'Cứ tư duy kiểu 1.0, 2.0 rồi áp vào kinh tế vận hành sẽ đẩy Cách mạng 4.0 khỏi Việt Nam'
Hoàng Thắng -
11/09/2018 07:05 (GMT+7)
Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện nghiên cứu và quản lý chính sách kinh tế trung ương (CIEM), cho rằng cần phải thay đổi tư duy. Nếu cứ tư duy thiếu thị trường, kiểu tư duy 1.0, 2.0 như hiện nay, rồi áp dụng vào kinh tế vận hành kiểu 4.0 thì sẽ đẩy Cách mạng 4.0 đi chứ không phải kéo nó ở lại.
Trong Cách mạng Công nghiệp 4.0, robot sẽ thay thế con người trong nhiều công việc, giai đoạn tạo ra sản phẩm (Ảnh minh họa)
Diễn đàn Kinh tế thế giới về ASEAN (World Economic Forum on ASEAN 2018) bắt đầu diễn ra từ ngày 11-13/9/2018 tại Hà Nội với sự tham dự của lãnh đạo cấp cao nhiều nước ASEAN và khu vực, các tổ chức quốc tế lớn và gần 1.000 lãnh đạo các tập đoàn hàng đầu ASEAN.
Với chủ đề "ASEAN 4.0: Tinh thần doanh nghiệp và Cách mạng công nghiệp 4.0", Diễn đàn là cơ hội để nhìn nhận, đánh giá đúng tầm vóc và tác động của Cách mạng Công nghiệp 4.0 đối với các quốc gia ASEAN và khu vực, đặc biệt là tác động đến doanh nghiệp và người dân.
Việt Nam thuộc nhóm "trứng nước" về công nghệ, đổi mới
Trao đổi với báo chí tại một hội thảo được tổ chức cách đây ít ngày xung quanh cơ hội tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 của Việt Nam, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng chỉ số sẵn sàng cho Cách mạng Công nghiệp 4.0 của chúng ta đang ở giai đoạn có tiềm năng nhưng hỗn độn. Việt Nam vẫn chưa sẵn sàng cho Cách mạng Công nghiệp 4.0.
Lý do được TS. Nguyễn Đình Cung đưa ra là các chỉ số liên quan đến đổi mới và sáng tạo ở Việt Nam còn ở mức thấp.
Trích dẫn số liệu từ các báo cáo do Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF)công bố gần đây được CIEM tổng hợp, ông Cung nhìn nhận, Việt Nam thuộc vào nhóm các quốc gia "trứng nước" về công nghệ và đổi mới.
Theo đó, Việt Nam xếp hạng 70 về nguồn nhân lực. Chỉ số công nghệ và đổi mới sáng tạo xếp hạng 90. Trong GCI 2017-2018, Việt Nam đứng thứ 79/137 về sự sẵn sàng về công nghệ, thứ 71/137 về sáng tạo. Nhưng chia nhỏ các chỉ số thì Việt Nam đứng thứ 112/137 về sự sẵn sàng với công nghệ mới nhất; 90/137 về chất lượng các viện nghiên cứu...
TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM).
Trong số những nước ở khu vực Đông Nam Á được báo cáo của WEF đánh giá, Việt Nam đứng sau Singapore và Malaysia, hai quốc gia thuộc nhóm 25 nước dẫn đầu, Thái Lan và Philippines, hai quốc gia thuộc nhóm 10 nước có kế thừa. Việt Nam cũng đứng sau Indonesia và chỉ xếp trên Campuchia, hai nước cùng nhóm 58 nước trứng nước với Việt Nam. Ngoài ra, khu vực Đông Nam Á không có nước nào thuộc nhóm 7 nước tiềm năng cao.
Theo ông Cung, vấn đề đáng lo ngại đối với Việt Nam hiện nay là môi trường kinh doanh cho sự phát triển của ngành kinh tế số đang tồn tại nhiều vấn đề. Chỉ số đánh giá sự nghiêm ngặt của các quy định pháp luật liên quan tới kinh tế số của Việt Nam được xếp ở mức 0,45 điểm, cao hơn rất nhiều so với mức trung bình của các nước được WEF đánh giá, tương đương với vị trí thứ 5 từ dưới lên trong bảng xếp hạng của WEF.
"Điều này cho thấy chính sách pháp luật của chúng ta đang có nhiều quy định bất cập, gây trở ngại cho hoạt động thương mại, đầu tư, dịch vụ liên quan tới công nghệ", ông Cung nhận định.
Qua câu chuyện gây tranh cãi gần đây giữa hình thức gọi xe Grab, Uber... với hình thức taxi truyền thống hay hàng loạt doanh nghiệp startup phải sang Singapore để đăng ký kinh doanh... ông Cung cho rằng sẽ không có môi trường thuận lợi cho tài năng số, lực lượng lao động có kỹ năng về kinh tế số có môi trường để hiện thực nó nếu chúng ta không có những thay đổi về tư duy quản lý kinh tế theo hướng Cách mạng Công nghiệp 4.0.
“Nếu cứ tư duy thiếu thị trường, tư duy 1.0, 2.0 như hiện nay mà áp dụng vào kinh tế vận hành kiểu 4.0 thì sẽ đẩy Cách mạng 4.0 đi khỏi Việt Nam chứ không phải kéo nó ở lại” TS Nguyễn Đình Cung lo ngại.
Muốn hút người tài ở nước ngoài, phải giữ chân người tài trong nước
Từ những thực trạng nêu trên, TS. Nguyễn Đình Cung đề xuất: “Việt Nam cần nhanh chóng cùng tư duy, cùng suy nghĩ, thúc đẩy cho quá trình cải cách nhất là trong thời đại Cách mạng Công nghiệp 4.0 hay 5.0 mà kỷ nguyên kinh tế số ở Việt Nam vẫn chỉ là trên giấy tờ, trên hội nghị”.
Theo đó, ông Cung cho rằng Cách mạng Công nghiệp 4.0 cần suy nghĩ hành động hơn là các tuyên bố khẩu hiệu và cũng phải bắt đầu bằng tư duy, thể chế, hạ tầng và các kế hoạch hành động cụ thể.
"Những quy định sắp tới ban hành, nếu chúng ta không thay đổi, vẫn theo lối đưa ra các điều kiện kinh doanh can thiệp vào hoạt động của doanh nghiệp; thêm các giấy phép con, cháu, chúng ta sẽ tiến nhanh hơn quá trình đuổi doanh nghiệp ra khỏi Việt Nam sớm hơn", ông Cung nói.
TS Nguyễn Đình Cung nói thêm: “Chúng ta kêu gọi nhân tài Việt Nam ở nước ngoài về đóng góp xây dựng kinh tế trong nước. Nhưng trước hết chúng ta hãy phát huy hết trí tuệ người trong nước vì chừng nào thể chế kinh tế còn bất cập, môi trường kinh doanh còn chưa minh bạch, người Việt còn phải ra Singapore để thành lập doanh nghiệp thì người ở Việt Nam vẫn sẽ ra đi và người Việt Nam ở nước ngoài cũng khó trở về”.
Theo TS. Nguyễn Đình Cung, trong giai đoạn này, phải dứt khoát chuyển đổi sang một nền kinh tế thị trường đầy đủ và hiện đại, kiên quyết chấm dứt giai đoạn chuyển đổi. Chỉ có “thị trường, thị trường và thị trường hơn” mới tạo ra động lực mới cho tăng trưởng, phát triển.
Vì vậy, giải pháp ưu tiên TS. Nguyễn Đình Cung đề xuất là hoàn thiện thể chế và phát triển thị trường các nhân tố sản xuất để các thị trường này đóng vai trò chủ yếu trong huy động và phân bố sử dụng nguồn lực hiệu quả; đồng thời, đổi mới vai trò và cách thức quản lý nhà nước, trong đó, có đổi mới và thực hiện phân bố nguồn lực nhà nước theo cơ chế, nguyên tắc thị trường.
Phải thúc đẩy cạnh tranh, nếu không thì phân bố nguồn lực vẫn là xin - cho, bị chi phối bởi các nhóm lợi ích, sân sau - sân trước. Xin – cho và sân trước sân sau khiến cho DN nào đầu tư cho quan hệ thì có cơ hội, khiến đầu tư cho khoa học – công nghệ mới trở nên khó khăn và thua thiệt. Không có khoa học và công nghệ mới thì nền kinh tế vẫn bị kìm hãm. Với Cách mạng Công nghiệp 4.0, cần suy nghĩ nhiều hơn, hành động nhiều hơn là tuyên bố khẩu hiệu không có nội hàm.
(VNF) - Bộ Xây dựng đang đẩy mạnh chương trình cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh với quy mô lớn, trong đó dự kiến cắt giảm hơn 40% điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa, bãi bỏ hàng trăm thủ tục nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
(VNF) - Việt Nam và Ấn Độ đánh giá cao hợp tác nhiều thập kỷ qua trong lĩnh vực thăm dò dầu khí. Trên cơ sở hợp tác cùng có lợi, hai bên nhất trí tăng cường hơn nữa các hoạt động thăm dò và khai thác, bao gồm phát triển các giếng mới mà Ấn Độ quan tâm tham gia, trên cơ sở luật pháp Việt Nam, luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cùng chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa các bộ, ngành của hai nước sau cuộc hội đàm và họp báo chung tại thủ đô New Delhi ngày 6/5.
(VNF) - Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu sớm hoàn thành điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia 2021-2030, sửa đổi Luật Đất đai trong năm 2026.
(VNF) - Bí thư Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết thành phố sẽ phát triển các công viên lớn, khu sinh thái quy mô dọc sông Hồng và sông Đuống, đồng thời kiên quyết không chấp nhận các dự án cản trở hành lang thoát lũ hoặc phát triển đô thị thiếu không gian xanh.
(VNF) - Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang khẳng định, thành phố không có chủ trương di dời tất cả các trường đại học về một khu vực cụ thể. Việc sắp xếp, quy hoạch lại các cơ sở giáo dục sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng trên cơ sở điều kiện thực tế và đặc thù của từng đơn vị.
(VNF) - Ngày 20/5 tới, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các bị cáo liên quan sẽ hầu tòa sơ thẩm trong vụ án xảy ra tại Bộ Y tế và các đơn vị liên quan.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, cải cách thủ tục hành chính không còn là việc nội bộ của bộ máy công quyền. Đó là một chính sách kinh tế quan trọng, tác động trực tiếp đến chi phí vốn, tiến độ dự án, dòng tiền doanh nghiệp, niềm tin nhà đầu tư và năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc Chính phủ ban hành 8 nghị quyết cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh ngày 29/4/2026 vì vậy có thể xem là một cú hích thể chế đúng thời điểm.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Bộ Công an đẩy nhanh tiến độ điều tra, xử lý các vi phạm, sai phạm trong quá trình triển khai dự án sân bay Long Thành, bảo đảm xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm theo quy định pháp luật.
(VNF) - Dù nhu cầu lưu trữ năng lượng tại Việt Nam đang tăng nhanh cùng sự bùng nổ của điện tái tạo, thị trường BESS vẫn phát triển chậm do thiếu khung pháp lý rõ ràng, cơ chế giá phù hợp và mô hình triển khai đồng bộ, khiến khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế ngày càng nới rộng.
(VNF) - TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng, việc bãi bỏ gần 900 điều kiện kinh doanh và cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính không chỉ đơn thuần là một đợt tinh giản quy trình, mà là bước chuyển mang tính cấu trúc trong tư duy quản trị. Cải cách lần này hướng tới “thiết kế lại cách vận hành”, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và từ kiểm soát sang kiến tạo, qua đó đặt nền móng cho một môi trường kinh doanh minh bạch và hiệu quả hơn.
(VNF) - Moody’s vừa nâng triển vọng tín nhiệm của Việt Nam từ “ổn định” lên “tích cực”, đồng thời giữ nguyên mức xếp hạng Ba2, phản ánh niềm tin vào tiến trình cải cách thể chế, nền tảng vĩ mô ổn định và dư địa tăng trưởng trung hạn của nền kinh tế.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết các bộ ngành đã đề xuất cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết; bãi bỏ 680 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính; cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục.
(VNF) - Theo cáo buộc, bị cáo Phạm Nhật Vinh, cựu phó tổng giám đốc Công ty Nguyễn Kim đã gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 669 tỷ đồng vì bán rẻ 9 triệu cổ phiếu Sadeco.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết các nhà thầu gặp khó khăn khi ngân hàng không phê duyệt các khoản vay với dự án Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2.
(VNF) - Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, phân loại các loại hình bất động sản để quy định các hạn mức tín dụng, hệ số rủi ro phù hợp, linh hoạt, hiệu quả.
(VNF) - Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, áp lực lạm phát trong thời gian tới tiếp tục cần được theo dõi chặt chẽ. Bởi lẽ, giá xăng dầu thế giới chưa có dấu hiệu giảm, giá điện tăng do vào mùa cao điểm nắng nóng, giá dịch vụ y tế, giáo dục điều chỉnh theo lộ trình.
(VNF) - Chiều ngày 4/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 - phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI.
(VNF) - Nhắc lại tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết không hợp pháp hóa các sai phạm, không làm phát sinh sai phạm mới và có phương án khắc phục thiệt hại tại dự án sân bay Long Thành.
(VNF) - Bộ Xây dựng đang đẩy mạnh chương trình cải cách thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh với quy mô lớn, trong đó dự kiến cắt giảm hơn 40% điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa, bãi bỏ hàng trăm thủ tục nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
(VNF) - Dù công tác giải phóng mặt bằng đoạn Nguyễn Trãi - Đầm Hồng, thuộc Vành đai 2.5 Hà Nội, vẫn chưa hoàn tất, dọc tuyến đã xuất hiện nhiều công trình xây trên những thửa đất nhỏ hẹp, méo mó sau phá dỡ. Đáng nói, đa số đất trong khu vực đều có nguồn gốc là đất nông nghiệp.