Khởi nghiệp từ con số 0, hai anh em thành tỷ phú USD nhờ ‘đào’ trúng mỏ mới

Trong bối cảnh cơn sốt robot hình người (humanoid) lan rộng trên toàn cầu, hai anh em người Trung Quốc: Zuo Yuyu và Zuo Jing đã vươn lên hàng ngũ tỷ phú nhờ một chiến lược đầu tư dài hạn và đầy kiên trì vào các linh kiện cốt lõi của robot.

Từ một quyết định mang tính “đi trước thời đại”, họ đã xây dựng nên Leader Harmonious Drive Systems, hay còn được biết đến với tên gọi Leaderdrive, trở thành nhà sản xuất khớp robot lớn nhất Trung Quốc.

Sự bùng nổ nhu cầu đối với robot hình người đã tạo ra một “cơn sốt vàng” mới trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là các nhà cung cấp linh kiện then chốt. Cổ phiếu của Leaderdrive niêm yết tại Thượng Hải đã tăng mạnh 40% trong vòng một năm qua, nhờ doanh số tăng trưởng nóng.

Đà tăng này đã giúp hai anh em họ Zuo chính thức gia nhập câu lạc bộ tỷ phú. Với mức giá đóng cửa 203,8 nhân dân tệ vào thứ Năm, mỗi người sở hữu 17% cổ phần và có khối tài sản ước tính khoảng 1 tỷ USD.

Từ linh kiện giá rẻ đến vị thế dẫn đầu thị trường

Được thành lập vào năm 2011 tại Tô Châu, Leaderdrive mang theo sứ mệnh ban đầu là sản xuất các linh kiện robot với chi phí hợp lý. Theo thời gian, công ty đã vươn lên chiếm lĩnh thị trường, trở thành nhà sản xuất hàng đầu Trung Quốc trong lĩnh vực harmonic reducer – một bộ truyền động đóng vai trò như “khớp nối” của robot, cho phép các cử động linh hoạt và chính xác.

Theo ước tính của J.P. Morgan, Leaderdrive hiện nắm giữ từ 30% đến 40% thị phần harmonic reducer tại Trung Quốc. Khách hàng nội địa của công ty bao gồm những tên tuổi lớn trong lĩnh vực robot hình người như UBTech Robotics và Agibot. Ngoài ra, công ty cũng đã thực hiện các đơn hàng nghiên cứu và phát triển quy mô nhỏ cho những “ông lớn” công nghệ toàn cầu như Tesla hay Figure AI – startup robot được hậu thuẫn bởi Nvidia.

Không chỉ dừng lại ở khớp robot, Leaderdrive còn sản xuất các bộ truyền động quay (rotary actuators), đóng vai trò như “cơ bắp” chuyển đổi tín hiệu điện thành chuyển động cơ học. Các sản phẩm này được ứng dụng rộng rãi, từ thiết bị sản xuất chất bán dẫn cho đến máy móc y tế hiện đại.

Kết quả kinh doanh của Leaderdrive phản ánh rõ nét xu hướng bùng nổ của ngành robot. Trong năm 2025, lợi nhuận ròng của công ty tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ, đạt 124,4 triệu nhân dân tệ (tương đương 18,2 triệu USD), trong khi doanh thu tăng 47% lên 570,7 triệu nhân dân tệ.

Động lực chính đến từ nhu cầu tăng mạnh trong lĩnh vực robot công nghiệp và robot hình người, chiếm tới 74% tổng doanh thu. Các linh kiện phục vụ máy móc cơ khí đóng góp gần 20%, phần còn lại đến từ thiết bị CNC và lĩnh vực y tế.

Dù hiện tại khoảng 90% doanh thu vẫn đến từ thị trường nội địa Trung Quốc, Leaderdrive đã bắt đầu mở rộng ra quốc tế. Tháng 2 vừa qua, công ty đã thành lập liên doanh với Minth Group, nhà cung cấp phụ tùng ô tô do tỷ phú Đài Loan Chin Jong Hwa sáng lập, nhằm phát triển các module khớp robot hình người tại thị trường Mỹ.

Theo đánh giá của J.P. Morgan, liên doanh này có vị thế thuận lợi để phục vụ các khách hàng lớn như Tesla, Figure AI hay Boston Dynamics, đồng thời hưởng lợi từ tốc độ ứng dụng robot hình người ngày càng nhanh tại Mỹ.

Hành trình khởi nghiệp từ con số 0 và bài học về sự kiên trì

Zuo Yuyu, người sáng lập công ty, tốt nghiệp ngành vật lý tại Đại học Nam Kinh. Ông bắt đầu sự nghiệp tại một công ty gia công kim loại ở Tô Châu vào năm 1999, nơi ông nhanh chóng được giao phụ trách mảng kỹ thuật cơ khí. Tại đây, ông mở rộng hoạt động sang các linh kiện điện và giành được các khách hàng lớn như ABB, General Electric và Nachi-Fujikoshi.

Năm 2003, ông bắt đầu chuyển hướng sang lĩnh vực robot và âm thầm nghiên cứu phát triển harmonic reducer như một dự án cá nhân. Tuy nhiên, phải mất gần một thập kỷ thử nghiệm và thất bại, sản phẩm đầu tiên mới có thể ra mắt vào năm 2011, thời điểm Leaderdrive chính thức được thành lập.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2020, ông thừa nhận rằng thành công này không đến dễ dàng. Công nghệ cốt lõi khi đó nằm trong tay các công ty Nhật Bản, khiến nhóm của ông gần như phải “mò mẫm trong bóng tối”. “Chúng tôi không có bản thiết kế, chỉ có quá trình thử và sai liên tục. Nếu có bí quyết nào, thì đó là khả năng chịu đựng và sẵn sàng đầu tư thời gian”, ông chia sẻ.

Người anh trai Zuo Jing, từng làm việc trong cơ quan thuế nhà nước, gia nhập công ty vào năm 2014 với vai trò tổng giám đốc. Hai anh em đã cùng nhau đưa Leaderdrive niêm yết trên sàn Star Market của Thượng Hải vào năm 2020, huy động khoảng 1,1 tỷ nhân dân tệ từ đợt IPO.

Anh em họ Zuo không phải là trường hợp duy nhất hưởng lợi từ sự phát triển của ngành robot. Tại Trung Quốc, ngày càng nhiều doanh nhân trở thành tỷ phú nhờ tham gia vào chuỗi cung ứng công nghệ cao này.

Có thể kể đến Wang Xinyang, nhà sáng lập Gpixel Changchun Microelectronics – công ty chuyên sản xuất cảm biến hình ảnh cho robot, hay Howard Huang, người đứng sau Orbbec – doanh nghiệp phát triển camera thị giác 3D giúp robot “nhìn” và nhận biết độ sâu như con người.

Sự nổi lên của những cái tên này cho thấy một xu hướng rõ ràng: thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm cuối cùng, giá trị thực sự đang nằm ở các linh kiện và công nghệ nền tảng. Trong cuộc đua robot toàn cầu, những “nhà cung cấp phía sau hậu trường” như Leaderdrive đang trở thành những người chiến thắng thầm lặng nhưng đầy quyền lực.

Trong bối cảnh robot hình người được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những ngành công nghiệp quan trọng nhất trong thập kỷ tới, câu chuyện của anh em họ Zuo là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của tầm nhìn dài hạn, sự kiên trì và khả năng nắm bắt cơ hội từ rất sớm.