Từ Tim Cook đến John Ternus: Apple tái định nghĩa đế chế nghìn tỷ USD

Apple vừa chính thức công bố một trong những quyết định quan trọng nhất trong hơn một thập kỷ: John Ternus sẽ thay thế Tim Cook ở vị trí CEO, trong khi Cook chuyển sang vai trò Chủ tịch điều hành kể từ ngày 1/9. Đây là lần chuyển giao quyền lực đầu tiên kể từ năm 2011, khi Cook tiếp quản vị trí từ Steve Jobs – một khoảnh khắc đã định hình lại toàn bộ lịch sử của công ty.

Trong thông báo chính thức, Apple nhấn mạnh rằng Cook sẽ tiếp tục điều hành trong suốt mùa hè để đảm bảo quá trình chuyển giao diễn ra suôn sẻ. Đồng thời, Ternus sẽ gia nhập hội đồng quản trị, trở thành CEO thứ tám trong lịch sử gần 50 năm của “Táo khuyết”.

Sự kiện này không chỉ là thay đổi nhân sự cấp cao, mà còn đánh dấu một bước ngoặt chiến lược, khi Apple phải đối mặt với những thách thức mới trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và địa chính trị phức tạp.

Cuộc chuyển giao lịch sử tại Apple

Khi Tim Cook lên nắm quyền năm 2011, nhiều người hoài nghi liệu một chuyên gia vận hành có thể thay thế được tầm nhìn sản phẩm của Steve Jobs hay không. Nhưng 15 năm sau, câu trả lời đã rõ ràng.

Dưới thời Cook, giá trị vốn hóa của Apple tăng hơn 20 lần, đạt mốc khoảng 4.000 tỷ USD – một con số chưa từng có trong lịch sử doanh nghiệp. Doanh thu gần như tăng gấp bốn, vượt mốc 400 tỷ USD mỗi năm. Ông không chỉ duy trì thành công của iPhone mà còn mở rộng Apple sang các lĩnh vực mới như thiết bị đeo với Apple Watch, tai nghe AirPods hay kính thực tế hỗn hợp Vision Pro.

Tuy nhiên, dấu ấn lớn nhất của Cook lại nằm ở hậu trường: tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Gia nhập Apple từ năm 1998 khi công ty còn bên bờ phá sản, ông đã biến hệ thống sản xuất và logistics thành một cỗ máy hiệu quả hàng đầu thế giới. Trước đó, Cook từng tích lũy kinh nghiệm tại IBM và Compaq, điều giúp ông trở thành “bậc thầy vận hành” của Thung lũng Silicon.

Không giống Jobs – người nổi tiếng với cá tính mạnh và khả năng tạo ra “trường bóp méo thực tại”, Cook mang đến sự ổn định, điềm tĩnh và khả năng quản trị dài hạn. Ông cũng đóng vai trò như một “nhà ngoại giao doanh nghiệp”, thường xuyên làm việc với các chính phủ, đặc biệt là trong các vấn đề quyền riêng tư và thương mại quốc tế.

Người kế nhiệm Cook, John Ternus, không phải là cái tên xa lạ trong nội bộ Apple. Ở tuổi 50, ông đã dành gần nửa cuộc đời làm việc tại công ty, gia nhập từ năm 2001 sau khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật cơ khí.

Ternus từng giữ vai trò Phó chủ tịch kỹ thuật phần cứng và sau đó là Phó chủ tịch cấp cao phụ trách toàn bộ mảng phần cứng. Ông là người đứng sau các đội ngũ phát triển những sản phẩm cốt lõi như iPhone, iPad, Mac, Apple Watch, AirPods và Vision Pro.

Không mang hình ảnh “ngôi sao sân khấu” như Jobs, cũng không phải “nhà quản trị” thuần túy như Cook, Ternus đại diện cho thế hệ lãnh đạo kỹ thuật – những người trực tiếp tạo ra sản phẩm. Điều này có thể báo hiệu sự trở lại của trọng tâm công nghệ cốt lõi tại Apple trong giai đoạn tới.

Dù tiếp quản một đế chế vững mạnh, Ternus sẽ không có một nhiệm kỳ dễ dàng. Apple hiện đang đối mặt với hàng loạt thách thức: chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phức tạp, căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan từ chính quyền Donald Trump và đặc biệt là cuộc đua trí tuệ nhân tạo.

So với các đối thủ công nghệ lớn, Apple bị đánh giá là chậm chân trong AI. Dù các dòng sản phẩm như iPhone 17 vẫn thành công về mặt thương mại, công ty lại vấp phải chỉ trích vì thiếu đột phá trong công nghệ AI. Việc trì hoãn nâng cấp trợ lý ảo Siri càng làm gia tăng áp lực.

Apple đã bắt đầu tái cấu trúc mảng AI, thậm chí hợp tác với các mô hình như Google Gemini để nâng cấp Siri. Tuy nhiên, việc tích hợp AI sâu vào hệ sinh thái vẫn là bài toán lớn mà Ternus cần giải quyết.

Song song với việc bổ nhiệm Ternus, Apple cũng thực hiện những điều chỉnh quan trọng trong bộ máy điều hành. Johny Srouji được thăng chức lên vị trí Giám đốc phần cứng (Chief Hardware Officer), phụ trách toàn bộ mảng phần cứng của công ty.

Srouji vốn là người đứng sau các con chip Apple Silicon – yếu tố then chốt giúp Mac và iPhone đạt hiệu năng vượt trội. Việc trao quyền lớn hơn cho ông cho thấy Apple đang tiếp tục đặt cược vào lợi thế tự thiết kế phần cứng.

Tuy nhiên, những năm gần đây cũng chứng kiến làn sóng rời đi của nhiều lãnh đạo cấp cao, từ thiết kế giao diện đến AI, đặt ra câu hỏi về sự ổn định dài hạn trong nội bộ công ty.

Để hiểu rõ ý nghĩa của lần chuyển giao này, cần nhìn lại năm 2011 – thời điểm Tim Cook thay thế Steve Jobs.

Khi đó, Jobs là biểu tượng không thể thay thế: người đồng sáng lập đã hồi sinh Apple với iMac và cách mạng hóa ngành di động với iPhone. Sự ra đi của ông khiến giới công nghệ lo ngại Apple sẽ mất phương hướng.

Cook, với phong cách kín đáo và ít xuất hiện trước công chúng, ban đầu bị nghi ngờ. Nhưng theo thời gian, ông chứng minh rằng Apple không chỉ cần một “nhà tiên tri sản phẩm”, mà còn cần một nhà quản trị xuất sắc để mở rộng quy mô toàn cầu.

Giờ đây, lịch sử lặp lại theo cách khác. Nếu Cook từng kế nhiệm một huyền thoại sáng tạo, thì Ternus kế nhiệm một “kiến trúc sư vận hành” vĩ đại.

Câu hỏi đặt ra là: Apple sẽ thay đổi như thế nào dưới thời Ternus? Liệu công ty có quay lại với những đột phá mang tính cách mạng, hay tiếp tục con đường tối ưu hóa và mở rộng hệ sinh thái?

Một yếu tố quan trọng là sự vắng bóng của Jony Ive – nhà thiết kế huyền thoại đã rời Apple năm 2019 và sau đó hợp tác với OpenAI. Điều này khiến Apple thiếu đi một “linh hồn thiết kế” từng giúp iPhone trở thành biểu tượng toàn cầu.

Dù rời vị trí CEO, Tim Cook không rời Apple. Trong vai trò Chủ tịch điều hành, ông sẽ tiếp tục tham gia định hướng chiến lược và làm việc với các nhà hoạch định chính sách toàn cầu.

Sự hiện diện của Cook có thể giúp Apple duy trì sự ổn định trong giai đoạn chuyển giao, đồng thời hỗ trợ Ternus trong các vấn đề chính trị và kinh tế, những lĩnh vực ngày càng quan trọng đối với một tập đoàn toàn cầu.

Kỷ nguyên mới của đế chế nghìn tỷ USD

John Ternus trước tiên sẽ phải đối mặt với những khoảng trống lớn mà các “tượng đài Apple” trước đó để lại.

Sự rời đi của Jony Ive vào năm 2019 đã để lại một khoảng trống lớn trong Apple. Ông là một trong những nhân vật chủ chốt góp phần định hình ngôn ngữ thiết kế mang tính biểu tượng của iPhone, giúp sản phẩm này trở nên hấp dẫn với hàng trăm triệu người dùng trên toàn cầu.

Kể từ đó, Apple vận hành mà không còn một “kiến trúc sư thẩm mỹ” mang tính biểu tượng như Ive. Trong khi đó, Ive đã gia nhập OpenAI – một trong những trung tâm đổi mới AI hàng đầu thế giới hiện nay.

Trong những năm gần đây, Tim Cook không chỉ là CEO điều hành mà còn đóng vai trò như một “nhà ngoại giao” đại diện cho Apple trên trường quốc tế. Ông thường xuyên gặp gỡ các lãnh đạo chính trị trong và ngoài nước Mỹ nhằm thúc đẩy lợi ích của công ty.

Theo Dan Ives, một nhà phân tích tại Wedbush Securities, thời điểm xuất hiện thông tin Cook có thể rời vị trí CEO đã gây bất ngờ cho giới quan sát. Ông cho rằng trước đó, nhiều người tin Cook sẽ tiếp tục điều hành Apple thêm ít nhất một năm nữa, đặc biệt khi chính Cook từng có những phát biểu ám chỉ việc ở lại lâu hơn.

Đối với tân CEO Apple John Ternus, có lẽ thách thức quan trọng nhất trong vai trò mới của ông sẽ là thúc đẩy trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành trụ cột chiến lược sâu rộng hơn trong Apple – một lĩnh vực mà công ty hiện vẫn bị đánh giá là tụt lại phía sau so với nhiều “ông lớn” công nghệ khác.

Dù iPhone 17 đạt được thành công thương mại đáng kể, Apple vẫn phải đối mặt với làn sóng chỉ trích từ giới đầu tư lẫn chuyên gia công nghệ vì bị cho là thiếu những đột phá AI mang tính tiên phong. Những hoài nghi này càng gia tăng khi Apple trì hoãn kế hoạch nâng cấp trợ lý giọng nói Siri vào năm ngoái. Đến tháng 12, hãng đã tiến hành cải tổ bộ máy lãnh đạo AI, thay thế người đứng đầu trước đó bằng một nhân sự kỳ cựu đến từ Google.

Apple cho biết họ sẽ tung ra phiên bản Siri mới trong năm nay, dựa trên mô hình AI Gemini của Google. Đây được xem là bước đi đáng chú ý, cho thấy Apple sẵn sàng dựa vào công nghệ bên ngoài để bắt kịp cuộc đua AI – một điều vốn không thường thấy trong chiến lược kiểm soát hệ sinh thái chặt chẽ của hãng.

Sự chuyển giao từ Cook sang Ternus không chỉ là thay đổi lãnh đạo, mà là bước chuyển giữa ba thế hệ tư duy tại Apple: từ tầm nhìn sản phẩm của Steve Jobs, đến năng lực vận hành của Tim Cook và giờ đây là chuyên môn kỹ thuật của John Ternus.

Trong bối cảnh công nghệ toàn cầu đang bước vào kỷ nguyên AI và cạnh tranh khốc liệt, Apple cần không chỉ duy trì di sản, mà còn tái định nghĩa tương lai của mình.

Khi Cook rời vị trí CEO, ông để lại phía sau không chỉ là một công ty thành công, mà là một hệ sinh thái toàn cầu đã định hình cách con người giao tiếp, làm việc và giải trí trong kỷ nguyên số.

Ternus sẽ phải chứng minh rằng ông không chỉ là người kế nhiệm, mà còn là người dẫn dắt Apple bước vào một thời đại mới – nơi đổi mới công nghệ và chiến lược kinh doanh phải song hành chặt chẽ hơn bao giờ hết.

Trong suốt 50 năm hoạt động, Apple đã trải qua 7 đời CEO. Khi John Ternus chính thức tiếp quản, ông sẽ là người thứ tám. Dưới đây là danh sách tất cả các CEO trong lịch sử của Apple:
1. Michael Scott (1977–1981): Trước khi gia nhập Apple, ông là giám đốc sản xuất tại National Semiconductor, một công ty có trụ sở tại California chuyên sản xuất mạch quản lý nguồn điện.
2. Mike Markkula (1981–1983): Nhà đầu tư và chủ tịch đầu tiên của Apple Computer.
3. John Sculley (1983–1993): Trước khi đến với Apple, ông là chủ tịch của PepsiCo.
4. Michael Spindler (1993–1996): Từng giữ chức chủ tịch Apple International trước khi trở thành CEO.
5. Gil Amelio (1996–1997): Trước khi dẫn dắt Apple, ông là CEO của National Semiconductor.
6. Steve Jobs (1997–2011): Người đồng sáng lập Apple Computer vào năm 1976 cùng với Steve Wozniak và Ronald Wayne.
7. Tim Cook (2011–2026): Gia nhập Apple vào năm 1998. Trước khi đảm nhận vị trí CEO, ông là Giám đốc vận hành (COO) của công ty.
8. John Ternus (Tháng 9//2026): Gia nhập Apple năm 2001 và thăng tiến qua các cấp bậc, Ternus trở thành người đứng đầu bộ phận phần cứng của Apple năm 2021 và sẽ bắt đầu giữ chức giám đốc điều hành vào tháng 9/2026.