Mặc dù tiến trình thoái vốn Nhà nước đang có phần chậm lại do những khó khăn chung liên quan đến thủ tục đất đai, định giá doanh nghiệp… cũng như những khó khăn riêng trong nội tại doanh nghiệp nhưng giai đoạn 2 năm tới (2019 – 2020), dự báo làn sóng thoái vốn sẽ sớm quay trở lại, mạnh mẽ hơn, ồ ạt hơn bởi năm 2020 là hạn chót thoái vốn Nhà nước ở hầu hết các doanh nghiệp, theo quyết định 1232/QĐ-TTg của Thủ tướng và Thông báo số 281/TB-VPCP.
Do khối lượng thoái vốn tồn đọng lớn nên nhiều khả năng, các doanh nghiệp sẽ ưu tiên phương án thoái vốn theo lô lớn, vừa tiết kiệm thời gian, vừa tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư và cũng đang được các cơ quan quản lý khuyến khích. Thực tế đã cho thấy hiệu quả của phương thức này, ít nhất là trên khía cạnh nguồn thu khi nhìn vào các thương vụ ThaiBev thâu tóm Sabeco hay Công ty An Quý Hưng thâu tóm Vinaconex.
Tuy nhiên, thoái vốn theo lô lớn luôn đi kèm với một vấn đề không hề đơn giản là chuyển giao quyền lực, khi mà chỉ sau một phiên đấu giá, cả một doanh nghiệp lớn đổi chủ. Thương vụ An Quý Hưng thâu tóm Vinaconex có thể coi là một “điển hình sớm” cho sự phức tạp trong chuyển giao quyền lực hậu M&A, cần được mổ xẻ để rút ra những kinh nghiệm cho hàng loạt thương vụ thoái vốn sắp tới.
Đầu tiên phải kể đến việc “tạo điều kiện” để sớm chuyển giao quyền lực. Theo quy định tại Điều 114 Khoản 2 Luật Doanh nghiệp 2014, để được đề cử người vào HĐQT và Ban kiểm soát, cổ đông hoặc nhóm cổ đông phải sở hữu từ 10% tổng số cổ phần phổ thông trở lên hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệ công ty liên tục ít nhất 6 tháng.
Tuy nhiên, dù chỉ mới chính thức sở hữu cổ phần Vinaconex khoảng hơn 1 tháng nhưng An Quý Hưng đã được SCIC tạo điều kiện đã tiếp quản hoàn toàn Vinaconex tại đại hội đồng cổ đông bất thường diễn ra vào tháng 1/2019.
Việc cho phép “tiếp quản sớm” không khó hiểu dưới góc độ thuận mua - vừa bán. Nhưng dưới góc độ pháp lý, việc này làm phát sinh những vấn đề không đáng có.
Một trong những lý do khiến nhóm cổ đông thiểu tại Vinaconex khởi kiện và yêu cầu tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đối với Nghị quyết đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 11/1/2019 chính là bởi trong quá trình giao quyền quản trị, điều hành từ cổ đông cũ sang cổ đông mới, mặc dù chưa đủ điều kiện về thời gian nắm giữ nhưng An Quý Hưng vẫn yêu cầu triệu tập Đại hội đồng cổ đông bất thường để bầu lại toàn bộ HĐQT và Ban kiểm soát nhiệm kỳ 2017 – 2022.
Dù sau đó, yêu cầu này bị hủy bỏ do các cổ đông thiểu số khởi kiện cũng chưa đủ thời gian 6 tháng nắm giữ cổ phiếu nhưng điều đó cũng cho thấy việc cho phép An Quý Hưng “tiếp quản sớm” Vinaconex đã gây ra ít nhiều hệ lụy.
Một vấn đề nữa rất có thể phát sinh trong tương lai là khi nhóm cổ đông thiểu số đủ thời gian nắm giữ cổ phần (6 tháng), họ lại tiếp tục khởi kiện và tòa án đồng ý áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời đối với Nghị quyết Đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 11/1/2019 thì một lần nữa, HĐQT Vinaconex lại tê liệt. Một trong những nguyên nhân khởi kiện, rất có thể, một lần nữa là chuyện An Quý Hưng chưa đủ thời gian nắm giữ cổ phần 6 tháng đã yêu cầu triệu tập đại hội đồng cổ đông bất thường ngày 11/1/2019.
Rõ ràng, nếu làm theo trình tự 6 tháng, nguy cơ tê liệt của HĐQT Vinaconex sẽ thấp hơn nhiều. Các cổ đông mới cũng có đủ thời gian để ngồi xuống bàn bạc việc phân chia quyền lực, tránh phát sinh những xung đột không đáng có.
Sau thoái vốn Nhà nước theo lô lớn, một bài toán cần giải quyết ổn thỏa là chuyển giao quyền lực, để doanh nghiệp sau khi rời tay Nhà nước về tay tư nhân hoạt động hiệu quả hơn, đem lại nhiều lợi ích của cổ đông và các bên liên quan hơn
Vấn đề thứ hai liên quan đến chuyển giao quyền lực ở Vinaconex hậu M&A là việc xung đột quyền lực giữa nhóm cổ đông thiểu số và cổ đông đa số (An Quý Hưng).
Đây là vấn đề muôn thủa, từng xảy ra ở nhiều công ty cổ phần ở Việt Nam và trên thế giới, đặc biệt là ở các công ty mà cổ đông lớn nhất sở hữu trên 50% vốn điều lệ nhưng chưa đủ quyền quyết định hoàn toàn tại đại hội đồng cổ đông. Nhiều trường hợp còn sở hữu dưới 50% vốn điều lệ nhưng do cổ đông tản mác, không tập hợp đủ tiếng nói nên quyền hành rơi cả vào tay cổ đông lớn nhất.
Riêng tại Vinaconex, bên cạnh việc kiểm soát được HĐQT, An Quý Hưng còn tiến hành “thay máu” nhân sự tại không chỉ công ty mẹ và một loạt các công ty con, điều này khiến nhóm cổ đông thiểu số lo ngại vì các nhân sự hàng chục năm kinh nghiệm bị thay bằng các nhân sự mới với mục tiêu chủ yếu là để gia tăng quyền lực.
Nhưng điểm gây xung đột nhất là việc HĐQT mới của Vinaconex tiến hành sửa quy chế tài chính, theo đó cho phép Chủ tịch HĐQT được ủy quyền quyết định việc huy động vốn/đầu tư vốn ra ngoài tổng công ty/đầu tư dự án, mua sắm tài sản cố định/cho thuê, thế chấp, cầm cố tài sản/thanh lý, nhượng bán tài sản có giá trị từ lớn hơn 5% đến 10% tổng tài sản.
Cùng với đó, Tổng giám đốc được ủy quyền quyết định các vấn đề tương tự, nhưng giá trị bằng hoặc nhỏ hơn 5% tổng tài sản.
Với tổng tài sản gần 10.000 tỷ đồng (theo báo cáo tài chính riêng lẻ kiểm toán năm 2018 của Vinaconex) thì Chủ tịch Vinaconex được quyết tối gần 1.000 tỷ đồng, Tổng giám đốc được quyết tối đa gần 500 tỷ đồng.
Trước đây, Chủ tịch và Tổng giám đốc Vinaconex chỉ được quyết lần lượt 15 tỷ đồng và 5 tỷ đồng.
Trong bối cảnh ai là “ông chủ” thực sự của An Quý Hưng còn chưa rõ, cơ cấu nguồn vốn của An Quý Hưng còn nhiều vấn đề (nợ phải trả rất lớn, từng thế chấp toàn bộ cổ phần tại Vinaconex để vay vốn qua trái phiếu nhưng không thành công) thì việc trao quyền quá lớn cho cá nhân là người của An Quý Hưng không khỏi khiến nhóm cổ đông thiểu số lo ngại.
Tình trạng xung đột giữa các nhóm cổ đông không phải là chuyện lạ. Từ giữa thập niên 80 của thế kỷ trước, tại Mỹ đã nổi lên tranh luận về vấn đề xung đột quyền lực, khi một/một vài cổ đông sở hữu trên 50% cổ phần được đưa ra những quyết định có thể gây thiệt hại đến các cổ đông nắm giữ đến gần 50% cổ phần còn lại.
Chiếu theo thông lệ quốc tế, năm 2007, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 12/2007/QĐ-BTC quy định riêng về vấn đề quản trị công ty niêm yết, tựu chung là hệ thống các quy tắc để đảm bảo cho công ty được định hướng điều hành và được kiểm soát một cách có hiệu quả vì quyền lợi của cổ đông và những người liên quan đến công ty.
Cùng với đó, pháp luật cũng có các quy định về các cơ chế độc lập như Thành viên HĐQT độc lập, Ban Kiểm soát hay Tiểu ban kiểm toán độc lập.
Tuy nhiên nhìn chung tại Việt Nam, các quy tắc quản trị công ty cũng như các cơ chế độc lập do pháp luật ban hành hoặc không đi vào thực tế đời sống, hoặc chỉ là “hổ giấy”, không có thực quyền.
Để tránh lạm dụng quyền cổ đông, nguyên tắc chung trên thế giới cũng như ở Việt Nam là phải minh bạch. Tuy nhiên, nguyên tắc này chưa được pháp luật cụ thể hóa một cách mạnh mẽ trong khi các trường hợp sở hữu chéo, sở hữu kim tự tháp (sở hữu gián tiếp) hiện rất nhức nhối. Điều này gây ra “vấn đề ông chủ và người đại diện”. Trong nhiều trường hợp, đa số cổ đông không biết “ông chủ” thực sự của doanh nghiệp là ai mà chỉ biết đến một/một vài người đại diện.
Tags:
(VNF) - VN-Index tăng hơn 10% trong tháng 4/2026, nhưng mức tăng này không phản ánh đầy đủ trải nghiệm của nhiều nhà đầu tư. Khi phần lớn đà tăng đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, lợi nhuận trên thị trường ngày càng phân hóa, buộc nhà đầu tư phải chọn lọc danh mục thay vì chỉ dựa vào xu hướng chung.
(VNF) - PV Oil ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý I/2026 đạt gần 572 tỷ đồng, tăng gấp 22 lần so với cùng kỳ, nhờ hưởng lợi từ diễn biến giá dầu thuận lợi và hiệu quả kinh doanh cải thiện rõ rệt, qua đó sớm tiến sát kế hoạch lợi nhuận cả năm.
(VNF) - Bức tranh tài chính Công ty cổ phần Dược phẩm Vĩnh Phúc (Vinphaco) vẫn gây ấn tượng với đà tăng trưởng doanh thu tốt
(VNF) - Sự gia tăng đồng loạt của các khoản chi đã vượt quá mức doanh thu mà Petrolimex kiếm được trong quý I. Kết quả, doanh nghiệp xăng dầu này lỗ thuần 493 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh. Lỗ sau thuế ghi nhận 662 tỷ đồng.
(VNF) - VNG ghi nhận lợi nhuận trở lại, doanh thu tăng trưởng 32% trong quý I, lợi nhuận sau thuế đạt 125 tỷ đồng.
(VNF) - Do cổ phiếu GVR giảm mạnh, cổ đông của Tập đoàn Cao su Việt Nam đã gánh khoản thua lỗ lên đến 36.400 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng giao dịch.
(VNF) - BSR tăng kịch trần ngay phiên giao dịch đầu tiên của tháng 5, ghi nhận hơn 4,9 triệu dư mua trong khi không có lệnh đặt bán.
(VNF) - Cổ phiếu NVL bất ngờ lao xuống mức giá sàn 19.100 đồng/cổ phiếu sau khi mở cửa phiên giao dịch đầu tháng 5 khá thuận lợi ở mức giá 20.650 đồng/cổ phiếu.
(VNF) - Sau hơn một thập kỷ mở cửa cho vốn ngoại, ngành dược Việt Nam đang chứng kiến một sự dịch chuyển về quyền sở hữu. Từ các khoản đầu tư chiến lược ban đầu, nhiều DN đầu ngành đã lần lượt rơi vào tay các tập đoàn nước ngoài, với quy mô giao dịch ngày càng lớn, có thương vụ lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
(VNF) - Tether - công ty phát hành stablecoin USDT mới đây đã công bố thông tin tài chính quý I/2026, ghi nhận mức lợi nhuận tỷ đô.
(VNF) - Thống kê trên VN-Index cho thấy, xác suất tăng điểm trong tháng Năm duy trì trên 50%, đặc biệt khi mức tăng trong tháng Tư vượt ngưỡng 5%.
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp quyết định "nói không" với cổ tức trong kỳ ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, bao gồm cả những đơn vị từng có chính sách cổ tức rất tốt cho cổ đông.
(VNF) - Sự rút lui của dòng tiền đã kéo theo làn sóng điều chỉnh tại nhóm năng lượng, khiến các mã PC1, REE, GEG, PVC rơi vào danh sách cổ phiếu giảm mạnh.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian gần đây xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: nhiều cổ phiếu có thị giá rất thấp, thậm chí chỉ vài trăm đến vài nghìn đồng - tương đương một ly trà đá - nhưng lại chi trả cổ tức tiền mặt cao gấp nhiều lần giá đang giao dịch.
(VNF) - Rất nhiều người nghĩ rằng các quyết định tài chính lớn trong Big Tech Mỹ được đưa ra trong những phòng họp sang trọng, bởi những vị lãnh đạo với tầm nhìn thiên tài. Thực tế thì khác hẳn.
(VNF) - Sự phát triển nhanh của tiền mã hóa thúc đẩy nhiều quốc gia chuyển từ quan sát sang hành động, xây dựng pháp lý và tăng cường giám sát dòng tiền trên blockchain
(VNF) - Không chỉ cổ đông, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tại mùa ĐHĐCĐ 2026 cũng thẳng thắn bày tỏ sự trăn trở khi giá cổ phiếu chưa phản ánh tương xứng kết quả kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Mùa công bố báo cáo tài chính quý 1/2026 khép lại với nhiều điểm sáng đáng chú ý, khi lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, số lượng doanh nghiệp đạt mức lợi nhuận trên 10.000 tỷ đồng đã tăng đáng kể.
(VNF) - Công ty cổ phần Máy tính Vĩnh Xuân là một trong số 108 doanh nghiệp nằm trong kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026 của Cục Thuế.
(VNF) - Danh sách cổ phiếu tăng mạnh tháng 4 chứng kiến pha bứt tốc của bộ ba VIC – VHM – VRE, cùng màn hồi sinh ấn tượng của NVL.
(VNF) - Các chuyên gia đều chung nhận định, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) tại Việt Nam đang tồn tại những khoảng trống rất lớn về cấu trúc thị trường, cần phải có chính sách đủ hấp dẫn để nâng cao xếp hạng tín nhiệm, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.
(VNF) - Tổng CTCP Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) ghi nhận kết quả kinh doanh bứt phá trong quý I/2026, với lợi nhuận sau thuế đạt 8.265 tỷ đồng – mức cao nhất kể từ khi doanh nghiệp đi vào hoạt động, đồng thời vượt gấp nhiều lần kế hoạch năm.
(VNF) - Với tỷ lệ sở hữu hơn 51% tại Dược Hậu Giang, Taisho Pharmaceutical không chỉ nắm quyền chi phối hoạt động doanh nghiệp mà còn đều đặn thu về hàng trăm tỷ đồng cổ tức mỗi năm, biến khoản đầu tư này thành một trong những "mỏ tiền mặt" ổn định nhất trong chiến lược mở rộng tại Đông Nam Á.
(VNF) - Thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh sôi động khi nhiều doanh nghiệp tăng tốc hoàn thiện hồ sơ, nâng vốn và tái cấu trúc để tham gia thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa.
(VNF) - Ngay từ những tháng đầu năm 2026, hàng loạt thương vụ thâu tóm, chuyển nhượng các doanh nghiệp, thương hiệu lớn đã được hoàn tất, tiếp tục khuấy động thị trường M&A trong nước.
(VNF) - VN-Index tăng hơn 10% trong tháng 4/2026, nhưng mức tăng này không phản ánh đầy đủ trải nghiệm của nhiều nhà đầu tư. Khi phần lớn đà tăng đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, lợi nhuận trên thị trường ngày càng phân hóa, buộc nhà đầu tư phải chọn lọc danh mục thay vì chỉ dựa vào xu hướng chung.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.
