Chuyển đổi số: Cầu nối 'sống còn' từ tỉnh đến xã

Nhanh gọn để người dân hài lòng

8 giờ sáng, bà Nguyễn Thị Tâm (trú tại phường Thanh Khê, Đà Nẵng) đã có mặt tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thanh Khê để làm thủ tục đất đai. Ngay khi bước vào trung tâm, bà được hỗ trợ lấy số thứ tự và hướng dẫn kê khai hồ sơ. Do tuổi cao, bà Tâm còn được hỗ trợ điền đầy đủ thông tin cần thiết. Chỉ sau 10 phút kể từ khi nộp hồ sơ, bà đã nhận được kết quả.

“Hồi trước làm hồ sơ phải qua phường rồi lên quận, mất thời gian và đi lại nhiều. Giờ chỉ cần đến phường là giải quyết xong, lại được hướng dẫn tận tình, chu đáo. Tôi rất hài lòng”, bà Tâm chia sẻ.

Theo ông Lê Văn Cương - Phó Chủ tịch UBND kiêm Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công Phường Thanh Khê, từ ngày 1/7 - thời điểm chính thức vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, mỗi ngày trung tâm tiếp nhận khoảng 500 - 600 hồ sơ. Trong đó, riêng khu vực chứng thực chiếm từ 50 – 60% tổng số hồ sơ, được bố trí riêng với 4 cán bộ chuyên trách nhưng vẫn thường xuyên quá tải. Dù khối lượng công việc lớn, nhưng các thủ tục vẫn được xử lý đúng hạn.

Lợi thế sau sáp nhập là trung tâm được tiếp nhận nguyên trạng trụ sở và hạ tầng của quận cũ, vốn đã được đầu tư và vận hành ổn định từ 2 – 3 tháng trước. Bộ máy nhân sự đồng bộ, cán bộ nắm vững địa bàn nhờ quá trình công tác lâu dài.

Tuy nhiên, Thanh Khê là khu vực có mật độ dân cư cao nhất Đà Nẵng, với dân số lên đến hơn 200.000 người trên diện tích chưa đến 10km2, kéo theo nhu cầu thực hiện thủ tục hành chính rất lớn. Khó khăn khác phát sinh từ việc chuyển đổi phần mềm và ứng dụng hành chính sau sáp nhập, ảnh hưởng đến tốc độ xử lý ban đầu.

Ông Hồ Quang Bửu - Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho biết, thành phố đã hoàn thiện hạ tầng Trung tâm Dữ liệu phục vụ cài đặt, vận hành các hệ thống điều hành, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Hệ thống tích hợp, chia sẻ dữ liệu thành phố (LGSP) đã được đưa vào hoạt động; các tài khoản truy cập dành cho cán bộ, công chức mới cũng đã được thiết lập. Đặc biệt, hệ thống họp trực tuyến của 2 địa phương sáp nhập (Đà Nẵng và Quảng Nam cũ) đã được kết nối từ thành phố tới 93 xã, phường. Đồng thời, thành phố đã thiết lập các đường dây nóng, tổ công tác ứng phó sự cố để kịp thời hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và đội ngũ công chức.

Thách thức đặt ra là sự thiếu đồng bộ về cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin. Nhiều trung tâm hành chính công hiện nay đang sử dụng thiết bị cũ, cần được đầu tư mới để đáp ứng nhu cầu phục vụ người dân trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ. Việc sắp xếp lại vị trí công tác của cán bộ, công chức, viên chức cũng làm phát sinh yêu cầu chuyển giao dữ liệu. Song song đó là khó khăn trong đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng hệ thống mới cho cả cán bộ lẫn người dân.

Thời gian tới Đà Nẵng sẽ đầu tư đồng bộ hạ tầng số, đặc biệt tại cấp xã; đồng thời nâng cấp đường truyền, thiết bị CNTT ở các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Thành phố cũng tiếp tục tổ chức các khóa tập huấn thực chiến về chuyển đổi số và an ninh mạng cho cán bộ cấp xã.

Bước cải cách hành chính đột phá

Nhận định về việc vận hành mô hình chính quyền 2 cấp mới, nhà nghiên cứu Bùi Văn Tiếng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử TP. Đà Nẵng đánh giá, lần đầu tiên chính quyền cấp tỉnh kết nối trực tiếp với chính quyền cấp xã mà không thông qua cấp huyện trung gian. Có thể nói đây là bước đột phá quan trọng và độc đáo trong cải cách hành chính, nhằm đưa chính quyền địa phương cấp tỉnh gần dân sát dân so với mô hình chính quyền địa phương ba cấp.

“Người được hưởng lợi nhiều nhất là doanh nghiệp và người dân, bởi giảm đi một cấp là rút ngắn một chặng thời gian. Chính quyền cấp tỉnh có thể gần dân hơn, đồng thời cấp xã cũng tiếp cận trực tiếp hơn với cơ quan có thẩm quyền quyết định. Mô hình này còn giúp cấp xã được tăng thêm thẩm quyền so với trước”, ông Tiếng phân tích.

Tuy nhiên, ông Tiếng cũng lưu ý, trước hết là yêu cầu thay đổi tư duy và phương pháp làm việc của cán bộ công chức ở cả hai cấp, nhất là cấp tỉnh, khi mô hình ba cấp trước đây đã được vận hành lâu dài.

Thứ hai là vấn đề phân bổ nguồn lực. Việc triển khai hiệu quả các chương trình trọng điểm cần đi kèm với đảm bảo an sinh xã hội, hỗ trợ địa bàn khó khăn, tránh tình trạng bình quân chủ nghĩa, nhưng vẫn giữ đúng tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Thứ ba là bài toán cân bằng giữa yêu cầu đẩy nhanh tiến độ cải cách và đảm bảo chất lượng, hiệu quả thực thi công vụ; tức vừa phải hành động nhanh, vừa phải có chiều sâu trong tư duy.

Ông Tiếng nhấn mạnh, để mô hình này vận hành thông suốt và phát triển, phải ưu tiên chuyển đổi số. Cần triển khai chính quyền số một cách toàn diện, lấy dữ liệu làm trung tâm để phục vụ điều hành và phục vụ người dân.

Ông Cao Trí Dũng - Chủ tịch lâm thời Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng cũng cho hay, quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước rất rõ, sáp nhập các tỉnh, thành, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được xem là bước chuyển mình quan trọng trong tiến trình cải cải cách tổ chức bộ máy hành chính Nhà nước, hướng tới một nền hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Điều này cũng là nền tảng tốt để tạo ra nguồn lực lớn hơn, tạo ra không gian phát triển lớn hơn nữa, huy động được nguồn lực chuyên sâu hơn, mở rộng năng lực phát triển, tạo những cơ hội mới.

Dù vậy, việc thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp cũng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, nhất là trong việc phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chính quyền; cũng như đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức có đủ năng lực để đáp ứng yêu cầu của mô hình mới.

Chuyển đổi số là cầu nối “sống còn”

Tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ trọng tâm 6 tháng cuối năm 2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Chuyển đổi số chính là hệ thần kinh trung ương, là cầu nối “sống còn” giữa tỉnh và xã; là bộ não dữ liệu để tổng hợp, phân tích, cảnh báo sớm tình hình, không để xảy ra vùng trũng thông tin.

Theo Tổng Bí thư, nếu không có chuyển đổi số, mô hình hành chính 2 cấp sẽ không thể vận hành hiệu quả. Do đó, người đứng đầu các ban, bộ, ngành và địa phương cần tiếp tục nâng cao tinh thần trách nhiệm, thể hiện quyết tâm chính trị cao, kiên quyết, kiên trì, kiên định thực hiện bằng được để củng cố niềm tin của toàn xã hội. Để tạo đột phá trong triển khai các nhiệm vụ về dữ liệu, cần chuyển đổi sang phương thức quản trị mới, lấy hiệu quả làm trung tâm.

Ông Nguyễn Văn Khoa - Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT cho biết, việc ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong mô hình chính quyền 2 cấp có ý nghĩa then chốt trong việc nâng cao năng lực quản trị hiện đại, phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Thời gian qua, Tập đoàn FPT đã hoàn tất triển khai hệ thống dịch vụ hành chính công mới tại một số địa phương, bảo đảm vận hành thông suốt ngay trong ngày đầu chuyển đổi.

Mô hình mới này mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực. Với người dân và doanh nghiệp, đây là hệ sinh thái dịch vụ công thuận tiện, hiện đại và minh bạch, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức. Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, mô hình hỗ trợ giảm tải công việc thủ công, tăng năng suất lao động, đồng thời nâng cao năng lực kiểm soát và điều phối công việc thông qua dữ liệu thời gian thực.

Đối với chính quyền cấp tỉnh, đây là công cụ quản trị hiện đại, cho phép giám sát, đánh giá đồng bộ hoạt động bộ máy hành chính từ tỉnh tới cơ sở. Nhờ đó, các quyết sách được đưa ra nhanh chóng, chính xác, bám sát thực tiễn, mở đường cho các sáng kiến quản trị hiện đại, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững và chuyển đổi số toàn diện.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Khung kiến trúc Chính phủ số Việt Nam phiên bản 4.0. Trong đó, các hệ thống thông tin được điều chỉnh để phù hợp với mô hình tổ chức mới (Trung ương – tỉnh – xã), không còn tổ chức cấp huyện.

Bộ cũng đã ban hành hướng dẫn triển khai chính quyền điện tử, chính quyền số nhằm đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số và đồng thời kiến tạo hệ thống dữ liệu liên thông giữa cấp xã, cấp tỉnh và Trung ương. Hệ thống này tích hợp và tiếp nhận 100% hồ sơ dịch vụ công của người dân, doanh nghiệp từ Cổng Dịch vụ công quốc gia. Bộ Khoa học và Công nghệ đã đặt hàng và giao nhiệm vụ cho các doanh nghiệp công nghệ số hàng đầu Việt Nam nghiên cứu, phát triển các nền tảng trợ lý ảo chuyên biệt. Cụ thể là 4 trợ lý ảo nhằm hỗ trợ cán bộ, công chức thực hiện công vụ; hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính, tra cứu thông tin pháp lý và rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang bước vào giai đoạn vận hành thực chất, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ, đây chính là "cầu nối sống còn" để đảm bảo hệ thống vận hành thông suốt, minh bạch, hiệu quả từ tỉnh tới xã. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối, khai thác hiệu quả và phục vụ người dân, niềm tin vào bộ máy hành chính sẽ được củng cố mạnh mẽ. Và chỉ khi đó, mô hình chính quyền 2 cấp mới thực sự trở thành một hệ sinh thái quản trị hiện đại, hướng đến phát triển bền vững, bao trùm và số hóa toàn diện.