Hai thái cực lợi nhuận ngân hàng: Số ít tăng trưởng cao, phần lớn suy giảm mạnh

Cuộc bám đuổi ở top đầu

Vietcombank vẫn giữ vị trí "quán quân" về lợi nhuận trong 6 tháng đầu năm 2023. Theo đó, lợi nhuận trước thuế của ngân hàng này trong nửa đầu năm 2023 đạt 20.499 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng kỳ. Mức lãi của Vietcombank tiếp tục bỏ xa các ngân hàng còn lại, gấp 1,5 lần so với ngân hàng đứng thứ 2 là BIDV.

Techcombank nhường "ngôi á quân" sau nhiều năm bám sát Vietcombank cho BIDV. Với mức lãi trước thuế hơn 13.800 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ, BIDV đã nhảy từ vị trí thứ 6 cùng kỳ năm ngoái lên vị trí thứ 2 trong nửa đầu năm nay.

Xếp thứ 3 là MBBank với lợi nhuận trước thuế của ngân hàng mẹ MBB tăng trưởng 11,8% so với cùng kỳ đạt 11.950 tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế hợp nhất 6 tháng đầu năm đạt hơn 12.700 tỷ đồng, tăng 7% so với cùng kỳ.

VietinBank đứng thứ 4 với lợi nhuận trước thuế đạt hơn 12.500 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ.

Đứng thứ 6 trong bảng xếp hạng là ACB với lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm đạt gần 10.000 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ.

Ở các vị trí tiếp theo lần lượt là SHB, VIB và HDBank. Trong đó, SHB đạt lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm là 6.073 tỷ đồng, tăng cao so với cùng kỳ. VIB ghi nhận lợi nhuận trước thuế hơn 5.640 tỷ đồng, tăng 12%. HDBank ghi nhận lợi nhuận hợp nhất 6 tháng 2023 đạt gần 5.500 tỷ đồng, tăng 3,4% và nối mạch tăng trưởng 10 năm liên tiếp.

Sacombank cũng có lợi nhuận trước thuế 6 tháng tăng mạnh 63,5% so với cùng kỳ năm trước, đạt 4.755 tỷ đồng.

OCB cũng có lũy kế lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm đạt 2.560 tỷ đồng, tăng 47,2% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, thu nhập ngoài lãi của OCB tăng gấp đôi lên 884 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2023.

Trong 6 tháng đầu năm, PG Bank lãi trước thuế hơn 303 tỷ đồng, tăng 23,8% so với cùng kỳ.

Hay MSB sau 6 tháng đầu năm lãi 3.548 tỷ đồng, tăng 6% so với cùng kỳ.

Bên cạnh những ngân hàng tăng trưởng lợi nhuận dương, nhiều ngân hàng có mức lãi sụt giảm so với cùng kỳ năm trước.

Mặc dù đứng thứ 5 về xếp hạng lợi nhuận, đạt gần 11.300 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận của Techcombank trong 6 tháng đầu năm vẫn giảm 20% so với cùng kỳ.

VPBank là ngân hàng ghi nhận lợi nhuận giảm mạnh nhất trong top 10. Trong 6 tháng đầu năm, ngân hàng mẹ VPBank có lãi trước thuế gần 7.900 tỷ đồng nhưng công ty con FE Credit thua lỗ đã kéo lợi nhuận hợp nhất nhà băng này xuống còn hơn 5.100 tỷ đồng, giảm tới 66% so với cùng kỳ.

Tương tự, TPBank báo lãi trước thuế 6 tháng đầu năm giảm 11% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 3.383 tỷ đồng. Con số này chưa đạt 50% so với lợi nhuận cả năm dự kiến của ngân hàng này là 8.700 tỷ đồng.

LPBank cũng báo lợi nhuận lao dốc 31,8% khi chỉ đạt lãi trước thuế sau 6 tháng 2.446 tỷ đồng. Ngân hàng này mới hoàn thành 41% kế hoạch năm đặt ra.

Lợi nhuận trước thuế lũy kế 6 tháng đầu năm nay của ABBank giảm 59% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 679 tỷ đồng, đạt 24% kế hoạch năm.

Ngân hàng Bản Việt (BVBank) có lợi nhuận trước thuế nửa đầu năm giảm tới 89% so với cùng kỳ, xuống còn chưa đầy 40 tỷ đồng.

Ngoài ra, danh sách ngân hàng sụt giảm lợi nhuận trong nửa đầu năm còn có SeABank (2.016 tỷ đồng, giảm 28%), Eximbank (1.405 tỷ đồng, giảm 26%), VietABank (522 tỷ đồng, giảm 16%), BaoVietBank (25 tỷ đồng, giảm 7%), NCB (14 tỷ đồng, giảm 28%).

Trong khi đó, VietBank báo cáo lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm 2023 đạt 369 tỷ đồng, tương đồng so với cùng kỳ năm 2022.

Lợi nhuận sẽ tiếp tục suy giảm

Theo số liệu từ 27 ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính quý II, lợi nhuận hợp nhất 6 tháng đầu năm của các ngân hàng này đạt 124.128 tỷ đồng, giảm 3,6% so với cùng kỳ 2022. Trong đó, có tới 13 ngân hàng ghi nhận lợi nhuận sụt giảm so với cùng kỳ năm trước.

Như vậy, sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, lợi nhuận của ngành ngân hàng đã chậm lại rõ nét trong nửa đầu năm 2023.

Lợi nhuận ngành ngân hàng giảm tốc là điều đã được nhiều chuyên gia dự báo trước khi các ngân hàng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tác động tiêu cực của cuộc đua lãi suất huy động, nhu cầu tín dụng sụt giảm, sự suy yếu của chất lượng tài sản, sự gia tăng của nợ xấu và phải tăng trích lập dự phòng rủi ro.

Áp lực từ việc tăng lãi sất huy động đã phản ánh vào biên lãi ròng (NIM) - chỉ số phản ánh tốc độ tăng trưởng thu từ lãi so với tốc độ tăng chi phí. NIM dự kiến tiếp tục thu hẹp khi nguồn vốn huy động giá cao vẫn chưa được hấp thụ hết, trong khi nguồn vốn giả rẻ từ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) lại giảm mạnh so với cùng kỳ.

Tiền gửi không kỳ hạn là nguồn vốn giá rẻ đã sụt giảm tại phần lớn nhà băng. Điều này đang gây áp lực lên NIM của các ngân hàng.

Bên cạnh đó, chất lượng tín dụng tiếp tục suy yếu từ cuối quý IV/2022 do những gián đoạn về nguồn cung tín dụng và mặt bằng lãi suất cho vay cao hơn.

Số liệu của một số ngân hàng cũng cho thấy giá trị nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu đều đã tăng lên đáng kể trong nửa đầu năm 2023.

Đi cùng sự thu hẹp của lợi nhuận, chất lượng tài sản của các ngân hàng cũng suy yếu khi nợ xấu có xu hướng tăng mạnh. Hơn nữa, nhiều ngân hàng phải giảm trích lập dự phòng để giữ nhịp lợi nhuận.

Một trong những nguyên nhân chính của sự giảm tốc này đến từ hoạt động xử lý nợ xấu để thu hồi vốn của các ngân hàng đang tiếp tục gặp khó khăn do thị trường bất động sản đóng băng. Trong khi đó, bất động sản lại là tài sản bảo đảm chính cho phần lớn các khoản vay.

Nợ xấu tại một số đơn vị tăng nhanh, việc giảm trích lập dự phòng khiến tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) của một số ngân hàng trên giảm mạnh trong nửa đầu năm nay.

Nhiều chuyên gia nhận định, lợi nhuận ngành ngân hàng năm 2023 sẽ tăng chậm lại. Từ nay tới cuối năm, lợi nhuận ngành ngân hàng thậm chí sẽ còn phân hóa rõ nét hơn.

Năm ngoái, các nhà băng đã đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn thu từ bảo hiểm, thư tín dụng, chứng khoán, ngoại hối… bên cạnh thu từ mảng cho vay. Năm nay, hoạt động bảo hiểm liên kết đầu tư được bán chéo qua kênh ngân hàng (bancassurance) có thể sẽ giảm lại do việc các cơ quan quản lý đẩy mạnh hoạt động thanh kiểm tra và niềm tin của người dân giảm sút.

Hoạt động tín dụng cũng có thể sẽ chậm lại trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn, không có đơn hàng nên chưa sẵn sàng vay vốn.

Các chuyên gia cho rằng mức tăng trưởng ngành ngân hàng năm nay chỉ trong khoảng 10-15%, trái với mức hơn 40% năm ngoái.

Dự đoán năm tới, một số ngân hàng thuộc nhóm quy mô nhỏ sẽ tiếp tục giảm tốc, thậm chí tăng trưởng âm trong trường hợp thị trường bất động sản và tình hình vĩ mô thế giới xấu đi khiến tín dụng chậm lại và khả năng trả nợ của khách hàng khó hồi phục.