Tham vọng không tưởng của Elon Musk và tương lai không ô tô điện của Tesla

Trong suốt những năm giữa thập niên đầu tiên của thế kỷ 21, Tesla từng thống trị ngành xe điện toàn cầu. Những mẫu xe điện kiểu dáng đẹp, tăng tốc nhanh và tầm hoạt động ngày càng dài đã giúp Tesla phá vỡ định kiến lâu nay rằng xe điện chỉ là sản phẩm “yếu ớt”, bất tiện và không phù hợp cho sử dụng hàng ngày.

Thế nhưng gần một thập kỷ sau, bối cảnh đã thay đổi hoàn toàn. Tesla và vị CEO gây tranh cãi Elon Musk đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt, cùng những bất lợi chính trị ngày càng rõ rệt. Doanh số xe điện của Tesla trong năm 2025 đã giảm tới 9%, mức sụt giảm kỷ lục, trong bối cảnh các hãng xe Trung Quốc trỗi dậy mạnh mẽ và chương trình ưu đãi thuế cho xe điện tại Mỹ chính thức hết hiệu lực.

Trong lúc nhiều nhà đầu tư lo ngại cho tương lai mảng ô tô, Elon Musk lại đang hướng Tesla theo một “canh bạc” táo bạo đến mức gây sốc: ông tin rằng tương lai của Tesla không nằm ở xe điện, mà ở robot hình người.

Thay thế ô tô bằng robot: Tuyên bố gây choáng của Elon Musk

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh mới đây, Elon Musk đã phác thảo một viễn cảnh gần như chưa từng có trong lịch sử ngành công nghiệp ô tô: Tesla sẽ dừng sản xuất các mẫu Model S và Model X để tập trung sản xuất robot hình người Optimus.

Cụ thể, Musk cho biết Tesla sẽ chuyển đổi toàn bộ không gian sản xuất Model S và Model X tại nhà máy Fremont (California) thành một “nhà máy Optimus”, với mục tiêu dài hạn là đạt sản lượng 1 triệu robot Optimus mỗi năm ngay tại khu vực vốn dành cho xe cao cấp này.

“Chúng tôi sẽ lấy không gian sản xuất Model S và Model X ở Fremont và chuyển đổi thành nhà máy Optimus, với mục tiêu dài hạn là đạt một triệu robot mỗi năm tại chính khu SX hiện nay”, Musk tuyên bố.

Đó là một bước đi mang đậm màu sắc khoa học viễn tưởng. Theo Musk, robot Optimus của Tesla trong tương lai sẽ có thể làm mọi thứ, từ dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc người già, cho tới thực hiện các ca phẫu thuật phức tạp.

Với Elon Musk, Optimus không chỉ là một sản phẩm công nghệ. Ông từng gọi robot này là chìa khóa để xóa bỏ nghèo đói toàn cầu, khiến lao động của con người trở thành “không bắt buộc” và thậm chí đóng vai trò quan trọng trong hành trình đưa con người lên sao Hỏa.

Musk khẳng định Optimus có thể được bán ra thị trường vào cuối năm 2027.

“Trên Trái Đất, mỗi con người sẽ có một robot cá nhân giống như R2-D2 hay C-3PO trong Star Wars”, Musk nói hồi tháng 11 năm ngoái. “Nhưng thực tế, Optimus sẽ còn tốt hơn thế”.

Trên thực tế, Tesla không hề đơn độc trong cuộc đua robot. Nhiều công ty công nghệ hàng đầu như Boston Dynamics, Figure, Hyundai hay Google DeepMind đã đi rất xa trong lĩnh vực robot hình người, với các sản phẩm hoạt động thực tế chứ không chỉ dừng ở trình diễn.

Bản thân Elon Musk cũng có lợi ích tài chính trực tiếp gắn với Optimus. Theo thỏa thuận lương thưởng khổng lồ được cổ đông thông qua cuối năm ngoái, Musk chỉ có thể hiện thực hóa gói thù lao trị giá gần 1.000 tỷ USD nếu Tesla giao được 1 triệu robot Optimus trong vòng 10 năm.

“Tuy nhiên, thị trường xe điện và thị trường robot là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau. Khi Tesla bắt đầu với xe điện, gần như không có đối thủ nghiêm túc. Còn bây giờ thì cạnh tranh ở khắp nơi”.

‘Cỗ máy in tiền vô hạn’ hay tham vọng viển vông?

Tesla lần đầu giới thiệu dự án robot hình người vào năm 2021, trong một sự kiện nơi một “robot” màu bạc nhảy múa trên nền nhạc techno sôi động. Sau đó, Musk thừa nhận đó chỉ là… một diễn viên mặc đồ robot.

Chỉ vài tháng sau, vào đầu năm 2022, Musk đã tuyên bố Optimus có thể “quan trọng hơn cả mảng xe điện” của Tesla trong dài hạn.

Hiện tại, Tesla cho biết Optimus đã có thể phân loại đồ vật, phục vụ bắp rang, đổ rác và thực hiện một số công việc đơn giản trong nhà máy. Musk thừa nhận đây mới chỉ là bước khởi đầu, dù ông vẫn dự đoán Optimus có thể tạo ra 10.000 tỷ USD doanh thu trong tương lai.

Mục tiêu đó được đánh giá là cực kỳ tham vọng. Robot hình người là một trong những cỗ máy phức tạp nhất từng được con người chế tạo và cuộc đua trong lĩnh vực này đang nóng lên nhanh chóng.

Theo McKinsey, hiện đã có hơn 90 công ty trên toàn cầu phát triển robot hình người và con số này còn tiếp tục tăng, đặc biệt tại Mỹ và Trung Quốc.

Các chuyên gia từ McKinsey, Goldman Sachs và Morgan Stanley ước tính thị trường robot hình người có thể đạt quy mô từ 370 tỷ USD vào năm 2040 đến 5.000 tỷ USD vào năm 2050.

Tesla được đánh giá có lợi thế về động cơ, pin và khả năng sản xuất hàng loạt với chi phí thấp. Giáo sư Ken Goldberg (Đại học California, Berkeley) cho rằng Tesla hiểu rõ cách sản xuất các sản phẩm công nghệ cao với quy mô lớn, điều cực kỳ quan trọng để robot trở nên phổ biến.

Goldman Sachs nhận định việc Tesla vừa sử dụng Optimus nội bộ, vừa bán ra thị trường, có thể giúp công ty đạt lợi thế chi phí và kiếm được vài nghìn USD lợi nhuận trên mỗi robot.

Tuy nhiên, đa số chuyên gia đồng thuận rằng phải ít nhất một thập kỷ nữa, robot hình người mới có thể được triển khai rộng rãi trong xã hội.

Elon Musk không xa lạ với việc đặt ra các mốc thời gian đầy tham vọng rồi… trễ hẹn. Ông từng hứa Tesla sẽ có xe tự lái hoàn toàn vào năm 2018 và SpaceX sẽ đưa người lên sao Hỏa trong cùng năm, nhưng đến nay vẫn chưa thành hiện thực.

Với Optimus, Tesla cũng đã nhiều lần điều chỉnh mục tiêu sản xuất. Từ kế hoạch ban đầu 5.000 robot trong năm 2025, con số này đã bị cắt giảm mạnh, theo các nguồn tin nội bộ.