm quyền, như dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 1 TP. Hồ Chí Minh, tuyến Bến Thành - Suối Tiên, UBND TP. HCM điều chỉnh dự án chưa đúng giá trị, chưa tuân thủ trình tự thủ tục và chưa đúng thẩm quyền; Ban quản lý đường sắt đô thị phê duyệt điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư và quy mô của dự án quan trọng quốc gia.
Một số dự án khác điều chỉnh dự án chưa đảm bảo quy định. Cụ thể, dự án nâng cao an toàn cầu đường sắt trên tuyến Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh, xác định chi phí dự phòng do yếu tố trượt giá 1.365 tỷ đồng chưa đúng quy định, cập nhật giá trị hợp đồng của 6 gói thầu vượt giá trị được duyệt.
Dự án đường sắt đô thị Cát Linh - Hà Đông, điều chỉnh cơ cấu tổng mức đầu tư bao gồm chi phí trả nợ gốc phần vay lại của Hiệp định vay 250 triệu USD; bổ sung chi phí xây lắp tăng thêm 21,07 triệu USD do các nguyên nhân khách quan, thay đổi biện pháp thi công khi chưa có dự toán chi tiết.
Kết quả kiểm toán 9 chương trình, 23 dự án, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị xử lý tài chính 21.725 tỷ đồng (thu hồi nộp ngân sách nhà nước 293 tỷ đồng; giảm thanh toán 1.048 tỷ đồng; xử lý khác 20.383 tỷ đồng).
Tags:
(VNF) - Sau nửa đầu năm 2026 chịu áp lực điều chỉnh mạnh bởi làn sóng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài, cổ phiếu FPT đang phát đi những tín hiệu tích cực hơn khi bước sang quý III. Dòng tiền trong nước gia tăng, thanh khoản cải thiện rõ rệt, trong khi áp lực bán từ khối ngoại có dấu hiệu “hạ nhiệt”.
(VNF) - Cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia cơ chế thử nghiệm (sandbox) được miễn trừ trách nhiệm khi thiệt hại cho Nhà nước phát sinh do nguyên nhân khách quan và đã tuân thủ đúng quy định.
(VNF) - Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam không thể cạnh tranh bằng ưu đãi thuế hay các cơ chế "xin - cho". Điều quyết định sức hút của một trung tâm tài chính là chất lượng thể chế, niềm tin pháp lý và khả năng tạo ra một môi trường vận hành theo chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Thuế TP.HCM ước thu ngân sách 400.136 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng 36% so với cùng kỳ và đạt 63,8% dự toán.
(VNF) - CTCP Đầu tư F88 (F88) vừa chính thức nhận Giấy chứng nhận chào bán cổ phiếu ra công chúng từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), hoàn tất bước chuẩn bị quan trọng cho đợt huy động vốn đầu tiên sau khi trở thành công ty đại chúng. Đáng chú ý, sau sự kiện này F88 là doanh nghiệp đầu tiên trong lĩnh vực cho vay có tài sản đảm bảo được cơ quan quản lý cho phép huy động vốn từ công chúng thông qua cả kênh cổ phiếu và trái phiếu
(VNF) - Dù bộ đôi VIC và VHM gây áp lực đáng kể lên chỉ số, VN-Index vẫn duy trì sắc xanh nhờ sự đồng thuận của nhiều nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.
(VNF) - Một quỹ đầu tư Đài Loan đã bán ròng cổ phiếu Việt Nam trong 10 quý liên tiếp. Nhưng theo giới phân tích, diễn biến này chưa phản ánh toàn bộ triển vọng của thị trường chứng khoán trong nước.
(VNF) - Việc chuyển toàn bộ cổ phiếu niêm yết từ HNX sang HoSE trước cuối năm 2026 đánh dấu bước tái cấu trúc quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam.
(VNF) - VIFC Đà Nẵng sẽ tập trung phát triển 5 sản phẩm tài chính trọng điểm, gồm token hóa tài sản, tín chỉ carbon, sàn giao dịch hàng hóa, quản lý quỹ và thị trường trái phiếu nhằm kết nối dòng vốn quốc tế với nền kinh tế thực của Việt Nam.
(VNF) - Gần 400 người vừa chuyển 108 tỷ đồng vào tài khoản FPT để mua cổ phiếu với mức giá thấp hơn khoảng 86%, rẻ ương đương gấp 6 làn thị giá và những điều kiện đi kèm đã gây chú ý.
(VNF) - Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán 2019 cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục nhiều hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực chứng khoán đảm bảo phù hợp, thống nhất với hệ thống pháp luật.
(VNF) - Đại diện từ quỹ KIM Việt Nam cho rằng, nâng hạng FTSE không còn là yếu tố mới mà thị trường cần câu chuyện riêng để giữ chân nhà đầu tư, trong bối cảnh thanh khoản suy yếu và vốn ngoại tiếp tục rút khỏi thị trường chứng khoán.
(VNF) - Thuế đối với chuyển nhượng tài sản số sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7, đánh dấu thêm một bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường tại Việt Nam.
(VNF) - Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương Nguyễn Đức Hiển cho rằng, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ là nơi cung cấp dịch vụ tài chính mà còn phải trở thành kênh huy động vốn mới, thử nghiệm các mô hình tài chính hiện đại và kết nối dòng vốn toàn cầu. Muốn tạo sức cạnh tranh với các trung tâm trong khu vực, Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý đủ mạnh, đồng bộ và có cơ chế vượt trội cho các sản phẩm tài chính, tài sản số, fintech và quản trị rủi ro.
(VNF) - VN-Index duy trì đà tăng trong phiên 30/6 nhưng biên độ khá hẹp, phản ánh trạng thái thận trọng của dòng tiền. Động lực chính vẫn đến từ nhóm bluechips, nhất là hệ sinh thái Vingroup, trong bối cảnh khối ngoại nối dài chuỗi bán ròng với quy mô hơn 1.100 tỷ đồng.
(VNF) - Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Chứng khoán 2019. Dự án Luật dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10-2026.
(VNF) - Theo lãnh đạo TP. Đà Nẵng, cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN) đã và đang phối hợp với các đối tác, định chế tài chính quốc tế lớn triển khai 3 nhóm sản phẩm trọng tâm, ưu tiên phát triển tại VIFC-DN.
(VNF) - VIMC chuẩn bị thu về hàng trăm tỷ đồng cổ tức tiền mặt khi nhiều doanh nghiệp cảng biển đồng loạt chốt quyền chi trả sau một năm kinh doanh khả quan.
(VNF) - Strategy sẽ chốt cổ tức và quyết định tỷ lệ cổ tức mới cho STRC trong ngày 30/6, giữa lúc cổ phiếu lao dốc mất hơn 25% giá trị so với mệnh giá.
(VNF) - Sau thời gian vận hành, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN) đã thu hút các chuyên gia quốc tế, định chế tài chính và doanh nghiệp công nghệ tài chính tham gia hệ sinh thái.
(VNF) - Hội thảo "VIFC-DN: Kiến tạo thể chế – Định hình dòng vốn thế hệ mới" là diễn đàn đối thoại chính sách quan trọng, góp phần hoàn thiện cơ chế vận hành và tạo nền tảng để VIFC-DN sớm trở thành điểm đến của các dòng vốn chất lượng cao trong khu vực và trên thế giới.
(VNF) - Trong kỷ nguyên tài sản số, tài chính xanh và đổi mới sáng tạo, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia đang chuyển từ thu hút vốn sang kiến tạo thể chế. Với việc triển khai Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC), Đà Nẵng đứng trước cơ hội trở thành điểm đến của các dòng vốn thế hệ mới. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng đó, Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN) cần đánh giá đúng thực trạng, nhận diện các khoảng trống để tiếp tục kiến tạo môi trường thể chế minh bạch, l
(VNF) - Cầu về dịch vụ quản lý tài sản (Wealth Management) tại Việt Nam đang phát triển nhanh. Còn cung - nghĩa là một ngành thực sự, với khung pháp lý, đội ngũ, sản phẩm, và mô hình kinh doanh đúng nghĩa - thì gần như chưa hình thành.
(VNF) - SharpLink mua thêm hơn 39.000 ETH sau gần 8 tháng yên ắng, phát tín hiệu tiếp tục chiến lược xây dựng kho bạc Ethereum giữa vùng "giá đáy".
(VNF) - Bức tranh dòng vốn toàn cầu đang cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý khi nhà đầu tư bắt đầu thận trọng hơn với nhóm cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn. Thay vào đó, dòng tiền đang có xu hướng luân chuyển sang các nhóm cổ phiếu phi công nghệ. Tại Việt Nam, nhóm ngân hàng đang nổi lên như một điểm sáng.
(VNF) - Sau nửa đầu năm 2026 chịu áp lực điều chỉnh mạnh bởi làn sóng bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài, cổ phiếu FPT đang phát đi những tín hiệu tích cực hơn khi bước sang quý III. Dòng tiền trong nước gia tăng, thanh khoản cải thiện rõ rệt, trong khi áp lực bán từ khối ngoại có dấu hiệu “hạ nhiệt”.
(VNF) - Siêu đô thị Vinhomes Global Gate Hạ Long đang dần thành hình với quy mô 18 tỷ USD, rộng hơn 6.000 hecta, hứa hẹn trở thành “thành phố kỳ quan” với cơ hội đầu tư hấp dẫn tại Quảng Ninh.
