Doanh nghiệp Việt 'tố' doanh nghiệp ngoại 'nhận vơ' bản quyền trên YouTube

Tiềm năng của nền kinh tế sáng tạo Việt

Nền kinh tế số bùng nổ đã tạo nền tảng cho nhiều doanh nghiệp sáng tạo nội dung số của Việt Nam sản xuất ra những nội dung giải trí có giá trị cao và phát hành xuyên biên giới. Các nhà sản xuất nội dung Việt Nam đã chứng minh được năng lực sáng tạo của mình với những bước tăng trưởng đáng nể trong 5 năm qua. 

Theo Sách trắng Công nghệ thông tin và truyền thông Việt Nam 2021, số lượng doanh nghiệp nội dung số tăng mạnh những năm qua, từ 2.700 vào năm 2016 lên gần 4.200 vào năm 2020. Doanh thu ngành công nghiệp nội dung số cũng tăng từ 739 triệu USD năm 2016 lên 888 triệu USD năm 2020.

Đặc biệt, sản phẩm nội dung số được xuất khẩu ra nước ngoài tăng trưởng đáng kể, kim ngạch xuất khẩu nội dung số tăng từ 661 triệu USD năm 2016 lên 771 triệu USD năm 2018; sau đó giảm nhẹ xuống 705 triệu USD năm 2019; rồi tiếp tục tăng lên 710 triệu USD năm 2020.

Có thể nói, ngành nội dung số Việt Nam đang rộng đường để xuất khẩu các sản phẩm ra thị trường quốc tế, nhờ sự nhanh nhạy nắm bắt xu thế cũng như khả năng sáng tạo tuyệt vời của trí tuệ Việt Nam. Đặc biệt trong ngành giải trí trực tuyến, một số doanh nghiệp nội dung số Việt Nam đã có những sản phẩm nằm trong top đầu khi cung cấp ra thị trường nước ngoài như game Flappy Bird hay Axie Infinity, Bemil.

Trong lĩnh vực phim hoạt hình có Wolfoo được dịch ra 17 thứ tiếng phát hành trên nhiều nền tảng số và đạt hơn 30 tỷ view kể từ khi ra mắt vào năm 2018 tới nay.

Tuy vậy, khi kinh doanh trên các nền tảng xuyên biên giới như YouTube, việc thâm nhập thị trường toàn cầu khiến không ít doanh nghiệp Việt phải đối mặt vô số khó khăn, trong đó có thể kể đến là sự thiên lệch, ứng xử không công bằng của hệ thống "Content ID" của YouTube dẫn đến một số đơn vị lợi dụng để cạnh tranh không lành mạnh, nhằm triệt hạ đối thủ.

Là nền tảng lớn nhất thị trường chia sẻ video trực tuyến, YouTube đưa ra những quy định trở thành tiêu chuẩn của toàn ngành. Thông qua công cụ lọc bản quyền tự động - Content ID, YouTube đã tạo ra luật chơi riêng, kiểm soát và quyết định các nội dung.

Trong nghiên cứu đăng tải trên Electronic Frontier Foundation (EFF), bà Katharine Trendacosta, Giám đốc chính sách và hoạt động tại EFF, cho rằng YouTube cố tình tạo ra quy trình cực kỳ phức tạp cho Content ID để miễn trừ trách nhiệm và những nhà sáng tạo nội dung sẽ phải tự đi giải quyết khi có rắc rối về bản quyền.

"Mặc dù YouTube luôn nói rằng quy trình của mình rất rõ ràng và minh bạch, thực tế là nó phức tạp và thường thiên vị các hãng lớn. Thêm vào đó, do là hệ thống tự động, Content ID của YouTube thường xuyên để xảy ra nhầm lẫn trong quá trình ghi nhận bản quyền. YouTube là một cỗ máy, trong nhiều trường hợp hoạt động không chính xác, đánh nhầm bản quyền", bà Katharine Trendacosta nhấn mạnh.

Doanh nghiệp Việt "tố" bị doanh nghiệp nước ngoài vi phạm bản quyền

Như VietnamFinance đã thông tin, EO và một doanh nghiệp Anh khác là Astley Baker Davies Limited (đều có trụ sở ở London) là đồng sở hữu sản phẩm Peppa Pig. Đây là bộ nhân vật và tập phim hoạt hình về gia đình chú heo Peppa Pig nhỏ tuổi. Các tập phim hoạt hình Peppa Pig (khoảng 450 tập) được chiếu trên truyền hình ở Anh và một số nước châu Âu.

Trong khi đó, Sconnect (trụ sở ở Hà Nội) là chủ sở hữu của sản phẩm Wolfoo - bộ nhân vật và hàng loạt phim hoạt hình với nội dung về chú sói nhỏ Wolfoo cùng gia đình và bạn bè. Các video hoạt hình Wolfoo (khoảng 2.700 tập) được dịch ra 17 thứ tiếng, phát trên nhiều nền tảng như mạng xã hội YouTube, Facebook, TikTok; Netflix, kênh truyền hình, nền tảng online của nhiều quốc gia từ năm 2018 tới nay.

Đến nay, Sconnect đã có chứng nhận bản quyền hình ảnh bộ nhân vật Wolfoo tại Việt Nam; chứng nhận bản quyền hình ảnh bộ nhân vật Wolfoo tại Mỹ (với 20 nhân vật); chứng nhận bản quyền kịch bản phim hoạt hình Wolfoo tại Việt Nam; chứng nhận bản quyền phim hoạt hình Wolfoo tại Việt Nam. Ngoài ra, Sconnect đăng ký nhiều nhãn hiệu Wolfoo tại Việt Nam; Nga; Mỹ và EU từ nhiều năm trước đây.

Thế nhưng, đại diện Sconnect cho biết lợi dụng kẽ hở của YouTube, từ cuối năm 2021 tới nay EO liên tục có hành vi cạnh tranh không lành mạnh, chơi xấu đối với doanh nghiệp này khiến họ chịu nhiều thiệt hại nặng nề.

Hãng phim hoạt hình Việt kiện 2 doanh nghiệp Anh vi phạm nhãn hiệu nhân vật Wolfoo.

Cụ thể, từ tháng 2/2022, EO đã nộp đơn khởi kiện Sconnect tại Anh với các cáo buộc phim hoạt hình Wolfoo vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của phim hoạt hình Peppa Pig và liệt kê 91 video kèm theo đơn khởi kiện. Dù đến nay chưa được tòa án Anh thụ lý, nhưng EO vẫn sử dụng đơn kiện một phía để đánh bản quyền rất nhiều các video Wolfoo, bao gồm cả các video trong và ngoài đơn khởi kiện mà EO đã nộp và YouTube vẫn chấp nhận gỡ toàn bộ các video bị đánh bản quyền, kể cả các video không liên quan đến đơn khởi kiện.

Trước đó, ngày 11/1/2022, EO cũng đã nộp đơn khởi kiện Sconnect ra tòa án Moskva liên quan đến vấn đề bản quyền của phim hoạt hình Wolfoo và Peppa Pig.

Ngày 7/7/2022, kết quả thẩm định của các chuyên gia văn học, nghệ thuật Nga khẳng định: “Bộ nhân vật Wolfoo không phải là làm lại của bộ nhân vật Peppa Pig” và tòa án Moskva đã ra phán quyết buộc EO không còn quyền khiếu nại, khiếu kiện về nội dung bộ nhân vật Wolfoo là làm lại bộ nhân vật Peppa Pig.

Thế nhưng cho đến nay, YouTube vẫn khoá hơn 1.000 video phim hoạt hình Wolfoo, gây thiệt hại rất lớn cho Sconnect. Ngoài ra, theo phía doanh nghiệp Việt, EO còn sử dụng chiêu trò liên tục sử dụng các video Wolfoo, sau đó mạo nhận là chủ sở hữu và sử dụng các video đó làm căn cứ đánh bản quyền các video Wolfoo gốc của Sconnect.

Từ tháng 6/2022, Sconnect phát hiện EO đã sử dụng các từ khóa Wolfoo trong rất nhiều video Peppa Pig, trong cả các video từ cuối năm 2018 cho đến các video mới đây. Doanh nghiệp này đã tiến hành lập vi bằng về hành vi vi phạm nhãn hiệu Wolfoo của EO.

"Theo bản tự khai tại tòa án Anh hồi tháng 7/2022, EO thừa nhận đã sử dụng từ khóa Wolfoo trong các video và các kênh của Peppa Pig nhằm thu hút lượng người xem đến với Peppa Pig", đại diện Sconnect nói. 

Xem thêm >>> Hãng phim hoạt hình Việt kiện 2 doanh nghiệp Anh vi phạm nhãn hiệu nhân vật Wolfoo

Theo đại diện Sconnect, mặc dù YouTube có chính sách về việc ngăn chặn hoặc nghiêm cấm các hành vi lạm dụng chính sách của nền tảng và phía doanh nghiệp cũng có email xem xét hành vi lạm dụng của EO. Tuy nhiên, khi Sconnect đã cung cấp toàn bộ tài liệu chứng cứ, phán quyết của tòa án Moskva song YouTube vẫn “phớt lờ” tiếp tục cho phép EO thực hiện các yêu cầu đánh bản quyền sai trái.

"Mặc dù đã có phán quyết của tòa án Moskva, đồng thời Sconnect cũng đã cung cấp đầy đủ căn cứ pháp lý và gửi các thông báo yêu cầu EO tuân thủ pháp luật, tuân thủ bản án và chấm dứt hành vi vi phạm thế nhưng phía EO và YouTube vẫn không có bất cứ động thái nào tích cực", phía Sconnect nhấn mạnh.

Mới đây, Sconnect đã nộp đơn tại TAND TP. Hà Nội để khởi kiện EO vì sử dụng trái phép nhãn hiệu, hình ảnh nhân vật hoạt hình Wolfoo. Trong đơn khởi kiện và các tài liệu gửi tới TAND TP. Hà Nội, Sconnect tố cáo EO sử dụng trái phép nhãn hiệu Wolfoo trong các video Peppa Pig, đồng thời đề nghị toà án xem xét phán quyết buộc EO phải chấm dứt các hành vi vi phạm nhãn hiệu và đăng công khai xin lỗi Sconnect.