Trung tâm tài chính quốc tế: Thêm nguồn tài lực tiếp sức tăng trưởng hai con số

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong trung và dài hạn, vai trò của việc huy động nguồn lực tài chính, đặc biệt là dòng vốn quốc tế, ngày càng trở nên then chốt. Xung quanh vấn đề này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC).

Cấu trúc hệ thống tài chính phụ thuộc lớn vào hệ thống ngân hàng

- Thưa ông, mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam trong giai đoạn tới đặt ra những yêu cầu gì đối với việc huy động nguồn lực tài chính?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong trung và dài hạn. Đây là mục tiêu tham vọng nhưng có cơ sở, khi nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, yếu tố mang tính quyết định là khả năng huy động và phân bổ nguồn lực tài chính. Nhu cầu vốn trong thời gian tới là rất lớn, từ phát triển hạ tầng, công nghiệp hóa, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng đến mở rộng năng lực sản xuất.

Chỉ riêng mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đã đòi hỏi nguồn vốn lên tới hàng trăm tỷ USD trong nhiều thập kỷ. Các lĩnh vực như sân bay, cảng biển, logistics, năng lượng, đô thị thông minh hay công nghệ cao đều cần nguồn vốn dài hạn, ổn định và chi phí hợp lý.

- Nhưng hiện nay, hệ thống tài chính của Việt Nam dường như vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu này?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Đúng vậy. Cấu trúc hệ thống tài chính của Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc rất lớn vào hệ thống ngân hàng. Đây là kênh dẫn vốn chủ đạo, trong khi thị trường vốn và các kênh huy động quốc tế chưa phát triển tương xứng.

Tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam đang ở mức khá cao so với nhiều nền kinh tế cùng trình độ và đã nhiều lần được các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới cảnh báo về rủi ro nếu tiếp tục phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Điều này cho thấy một vấn đề mang tính cấu trúc: nền kinh tế đang thiếu các kênh dẫn vốn dài hạn, quy mô lớn từ thị trường quốc tế. Khi ngân hàng phải gánh phần lớn nhu cầu vốn, áp lực lên ổn định tài chính vĩ mô sẽ gia tăng, đồng thời hạn chế khả năng tài trợ cho các dự án lớn, dài hạn.

-Trong bối cảnh đó, việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM có ý nghĩa như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam không chỉ là bước đi chiến lược để nâng cao vị thế trên bản đồ tài chính toàn cầu, mà còn là yêu cầu cấp thiết nhằm tái cấu trúc hệ thống tài chính quốc gia.

VIFC-HCMC được định hướng là nền tảng kết nối giữa dòng vốn toàn cầu và nhu cầu vốn của nền kinh tế Việt Nam. Khác với mô hình truyền thống dựa vào ngân hàng, trung tâm này hướng tới xây dựng một hệ sinh thái tài chính mở, nơi các định chế tài chính quốc tế, quỹ đầu tư, ngân hàng đầu tư, công ty quản lý tài sản và doanh nghiệp có thể gặp gỡ, giao dịch và huy động vốn trực tiếp.

Thông qua đó, Việt Nam có thể từng bước hình thành kênh dẫn vốn quốc tế quy mô lớn. Doanh nghiệp trong nước có thể tiếp cận trực tiếp nhà đầu tư toàn cầu thông qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu quốc tế hoặc các cấu trúc tài chính hiện đại, qua đó giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng.

Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn của các quỹ đầu tư và nhà đầu tư quốc tế

- Vậy trung tâm này sẽ đóng vai trò như thế nào trong phát triển thị trường vốn?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Một trong những vai trò quan trọng của VIFC-HCMC là phát triển thị trường vốn quốc tế gắn với nền kinh tế Việt Nam. Khi trung tâm hình thành, các định chế tài chính quốc tế sẽ hiện diện, mang theo các dịch vụ tài chính chuyên sâu như ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản, tài trợ thương mại, tài trợ dự án và các sản phẩm phòng ngừa rủi ro.

Sự tham gia của các định chế này sẽ giúp hình thành hệ sinh thái tài chính có chiều sâu, nâng cao khả năng huy động vốn cho doanh nghiệp và toàn nền kinh tế.

Bên cạnh đó, VIFC-HCMC cũng được định hướng phát triển các lĩnh vực tài chính mới như tài chính số, fintech, tài chính xanh và các sản phẩm tài chính sáng tạo – những lĩnh vực đang thu hút dòng vốn lớn trên toàn cầu. Nếu xây dựng được môi trường thuận lợi, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn của các quỹ đầu tư và nhà đầu tư quốc tế.

- VIFC-HCMC có gì khác biệt so với các trung tâm tài chính truyền thống trong khu vực?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Điểm khác biệt lớn là cách tiếp cận “đi thẳng lên hiện đại”. Thay vì phát triển theo lộ trình truyền thống kéo dài hàng chục năm, trung tâm này được thiết kế ngay từ đầu trên nền tảng công nghệ số, hệ thống giao dịch hiện đại và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các sản phẩm tài chính mới.

Điều này giúp Việt Nam tận dụng lợi thế của người đi sau để rút ngắn khoảng cách với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Đồng thời, VIFC-HCMC được xây dựng trên nền tảng thể chế đặc thù với mức độ mở cửa cao hơn, cho phép thử nghiệm các mô hình tài chính mới. Một môi trường minh bạch, có tính dự báo cao và tiệm cận thông lệ quốc tế sẽ giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu.

- Về dài hạn, ông đánh giá vai trò của VIFC-HCMC đối với nền kinh tế Việt Nam như thế nào?

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Về dài hạn, vai trò lớn nhất của VIFC-HCMC là giúp Việt Nam chuyển từ mô hình phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng sang cấu trúc tài chính cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn và dòng vốn quốc tế đóng vai trò ngày càng quan trọng.

Khi đó, nguồn lực cho tăng trưởng không chỉ đến từ hệ thống ngân hàng trong nước mà còn từ các quỹ đầu tư, tổ chức tài chính quốc tế và nhà đầu tư toàn cầu.

Nếu được triển khai đúng hướng, VIFC-HCMC không chỉ phục vụ Việt Nam mà còn có thể trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với khu vực ASEAN và các chuỗi cung ứng đang dịch chuyển mạnh vào khu vực này.

Tóm lại, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu chỉ dựa vào các kênh vốn truyền thống. Việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM là bước đi chiến lược nhằm mở ra kênh huy động vốn mới, qua đó thu hút nguồn lực quốc tế, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới.

-Trân trọng cảm ơn ông!