Sẽ không bao giờ có một Warren Buffett thứ hai

Đọc hơn 100.000 báo cáo tài chính

Tỷ phú Warren Buffett sinh năm 1930, vào đúng giai đoạn Đại suy thoái 1929-1933, một trong những cuộc suy thoái kinh tế nghiêm trọng nhất thế kỷ XX. Ông cũng là chứng nhân của sự chuyển dịch kinh tế Mỹ từ nền công nghiệp sang nền kinh tế tiêu dùng, tài chính hóa và cuối cùng là công nghệ hóa. Những trải nghiệm đó hun đúc cho ông một tầm nhìn dài hạn, kiên định, sự am hiểu sâu sắc về các chu kỳ kinh tế.

Kể từ năm 1942, khi mới chỉ 11 tuổi, ông Buffett đã bắt đầu giao dịch mua cổ phiếu lần đầu tiên. Trong khi những đứa trẻ đồng trang lứa còn đang nghe nhạc, vui chơi, ông đã nghiêm túc nghiên cứu mọi thông tin về các công ty, đọc báo cáo tài chính của doanh nghiệp.

Đến sau này, khi đã trưởng thành và lập gia đình, ông Buffett vẫn tranh thủ nghiền ngẫm báo cáo tài chính trên băng ghế khi cho con mình đi chơi tại công viên giải trí. Người thân của ông thường nói vui rằng về mặt thể chất, Warren Buffett đang ở đó, nhưng tâm trí và cảm xúc của ông lại đang lạc vào một thế giới khác, nơi đầy rẫy những con số lãi lỗ của các doanh nghiệp.

Khó có ai có thể chìm đắm vào tài chính đến vậy, bởi nó không chỉ là nhu cầu tìm tòi, học hỏi hay nỗ lực làm giàu, mà còn là niềm đam mê, yêu thích mãnh liệt. Dựa vào thói quen làm việc này, ước tính ông Buffett có thể đã đọc đến hơn 100.000 báo cáo tài chính trong suốt 7 thập kỷ vừa qua.

Trí nhớ của tỷ phú Warren Buffett được mô tả là “siêu nhiên”, kể cả ở thời điểm ông đã có tuổi. Theo tờ The Wall Street Journal, ông Buffett có thể nói vanh vách những gì mình từng đọc trong một cuốn sách nửa thế kỷ trước, thậm chí ông gần như nhớ từng câu, từng chữ một cách chính xác.

Việc tiếp xúc với khối lượng thông tin tài chính khổng lồ từ rất sớm kết hợp với trí nhớ phi thường đã biến tỷ phú Buffett trở thành một “siêu trí tuệ nhân tạo sống”. Ông có thể trả lời gần như toàn bộ các câu hỏi nhờ vào kho dữ liệu trong đầu mình. Chính vì thế, ông Buffett có lợi thế vượt trội so với các nhà đầu tư khác trên thế giới, giúp ông trở nên rất nhanh nhạy đối với mọi diễn biến trong giới tài chính.

“Câu cá ở nơi không ai nghĩ có cá”

Tỷ phú Warren Buffett từng nhấn mạnh nhiều lần rằng thành công hiện tại của ông không thể có được nếu không được sinh ra đúng thời điểm và địa điểm. Và sự may mắn này được ông Buffett ví như là trúng “xổ số” ngay từ khi chào đời.

Thật vậy, nếu ông Buffett sinh ra ở Omaha vào năm 1880 thay vì 1930, có lẽ ông đã phải đầu tư vào chăn nuôi thay vì cổ phiếu. Còn nếu ông sinh năm 1930 nhưng ở Omsk (nơi thị trường chứng khoán không phát triển) thay vì Omaha, chắc hẳn ông sẽ làm việc trên tuyến đường sắt xuyên Siberia, chứ không phải là người sở hữu hệ thống đường sắt.

Không những thế, thời điểm Warren Buffett gặp gỡ Benjamin Graham, nhà đầu tư huyền thoại và người tiên phong trong phân tích chứng khoán, cũng thật tình cờ trùng khớp với giai đoạn ông vừa bước vào tuổi trưởng thành, khi tư duy đã đủ chín chắn để nhìn nhận thế giới một cách sâu sắc và có hệ thống. Với những cơ duyên này, ông Buffett đã kịp gây dựng sự nghiệp ngay trước khi hàng nghìn tỷ USD từ các nhà đầu tư khổng lồ tràn vào thị trường chứng khoán.

Ông Buffett tạo ra tên tuổi ban đầu bằng cách “câu cá ở nơi không ai nghĩ có cá”. "Ông Buffett hầu như không đầu tư vào các cổ phiếu thuộc các chỉ số lớn như Dow Jones hay S&P Composite (tiền thân của S&P 500). Thay vào đó, ông nhắm đến những "sinh vật phù du" của thị trường chứng khoán và đặt cược lớn vào những cổ phiếu nhỏ bé này.

Có thời điểm, các quỹ đầu tư của ông dành tới 21% tài sản vào Dempster Mill Manufacturing (một công ty sản xuất thiết bị nông nghiệp ở Beatrice, Nebraska) và 35% vào Sanborn Map (một công ty lập bản đồ ở New York). Vốn là những cổ phiếu không mấy ai quan tâm, nhưng với tỷ phú Buffett, ông đã dành nhiều năm để xây dựng vị thế nhờ vào việc đi ngược lại với đám đông.

Từ năm 1957 đến năm 1968, những khoản đặt cược "quái gở" này đã giúp ông đạt mức sinh lời trung bình hàng năm 25,3%. Theo một nghiên cứu về lợi nhuận các quỹ cổ phiếu từ 1945 - 1964, không quỹ đầu tư chuyên nghiệp nào tạo ra giá trị vượt trội thực sự so với thị trường chung, dù sở hữu đội ngũ chuyên gia và phân tích hùng hậu. Thế nhưng trước bối cảnh đó, ông Buffett vẫn tăng trưởng một cách ổn định, cho thấy ông không hề “gặp may”, mà là người có năng lực đầu tư thực thụ.

Không chỉ dừng lại ở thành công, ông Buffett còn là nhà đầu tư thành công trong khoảng thời gian dài nhất lịch sử. Nếu là may mắn nhờ “gặp thời” thì “thời” của tỷ phú Warren Buffett đã kéo dài bền vững trong suốt 6 thập kỷ qua.

Tương tự như cách đầu tư, ông Buffett tiếp quản Tập đoàn Berkshire Hathaway khi vẫn còn là một công ty dệt may đang bên bờ phá sản vào năm 1965. Và đến bây giờ, Berkshire Hathaway đang là một biểu tượng trong giới tài chính với vị thế vững chắc. Tính đến cuối năm 2024, dưới sự điều hành của ông Buffett, Berkshire Hathaway đã đạt tỷ suất lợi nhuận trung bình hàng năm là 19,9%, trong khi S&P 500 chỉ đạt 10,4%.

Cái bóng quá lớn của “nhà hiền triết xứ Omaha”

Trong suốt khoảng thời gian điều hành, tỷ phú Warren Buffett để Berkshire Hathaway hoạt động như một công ty cổ phần đại chúng – một “chiếc rổ” chứa bất cứ thứ gì ông Buffett cho là đáng sở hữu như: cổ phiếu niêm yết, trái phiếu chính phủ, công ty tư nhân. Có thời điểm Berkshire Hathaway còn là một trong những chủ sở hữu quỹ tiền mặt lớn nhất thế giới.

Bên cạnh đó, Berkshire còn sở hữu mô hình mới lạ và khác biệt. Doanh nghiệp này không phải là quỹ phòng hộ, không phải quỹ tương hỗ, cũng không phải ETF hay bất kỳ hình thức đầu tư thông thường nào. Berkshire không lấy phí quản lý hàng năm từ cổ đông và cũng không thu phí hiệu suất dựa trên lợi nhuận đạt được.

Hầu hết các quỹ đầu tư - dù là quỹ mở, quỹ phòng hộ hay quỹ mạo hiểm, đều có dòng vốn đến từ nhà đầu tư bên ngoài. Khi nhà đầu tư tin tưởng, họ rót tiền vào quỹ. Khi thị trường xấu hoặc mất niềm tin, họ rút tiền ra. Điều này khiến các nhà quản lý quỹ phải mua hoặc bán tài sản bị động để đáp ứng dòng tiền ra vào, đôi khi bất chấp điều kiện thị trường.

Trong khi đó, dòng tiền của Berkshire thường đến từ những hoạt động kinh doanh hay những tài sản mà đơn vị sở hữu, chẳng hạn như lợi nhuận các công ty con, cổ tức, bán tài sản... Berkshire Hathaway cũng không nhận tiền trực tiếp từ nhà đầu tư mới để đầu tư thêm. Nhà đầu tư không thể mua cổ phiếu mới phát hành trực tiếp từ Berkshire, mà chỉ có thể mua từ những người đang nắm giữ cổ phiếu khác trên thị trường chứng khoán thứ cấp.

Nói cách khác, tất cả giao dịch cổ phiếu Berkshire xảy ra giữa các nhà đầu tư với nhau trên thị trường, không phải giữa nhà đầu tư với công ty, nhờ vậy Berkshire Hathaway hoàn toàn không bị áp lực bởi dòng tiền ra – vào thất thường.

Cũng chính nhờ lợi thế này, tỷ phú Buffett có thể tập trung vào việc tìm kiếm các cơ hội đầu tư dài hạn, kể cả trong những thời điểm thị trường khó khăn, vì ông không phải lo về dòng tiền vào - ra gây áp lực.

Tỷ phú Buffett không chỉ là nhà quản lý tài sản, ông còn là người truyền cảm hứng, người thay đổi cách nghĩ về tiền bạc, đạo đức và sự giàu có. Vì lẽ đó, người kế nhiệm chính thức Greg Abel có thể duy trì hoạt động của Berkshire Hathaway, nhưng các nhà kinh tế cho rằng ông mãi mãi không thể trở thành “Buffett của thế kỷ 21”.

Sự rời đi của ông Buffett sẽ đem theo một phong cách và triết lý đầu tư độc nhất vô nhị, không thể sao chép hoàn toàn hay kế thừa trọn vẹn bởi bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào.