Nhà đầu tư sẵn sàng chọn sàn tiền mã hóa trong nước?

Tín hiệu từ nhà đầu tư: Cơ hội hình thành sàn nội địa

Tiền mã hóa đang nổi lên như một tài sản số then chốt trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Không chỉ thu hút giới đầu tư, loại tài sản này còn trở thành chủ đề nghiên cứu và quản lý tại nhiều quốc gia. Dù còn tiềm ẩn nhiều rủi ro như biến động giá, nguy cơ lừa đảo hay thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, tiền mã hóa vẫn được đánh giá cao nhờ khả năng huy động vốn, giảm chi phí giao dịch và tăng cơ hội tiếp cận tài chính cho các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Tại Việt Nam, tỷ lệ người dân sở hữu tiền mã hóa hiện đứng thứ hai thế giới với 21,2%, cho thấy mức độ quan tâm và tham gia rất lớn từ cộng đồng. Trước sự quan tâm mạnh mẽ của nhà đầu tư, trong tháng 3/2025, Thủ tướng đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu, cho phép thí điểm đưa vào vận hành sàn giao dịch tiền mã hóa, để các nhà đầu tư, tổ chức cũng như cá nhân có thể tham gia giao dịch, đầu tư.

Tiếp đó, Luật Công nghiệp Công nghệ số đã được Quốc hội thông qua vào ngày 14/6/2025, trong đó giao Chính phủ quy định cụ thể về tài sản số. Việc triển khai xây dựng khung pháp lý quản lý tài sản số, tiền mã hóa tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích kinh tế đáng kể như thu thuế, thu hút vốn nước ngoài và mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Khảo sát do Viện Nghiên cứu Phát triển Công nghệ Ngân hàng – Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP. HCM) thực hiện cho thấy, phần lớn nhà đầu tư bày tỏ mong muốn duy trì hoạt động đầu tư song song trên cả sàn quốc tế lẫn nội địa nếu Việt Nam chính thức mở sàn giao dịch tiền mã hóa. Trong số người tham gia khảo sát, 50% từng đầu tư tiền mã hóa, trong khi 22 người vẫn đang tiếp tục giao dịch thường xuyên.

Đáng chú ý, việc thành lập một sàn giao dịch hợp pháp trong nước được xem là bước đi chiến lược để thu hút dòng vốn đầu tư, không chỉ từ những nhà đầu tư hiện hữu mà cả nhóm từng tạm ngừng giao dịch vì e ngại rủi ro.

Nếu được xây dựng, thiết kế và vận hành bài bản, minh bạch và hiệu quả, sàn giao dịch tiền mã hóa tại Việt Nam có thể chuyển đổi hành vi đầu tư từ trạng thái phân vân sang trạng thái gắn bó lâu dài, thúc đẩy các nhà đầu tư ưu tiên lựa chọn sàn nội địa như nơi đầu tư chính trong tương lai.

Minh bạch – yếu tố then chốt để nhà đầu tư “xuống tiền”

Khi được hỏi về những hạn chế cần khắc phục nếu Việt Nam triển khai sàn giao dịch tiền mã hóa, nhà đầu tư nhấn mạnh từ khóa “minh bạch” – một yêu cầu được nhắc đến nhiều nhất trong khảo sát. Tính minh bạch được kỳ vọng thể hiện trên hai nhóm chính: pháp lý và hệ thống giao dịch.

Ở khía cạnh pháp lý, nhà đầu tư cho rằng cần có khung quy định rõ ràng, chính sách hỗ trợ nhà đầu tư và chế độ bảo mật. Còn đối với hệ thống giao dịch, các yếu tố như phí giao dịch, thông tin về tài sản niêm yết và cơ chế giám sát cần được công khai và cập nhật theo thời gian thực.

Trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn, nhà đầu tư nhận định rằng tính không minh bạch của khung pháp lý và hệ thống giao dịch đã khiến họ trở thành đối tượng chịu rủi ro chính. Cụ thể, nhiều sàn quốc tế hiện nay đặt trụ sở tại các khu vực “thiên đường thuế” nhằm tránh sự giám sát pháp lý, tạo điều kiện cho các hành vi thao túng thị trường như wash trading hay front-running. Những hoạt động này không chỉ làm sai lệch thông tin mà còn gây tổn thất cho nhà đầu tư cá nhân. Do đó, dù đặt kỳ vọng vào sàn nội địa, nhà đầu tư vẫn bày tỏ lo ngại tương tự nếu thiếu cơ chế giám sát độc lập và minh bạch.

Một số nhà đầu tư chủ động đề xuất các biện pháp tăng cường minh bạch như: xây dựng quy định pháp lý rõ ràng, thiết lập hệ thống giám sát độc lập đối với dòng tiền và dữ liệu giao dịch, công khai thông tin về phí, khối lượng, tính thanh khoản, rủi ro và tài sản niêm yết. Đặc biệt là các biện pháp, quy trình giải quyết tranh chấp minh bạch hiệu quả, đảm bảo quy định hỗ trợ người dùng (nhất là nhà đầu tư Việt Nam) rõ ràng, dễ tiếp cận.

Không dừng lại ở vấn đề vận hành, câu chuyện thuế cũng là mối quan tâm lớn. Khoảng 55% người khảo sát cho rằng nhà đầu tư cần thực hiện nghĩa vụ thuế khi giao dịch tiền mã hóa nếu được hợp thức hóa. Tuy nhiên, để tăng tính tuân thủ và tạo động lực đầu tư, nhà đầu tư đề xuất một số nguyên tắc như chỉ đánh thuế phần lợi nhuận đã thực hiện, miễn hoặc giảm thuế trong giai đoạn đầu để khuyến khích giao dịch và đầu tư trong nước, đồng thời xây dựng chính sách thuế minh bạch, dễ hiểu.

Một yếu tố khác ảnh hưởng đến quyết định đầu tư là hoạt động kiểm soát ngoại hối. Theo khảo sát, 74% nhà đầu tư cho rằng các quy định về ngoại hối tác động quan trọng và đa chiều đến quyết định tham gia sàn nội địa. Các đề xuất tập trung vào việc ban hành khung pháp lý minh bạch, làm rõ quy trình chuyển đổi tiền tệ, kê khai thuế và hỗ trợ giao dịch xuyên biên giới.

Khoảng trống nhận thức và nhu cầu nâng cao hiểu biết tài chính

Khảo sát cũng cho thấy không ít nhà đầu tư chưa phân biệt rõ giữa các loại tài sản số và tài sản truyền thống. Một số người loại trừ Bitcoin, Binance Coin khỏi phạm vi tài sản số, đồng thời nhầm lẫn khi liệt kê chứng khoán, chứng chỉ quỹ, vàng hay bất động sản là tài sản số. Sự nhầm lẫn này phản ánh khoảng trống đáng kể về kiến thức cơ bản, đặc biệt trong nhóm nhà đầu tư phổ thông.

Dù hiểu lầm khái niệm, phần lớn những người này vẫn cho biết sẽ tiếp tục đầu tư nếu có sàn giao dịch hợp pháp trong nước, phản ánh xu hướng đa dạng hóa danh mục và sự cởi mở trước cơ hội giao dịch trong nước. Tuy nhiên, nếu không được trang bị kiến thức tài chính đúng đắn, họ rất dễ trở thành đối tượng của các hành vi lừa đảo hoặc đưa ra quyết định thiếu căn cứ.

Chính vì vậy, việc thiết kế và triển khai một cách bài bản các chương trình giáo dục tài chính chuyên sâu sẽ không chỉ thu hút thêm dòng vốn vào thị trường tài sản số mà còn gia tăng khả năng phòng ngừa rủi ro và các hành vi lừa đảo.

Tóm lại, kết quả khảo sát cho thấy nhà đầu tư trong nước không chỉ sẵn sàng đón nhận một sàn giao dịch tiền mã hóa nội địa mà còn kỳ vọng vào một hệ sinh thái được xây dựng trên nền tảng minh bạch, an toàn và có định hướng chính sách rõ ràng. Nếu đáp ứng được những yêu cầu này, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội không chỉ định hình một thị trường tài sản số lành mạnh, mà còn tiến gần hơn đến mục tiêu phát triển trung tâm tài chính số khu vực.

“Việc hình thành các nền tảng giao dịch tiền mã hóa trong nước không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường mà còn là bước đi chiến lược để thúc đẩy đổi mới tài chính, tăng cường năng lực cạnh tranh và từng bước kiến tạo trung tâm tài chính quốc tế”, khảo sát nêu rõ.