Tăng trưởng GDP 2026 trên 10%: 'Cơ hội từ niềm tin thị trường và cải cách thể chế'

Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% trong năm 2026 – một mục tiêu tham vọng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động và dư địa tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp.

Xoay quanh vấn đề này, trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số là có cơ sở, nếu Việt Nam tận dụng tốt niềm tin thị trường, đẩy mạnh đầu tư và để các cải cách thể chế phát huy hiệu quả ngay từ đầu kỳ kế hoạch mới.

Tăng trưởng GDP hai con số là khả thi

- Như ông nói thì mục tiêu tăng trưởng hai con số cho 2026 là hoàn toàn khả thi, thưa ông?

Ông Lê Duy Bình: Tôi cho rằng chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2026 sẽ cao hơn năm 2025. Có nhiều cơ sở để tin tưởng vào điều đó.

Thứ nhất, niềm tin của thị trường và nhà đầu tư, cả trong nước lẫn quốc tế, đối với nền kinh tế Việt Nam vẫn rất mạnh mẽ. Điều này thể hiện rõ qua lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký và giải ngân trong năm 2025, cùng với kết quả của các khảo sát quốc tế, cho thấy phần lớn nhà đầu tư dự định tiếp tục mở rộng đầu tư tại Việt Nam trong năm 2026.

Đầu tư trong nước cũng tiếp tục được mở rộng thông qua các con số về số lượng doanh nghiệp thành lập mới luôn tạo lập các kỷ lục mới, hay tốc độ tăng tăng về đầu tư tư nhân trong tổng đầu tư toàn xã hội.

Niềm tin này chính là nền tảng quan trọng để thu hút thêm nguồn vốn, mở rộng đầu tư sản xuất – kinh doanh, đồng thời đảm bảo sự ổn định đơn hàng xuất khẩu cho các doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, bối cảnh kinh tế quốc tế cũng đang có những dấu hiệu tích cực. Nhiều quốc gia, đặc biệt là các thị trường nhập khẩu lớn của Việt Nam, đang nới lỏng chính sách tiền tệ và đẩy mạnh các biện pháp kích thích tăng trưởng kinh tế. Khi nhu cầu tiêu dùng toàn cầu được cải thiện, hàng hóa và dịch vụ của Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội tăng trưởng hơn.

Thứ ba, trong nước, đầu tư công dự kiến tiếp tục được đẩy mạnh trong năm 2026. Thu ngân sách nhà nước vẫn ổn định, nợ công nằm trong ngưỡng an toàn, tạo dư địa tài khóa thuận lợi để Chính phủ triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn. Những dự án này không chỉ tạo hiệu ứng lan tỏa về việc làm, thu nhập, mà còn mở rộng không gian phát triển kinh tế trong dài hạn.

Thứ tư, tiêu dùng trong nước sẽ có động lực tăng trưởng mới nhờ các chính sách về sửa đổi Luật Thuế Thu nhập cá nhân, dự kiến có hiệu lực trong năm 2026. Tăng trưởng kinh tế cũng hỗ trợ cho tăng thu nhập của người dân. Hệ thống an sinh xã hội được cải thiện cũng khuyến khích người dân tin tưởng hơn, tiết trữ ít hơn và tiêu dùng nhiều hơn. Khi thu nhập khả dụng của người dân tăng lên, niềm tin tiêu dùng được củng cố, điều đó sẽ kích thích tổng cầu trong nước, góp phần trực tiếp vào tăng trưởng GDP.

Thứ năm, năm 2026 cũng là năm đầu tiên của Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm mới, nên chắc chắn Chính phủ và các bộ, ngành sẽ tập trung cao độ để tạo bứt phá, cả về điều hành, đầu tư, cải cách thể chế và đổi mới mô hình tăng trưởng.

Đặc biệt, một loạt luật và nghị định được sửa đổi trong năm 2025 sẽ bắt đầu có hiệu lực từ năm 2026, giúp cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư – kinh doanh, khơi thông nhiều nguồn lực đang bị “tắc nghẽn”. Đây sẽ là lực đẩy quan trọng để tạo đà tăng trưởng cao trong năm tới.

Ngoài ra, Việt Nam sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng mới, tập trung hơn vào khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng suất lao động và yếu tố năng suất tổng hợp (TFP). Khi các yếu tố này phát huy hiệu quả, tốc độ tăng trưởng GDP hoàn toàn có thể cao hơn năm 2025, tiệm cận mục tiêu mà Chính phủ đề ra.

Tăng trưởng sẽ cao tới đâu

- Vậy, với những nền tảng như trên thì tăng trưởng sẽ cao tới đâu?

Ông Lê Duy Bình: Tôi cho rằng, tăng trưởng cao đến đâu còn phụ thuộc vào cách ứng phó với các rủi ro về chính sách tiền tệ, lạm phát, nợ công, mô hình tăng trưởng còn phụ thuộc nhiều vào vốn và tín dụng.

Đây là những vấn đề chúng ta cần tính toán kỹ trong quá trình điều hành chính sách, để xác định đúng vai trò của từng chủ thể, từ Nhà nước đến doanh nghiệp, trong quá trình tăng trưởng.

- Theo ông, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026, đặc biệt là mức hai con số mà Chính phủ đặt ra, Việt Nam cần tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào?

Ông Lê Duy Bình: Theo tôi, để đạt được tốc độ tăng trưởng cao và bền vững trong năm 2026, Việt Nam cần vừa duy trì, vừa làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, đồng thời phát triển mạnh các động lực tăng trưởng mới.

Trước hết, với các động lực truyền thống, như xuất khẩu, đầu tư, và tiêu dùng trong nước, chúng ta cần chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng về chất lượng.

Về xuất khẩu, Việt Nam cần điều chỉnh cơ cấu hàng xuất khẩu, tập trung nhiều hơn vào chất lượng và giá trị gia tăng được tạo ra trong nước. Điều đó có nghĩa là phải thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân trong nước vào chuỗi cung ứng toàn cầu, phát triển công nghiệp phụ trợ, và nâng cao hàm lượng khoa học – công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo trong từng sản phẩm xuất khẩu.

Về đầu tư, đặc biệt là đầu tư tư nhân trong nước, đây cần được xem là một trụ cột then chốt của nền kinh tế. Muốn vậy, Nhà nước cần tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, thể chế và thủ tục hành chính, để khu vực tư nhân có thể mở rộng đầu tư, phát triển sản xuất – kinh doanh mạnh mẽ hơn nữa.

Về tiêu dùng trong nước, cần biến tổng cầu nội địa, đặc biệt là tiêu dùng của khu vực hộ gia đình và doanh nghiệp tư nhân,  thành một động lực tăng trưởng quan trọng. Chính phủ nên sớm đưa Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi vào thực thi, giúp người dân có thu nhập khả dụng cao hơn, từ đó thúc đẩy chi tiêu và kích thích tăng trưởng.

Bên cạnh đó, cần có chính sách giảm gánh nặng thuế và chi phí cho doanh nghiệp, tạo sự yên tâm để họ đầu tư và mở rộng sản xuất, đồng thời nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Song song với việc làm mới các động lực cũ, Việt Nam cần tăng tốc phát triển các động lực tăng trưởng mới, như kinh tế số, kinh tế xanh, và kinh tế tuần hoàn. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng lớn, vừa giúp nâng cao năng suất, vừa góp phần thực hiện các cam kết quốc tế về phát triển bền vững và giảm phát thải.

Bên cạnh đó, chúng ta phải tập trung vào việc nâng cao năng suất lao động và yếu tố năng suất tổng hợp (TFP). Đây sẽ là nền tảng quyết định cho năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế. Muốn vậy, cần đầu tư mạnh hơn cho khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Một yếu tố mang tính nguyên tắc bất biến là duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động, việc giữ vững các cân đối lớn, như lạm phát, nợ công, cán cân thương mại, cán cân thanh toán, sự ổn định về tỷ giá hối đoái sẽ giúp Việt Nam duy trì niềm tin thị trường và sức chống chịu của nền kinh tế.

Cuối cùng, yếu tố xuyên suốt và có tính quyết định chính là cải thiện môi trường kinh doanh và cải cách thể chế. Cần tiếp tục giảm chi phí tuân thủ pháp luật, đơn giản hoá thủ tục hành chính, đảm bảo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, an toàn và chi phí thấp. Khi đó, doanh nghiệp sẽ có điều kiện mở rộng quy mô, đổi mới sản xuất, tạo thêm việc làm và giá trị cho nền kinh tế.

Tóm lại, nếu Việt Nam vừa củng cố tốt các động lực cũ, vừa khơi dậy mạnh mẽ các động lực mới, đồng thời duy trì ổn định vĩ mô và cải thiện môi trường kinh doanh, thì mục tiêu tăng trưởng cao, thậm chí tiệm cận mức hai con số trong năm 2026, hoàn toàn có thể đạt được.

Xin cảm ơn ông!