Hành trình khởi nghiệp của tỷ phú đứng sau đế chế 'mắt thần' của Trung Quốc

Làn sóng các công ty công nghệ Trung Quốc đại lục đổ về niêm yết tại Hồng Kông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và cái tên mới nhất tạo được tiếng vang là Gpixel Changchun Microelectronics – một doanh nghiệp chuyên phát triển cảm biến hình ảnh giúp robot “nhìn thấy” thế giới.

Chỉ trong vài ngày sau khi lên sàn, cổ phiếu của công ty có trụ sở tại thành phố công nghiệp Trường Xuân đã tăng vọt 144%, đưa nhà sáng lập kiêm chủ tịch Wang Xinyang chính thức gia nhập “câu lạc bộ ba dấu phẩy” – thuật ngữ chỉ những tỷ phú sở hữu tài sản trên một tỷ USD.

Ở tuổi 46, Wang nắm giữ 23% cổ phần tại Gpixel. Cùng với 1,6% cổ phần do vợ ông – Zhang Yanxia, Giám đốc vận hành công ty sở hữu, khối tài sản của ông ước tính đạt khoảng 1,3 tỷ USD dựa trên giá đóng cửa cổ phiếu gần đây. Dù công ty không bình luận chính thức về cột mốc này, thị trường đã nhanh chóng ghi nhận sự xuất hiện của một gương mặt mới trong hàng ngũ tỷ phú công nghệ Trung Quốc.

Đặt cược vào “con mắt điện tử” của thời đại tự động hóa

Gpixel huy động được khoảng 2,6 tỷ HKD (tương đương hơn 330 triệu USD) từ đợt IPO, với sự tham gia của nhiều nhà đầu tư lớn như Hillhouse Investment, Boyu Capital, Source Code Capital và Value Partners. Theo bản cáo bạch, khoảng 76% số tiền huy động sẽ được dùng cho nghiên cứu và phát triển, bao gồm việc xây dựng một trung tâm R&D mới tại Hàng Châu, phần còn lại phục vụ mở rộng hoạt động tại Hồng Kông, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Trọng tâm kinh doanh của Gpixel là cảm biến hình ảnh CMOS – loại chip có khả năng chuyển đổi ánh sáng thành tín hiệu điện để tạo ra hình ảnh. Đây là thành phần cốt lõi trong nhiều thiết bị điện tử, từ smartphone, máy ảnh cho đến máy chụp X-quang và đặc biệt là robot.

Hoạt động theo mô hình fabless (không sở hữu nhà máy sản xuất), công ty tập trung thiết kế các cảm biến phục vụ chủ yếu cho lĩnh vực công nghiệp, như phát hiện lỗi trong sản xuất bán dẫn hoặc hỗ trợ robot định vị và di chuyển. Ngoài ra, sản phẩm của họ còn được ứng dụng trong các hệ thống camera tiên tiến phục vụ nghiên cứu khoa học.

Theo dữ liệu từ Frost & Sullivan được trích dẫn trong bản cáo bạch, Gpixel là nhà cung cấp cảm biến hình ảnh công nghiệp lớn thứ ba thế giới vào năm 2024 với thị phần 15,2%, chỉ đứng sau Sony và Onsemi. Điều này cho thấy công ty Trung Quốc đã nhanh chóng vươn lên trong một lĩnh vực vốn bị thống trị bởi các tập đoàn lâu đời từ Nhật Bản và Mỹ.

Gần 80% doanh thu của Gpixel đến từ thị trường Trung Quốc đại lục. Khách hàng của công ty bao gồm Changchun UP Optotech – doanh nghiệp quang điện được nhà nước hậu thuẫn và cũng là cổ đông tổ chức lớn nhất của Gpixel; Hikrobot – đơn vị phát triển robot tự hành và camera công nghiệp thuộc hệ sinh thái của Hikvision; cùng với Luster LightTech – nhà sản xuất thiết bị kiểm tra thị giác. Ngoài ra, công ty cũng xuất khẩu sản phẩm sang châu Âu, Nhật Bản, Canada, Hàn Quốc và Mỹ.

Trong năm 2025, Gpixel ghi nhận lợi nhuận ròng tăng 49% so với cùng kỳ, đạt 293 triệu nhân dân tệ (khoảng 43 triệu USD), trong khi doanh thu tăng 27% lên 856,5 triệu nhân dân tệ. Động lực chính đến từ nhu cầu ngày càng tăng đối với các cảm biến phục vụ ứng dụng hình ảnh công nghiệp, lĩnh vực chiếm tới 75% tổng doanh thu.

Bên cạnh đó, khoảng 24% doanh thu đến từ các cảm biến dùng trong nghiên cứu khoa học, chẳng hạn như camera huỳnh quang, trong khi phần còn lại đến từ các dòng camera chuyên nghiệp và ứng dụng hình ảnh y tế. Sự đa dạng này giúp Gpixel không chỉ phụ thuộc vào một thị trường duy nhất mà còn tận dụng được xu hướng phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và công nghệ y sinh.

Hành trình học thuật và khởi nghiệp của Wang Xinyang

Wang Xinyang có nền tảng học thuật vững chắc trong lĩnh vực điện tử và vi điện tử. Ông tốt nghiệp ngành điện tử ứng dụng tại Đại học Zhejiang, sau đó tiếp tục theo học chuyên ngành vi điện tử tại University of Southampton và hoàn thành bằng tiến sĩ tại Delft University of Technology.

Trước khi khởi nghiệp, ông từng làm việc tại CMOSIS – một công ty phát triển cảm biến CMOS có trụ sở tại Bỉ, sau này được mua lại bởi Ams Osram. Năm 2012, Wang trở về Trung Quốc và thành lập Gpixel, đặt nền móng cho hành trình xây dựng một doanh nghiệp công nghệ lõi trong lĩnh vực bán dẫn.

Trong quá trình phát triển, công ty đã thu hút nhiều nhà đầu tư trước IPO, bao gồm Hillhouse và các quỹ liên quan đến Semiconductor Manufacturing International Corp., cùng với các quỹ đầu tư do chính phủ hậu thuẫn.

Vợ của Wang, Zhang Yanxia, gia nhập Gpixel từ năm 2013 với vai trò giám đốc marketing và trở thành giám đốc vận hành vào năm 2018. Bà cũng có nền tảng học thuật ấn tượng với bằng tiến sĩ khoa học ứng dụng từ Delft, bằng thạc sĩ kỹ thuật điện tại Concordia University và bằng cử nhân kỹ thuật điện tử từ Đại học Zhejiang.

Wang không phải là trường hợp duy nhất làm giàu từ chuỗi cung ứng robot. Một ví dụ khác là Howard Huang, nhà sáng lập của Orbbec – doanh nghiệp chuyên sản xuất camera thị giác 3D giúp robot nhận biết chiều sâu tương tự mắt người.

Sự trỗi dậy của Gpixel phản ánh một xu hướng lớn hơn: nhu cầu ngày càng tăng đối với các công nghệ giúp máy móc “nhìn” và “hiểu” thế giới xung quanh. Trong bối cảnh tự động hóa công nghiệp, xe tự hành và robot dịch vụ phát triển nhanh chóng, cảm biến hình ảnh đang trở thành một trong những “nút thắt chiến lược” của ngành công nghệ toàn cầu.

Việc một công ty Trung Quốc vươn lên vị trí top 3 thế giới trong lĩnh vực này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn cho thấy tham vọng tự chủ công nghệ của quốc gia này. Với đà tăng trưởng hiện tại, Gpixel và những doanh nghiệp tương tự có thể sẽ tiếp tục tạo ra thêm nhiều tỷ phú mới, đồng thời định hình lại cán cân quyền lực trong ngành bán dẫn và robot toàn cầu trong những năm tới.