Hướng dẫn kê khai và nộp thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh từ năm 2026

Theo quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm không vượt quá 500 triệu đồng sẽ không thuộc diện phải nộp thuế giá trị gia tăng (VAT) và thuế thu nhập cá nhân.

Tuy vậy, theo thông báo ngày 31/1 của cơ quan thuế, các trường hợp này vẫn có trách nhiệm gửi thông tin về doanh thu thực tế trước ngày 31/1 hàng năm. Riêng trong năm nay, việc thông báo sẽ thực hiện làm 2 đợt, vào ngày 31/7 và ngày 31/1/2027. Nếu trong quá trình kinh doanh phát sinh doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu đồng, cá nhân, hộ kinh doanh phải thực hiện kê khai và nộp thuế kể từ quý có doanh thu vượt mức.

Đối với nhóm có doanh thu trên 500 triệu đồng mỗi năm, nghĩa vụ thuế sẽ được xác định và tính toán theo từng bậc doanh thu tương ứng.

Cách tính thuế thu nhập cá nhân

Về thuế thu nhập cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 3 tỷ đồng mỗi năm và hạch toán được chi phí đầu vào sẽ áp dụng thuế suất 15% trên phần lợi nhuận thực tế. Mức thu này tương đương với ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đang áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ có quy mô doanh thu tương tự.

Với hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng một năm, thuế suất được xác định ở mức 17%. Trường hợp doanh thu vượt 50 tỷ đồng, thuế suất áp dụng là 20%.

Riêng các hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng nhưng không xác định được chi phí đầu vào, phương thức tính thuế vẫn theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu như hiện hành, dao động từ 0,5% đến 2% tùy lĩnh vực hoạt động. Tuy nhiên, trước khi tính thuế, họ được khấu trừ phần doanh thu thuộc diện không chịu thuế, tương ứng 500 triệu đồng/năm.

Chi tiết hơn, hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa áp dụng mức 0,5%; dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu là 2%; cho thuê tài sản, đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, bán hàng đa cấp áp dụng mức 5%; sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa hoặc xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu là 1,5%; cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số như trò chơi điện tử, phim, nhạc, quảng cáo số là 5%; các hoạt động kinh doanh khác áp dụng mức 1%.

Riêng đối với hộ, cá nhân cho thuê bất động sản trừ hoạt động lưu trú, thuế thu nhập cá nhân được tính bằng 5% trên phần doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm.

Về chế độ sổ sách kế toán, các hộ thuộc diện được miễn thuế hoặc nộp thuế theo phương pháp tính trên doanh thu phải mở sổ theo dõi doanh thu chi tiết để làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế.

Đối với hộ lựa chọn nộp thuế theo lợi nhuận, yêu cầu quản lý kế toán chặt chẽ hơn, với 4 loại sổ bắt buộc gồm: sổ ghi nhận doanh thu bán hàng, cung ứng dịch vụ; sổ chi tiết phản ánh doanh thu và chi phí; sổ theo dõi vật tư, hàng hóa (quản lý nhập - xuất - tồn) và sổ theo dõi dòng tiền qua ngân hàng, bao gồm tiền mặt và tiền gửi.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm và xóa bỏ thuế khoán sẽ giảm thiểu đáng kể gánh nặng thuế cho các hộ kinh doanh nhỏ, phù hợp hơn với thực tế chi phí và mức sống hiện nay, hướng đến sự công bằng trong điều tiết thu nhập. 

"Trước mắt, việc điều chỉnh chính sách này có thể tác động giảm thu ngân sách Nhà nước trong năm nay. Tuy nhiên, về lâu dài, chính sách sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hiện đại hóa công tác quản lý thuế, thúc đẩy hộ kinh doanh tăng cường đầu tư kinh doanh, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững hơn cho ngân sách", Thứ trưởng nói.

Cách tính thuế giá trị gia tăng

Đối với thuế giá trị gia tăng (VAT), khi chuyển sang hình thức kê khai, hộ kinh doanh vẫn nộp thuế theo phương pháp tính trên doanh thu, với tỷ lệ phần trăm theo ngành nghề giữ nguyên như trước đây. Cách tính này áp dụng cho các hộ có doanh thu từ 500 triệu đồng đến trên 50 tỷ đồng mỗi năm.

Số thuế VAT phải nộp được xác định theo công thức: Thuế phải nộp = Doanh thu tính thuế VAT × Tỷ lệ % theo ngành nghề.

Trong đó, doanh thu tính thuế là toàn bộ số tiền từ bán hàng, gia công, cung ứng dịch vụ, bao gồm cả khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cá nhân kinh doanh được hưởng, không phụ thuộc đã thu được tiền hay chưa.

Về chi phí được trừ (phục vụ xác định nghĩa vụ thuế thu nhập), chỉ những khoản chi thực tế liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ mới được chấp nhận. 

Ngoài ra, các khoản chi chỉ được khấu trừ khi thực tế phát sinh và phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh; có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Riêng với các khoản mua hàng hóa, dịch vụ hoặc các khoản thanh toán khác có giá trị từng lần từ 5 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại Nghị định 70.

Hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Bán hàng online trên sàn phải nộp thuế thế nào?

Đối với cá nhân, hộ kinh doanh bán hàng qua sàn thương mại điện tử, theo quy định tại Nghị định 117/2025, sàn có trách nhiệm kê khai và nộp thuế thay cho người bán. Khoản thuế này được khấu trừ ngay tại thời điểm người mua thanh toán và giao dịch hoàn tất, tính trực tiếp trên doanh thu của từng đơn hàng, sau đó sàn thay mặt người bán nộp vào ngân sách.

Về thuế VAT, tỷ lệ áp dụng hiện nay là 1% đối với hoạt động kinh doanh hàng hóa; 3% với vận tải và dịch vụ gắn với hàng hóa; 5% đối với dịch vụ.

Đối với thuế thu nhập cá nhân, cá nhân cư trú trong nước chịu mức 0,5% với bán hàng hóa; 1,5% với vận tải, dịch vụ gắn với hàng; và 2% với dịch vụ. Trường hợp cá nhân ở nước ngoài bán hàng qua sàn, thuế suất tương ứng lần lượt là 1%, 2% và 5%.

Doanh thu làm căn cứ tính thuế bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ và các khoản thu khác mà người bán được hưởng, như trợ giá, giảm giá, phí sàn…

Tuy nhiên, việc sàn thương mại điện tử khấu trừ và nộp thay chỉ mang tính tạm thu. Nếu tổng doanh thu cả năm của người bán dưới 500 triệu đồng - mức doanh thu không phải nộp thuế áp dụng từ năm 2026 - họ sẽ được hoàn lại số thuế đã nộp.

Trường hợp doanh thu năm vượt 3 tỷ đồng, hộ kinh doanh phải chuyển sang phương pháp tính thuế trên lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí), với thuế suất 17%. Khi đó, có thể phát sinh nghĩa vụ quyết toán cuối năm để xác định chính xác số thuế phải nộp; phần thuế đã được sàn nộp thay trong năm sẽ được bù trừ vào nghĩa vụ cuối cùng.

Đối với hoạt động bán hàng trực tuyến không thông qua sàn thương mại điện tử, cá nhân, hộ kinh doanh phải tự kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử dành cho hộ, cá nhân kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử.