Apple không còn ‘miễn nhiễm’ trước sốt giá SSD, iPhone 18 sẽ tăng giá?

Trong nhiều năm, thị trường bộ nhớ SSD gần như vận hành theo cách có lợi cho những khách hàng lớn như Apple. Với sức mua khổng lồ, hãng có thể áp đặt mức giá ưu đãi và ký các hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp NAND cho iPhone.

Thế nhưng, cục diện đang đảo chiều. SSD giờ đây trở thành “sân chơi của người bán” và ngay cả Apple cũng không còn dễ dàng điều hành cuộc chơi như trước.

Khi sức mạnh mua hàng không còn tuyệt đối

Từng có thời điểm Apple gần như “bao trọn” năng lực sản xuất chip của TSMC để đảm bảo nguồn cung vi xử lý cho iPhone và iPad. Với bộ nhớ NAND, chiến lược tương tự cũng được áp dụng. Năm 2009, Apple chi 500 triệu USD cho một thỏa thuận dài hạn với Toshiba nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định. Đến năm 2012, hãng mua tới 23% tổng sản lượng NAND toàn cầu, với mức giá trung bình khoảng 0,67 USD/GB.

Giá NAND vốn biến động mạnh theo chu kỳ cung – cầu, nhưng Apple gần như luôn trả thấp hơn mặt bằng chung của thị trường. Chẳng hạn năm 2018, có báo cáo cho biết hãng chỉ phải trả khoảng 0,25 USD/GB, mức giá được xem là “khó tin” vào thời điểm đó.

Việc cố định giá trong thời gian dài thường mang lại lợi ích lớn cho Apple, giúp hãng kiểm soát chi phí và biên lợi nhuận. Tuy nhiên, chiến lược này cũng tiềm ẩn rủi ro: nếu giá thị trường giảm sâu dưới mức đã ký, hoặc nếu nguồn cung gặp sự cố, Apple có thể bị mắc kẹt trong những hợp đồng kém linh hoạt.

Theo Digitimes, Apple hiện không còn duy trì được vị thế áp đảo trong đàm phán với các nhà cung cấp NAND. Dù không rõ con số chính xác mà hãng đã chấp nhận trả cho Kioxia, nhưng nguồn tin cho biết mức giá mới có thể cao gấp đôi so với trước đây.

Không chỉ giá tăng mạnh, cấu trúc hợp đồng cũng thay đổi đáng kể. Thay vì các thỏa thuận kéo dài nhiều năm, hợp đồng mới được cho là sẽ tái đàm phán mỗi 6 tháng. Điều này khiến Apple mất đi lợi thế ổn định dài hạn, vốn từng là “vũ khí” quan trọng trong quản trị chuỗi cung ứng.

Vì sao NAND trở thành “hàng nóng”?

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự bùng nổ nhu cầu, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu và máy chủ AI. Đầu tháng 1/2026, Kioxia tiết lộ đã bán hết công suất sản xuất cho cả năm và dự kiến nhu cầu còn kéo dài sang 2027 do làn sóng đầu tư AI.

Giám đốc điều hành Shunsuke Nakato của Kioxia cho biết, không chỉ SSD doanh nghiệp mà cả thị trường tiêu dùng cũng đang chịu tác động dây chuyền thiếu hụt nguồn cung. Có những hợp đồng ghi nhận mức tăng giá tới 30% so với cùng kỳ năm trước.

Kioxia từng đề cập tới một thỏa thuận mang tính cam kết đạo đức nhằm phân bổ nguồn cung công bằng giữa các khách hàng, thay vì để một bên mua trọn toàn bộ sản lượng. Theo ông Nakato, việc đẩy nhanh giao hàng hoặc tăng sản lượng đơn giản là không khả thi về mặt vật lý trong bối cảnh công suất đã kín.

Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, tình hình dường như còn căng thẳng hơn. Ngay cả Apple, khách hàng lâu năm và ổn định, cũng không còn đảm bảo được hợp đồng thường niên.

Các nhà cung cấp NAND và RAM đều đối mặt với một câu hỏi lớn: liệu mức cầu hiện tại có bền vững? Phần lớn nhu cầu tăng đột biến xuất phát từ đầu tư vào máy chủ AI.

Công ty nghiên cứu thị trường Gartner ước tính chi tiêu toàn cầu cho AI có thể đạt 2.500 tỷ USD trong năm 2026. Điều đáng chú ý là con số này xuất hiện ngay cả khi Gartner cho rằng chu kỳ đầu tư AI đã bước vào giai đoạn “Trough of Disillusionment” – tức giai đoạn vỡ mộng, khi kỳ vọng vượt quá khả năng thương mại hóa thực tế.

Theo lý thuyết chu kỳ công nghệ của Gartner, đây là thời điểm sau khi công nghệ được quảng bá rầm rộ nhưng trước khi có các ứng dụng thực sự phổ biến trong đời sống. Tuy nhiên, với AI, áp lực cạnh tranh khiến các doanh nghiệp không dám dừng lại.

Ông Nakato nhận định nhiều công ty có “cảm giác khủng hoảng” rằng nếu ngừng đầu tư vào AI, họ sẽ bị đào thải khỏi thị trường. Điều đó buộc họ phải tiếp tục chi tiêu, bất chấp rủi ro chu kỳ.

Apple mắc kẹt giữa làn sóng AI, iPhone 18 có tăng giá?

Apple cũng không đứng ngoài cuộc chơi AI. Hãng đang đầu tư mạnh vào nền tảng Apple Intelligence, tích hợp sâu vào hệ sinh thái thiết bị. Điều này đồng nghĩa nhu cầu NAND cho iPhone, iPad và Mac vẫn ổn định, thậm chí tăng theo dung lượng lưu trữ ngày càng lớn.

Trước đây, Apple có lợi thế vì là khách hàng quay lại hàng năm với sản lượng khổng lồ và ổn định. Nhưng giờ đây, các công ty AI như Nvidia đã vượt lên thành khách hàng lớn nhất của TSMC, khiến Apple không còn giữ vị thế số một trong đàm phán năng lực sản xuất chip.

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh ngày 29/1/2026, CEO Tim Cook ám chỉ rằng vấn đề cấp bách hơn đối với Apple là nguồn cung vi xử lý, trong khi bộ nhớ và RAM dường như chưa phải mối lo lớn. Có thể vào thời điểm đó, Apple đã nắm chắc khả năng đạt được thỏa thuận với Kioxia, dù phải chấp nhận chi phí cao hơn.

Apple được cho là đã cắt giảm chi phí ở một số linh kiện khác để tránh tăng giá dòng iPhone 18. Tuy nhiên, bộ xử lý A20 được dự đoán có chi phí gấp đôi so với A19. Khi cả vi xử lý lẫn NAND đều tăng giá mạnh, khả năng “nuốt trọn” chi phí của Apple cũng có giới hạn.

Với biên lợi nhuận cao và lượng tiền mặt dồi dào, Apple có thể chịu áp lực trong ngắn hạn. Nhưng nếu chi phí tiếp tục leo thang trên diện rộng, việc điều chỉnh giá bán là điều khó tránh khỏi.

Tuy nhiên, Apple có một lợi thế mà ít công ty khác sở hữu: khả năng chờ đợi. Nếu “bong bóng” đầu tư AI hạ nhiệt và nhu cầu máy chủ giảm, thị trường NAND có thể quay lại trạng thái “người mua nắm quyền”. Khi đó, Apple, với nhu cầu ổn định từ hàng trăm triệu iPhone mỗi năm, sẽ một lần nữa trở thành khách hàng được săn đón.

Hiện tại, cán cân đang nghiêng về phía nhà sản xuất. Nhưng trong cuộc chơi dài hạn của chuỗi cung ứng bán dẫn, lịch sử cho thấy vị thế có thể đảo chiều nhanh chóng. Câu hỏi còn lại là: liệu người tiêu dùng có phải trả giá cho sự biến động này, hay Apple sẽ tiếp tục hấp thụ chi phí để giữ vững sức cạnh tranh của mình?