Bảo hiểm nhân thọ: Thị trường chưa hết khó khăn, người dân vẫn còn hiểu sai

Kết quả kinh doanh mới chỉ “chớm vui”

Tính đến 31/3, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ đã công báo kết quả kinh doanh năm 2025 với những số liệu có thể gọi là “chớm vui” đối với ngành bảo hiểm nhân thọ. Trong khi AIA Việt Nam, Generali, Bảo Việt Nhân thọ là số ít những công ty ghi nhận tăng trưởng về doanh thu, ở chiều ngược lại, nhiều “ông lớn” như Prudential, Manulife, Dai-ichi Life, Chubb Life…. vẫn chưa thể trở lại với thời kỳ “hoàng kim” của chính họ.

Cụ thể, AIA Việt Nam ghi nhận tổng doanh thu trong năm 2025 vượt 19.000 tỷ đồng, tăng nhẹ 6,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, do chi phí cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm cũng tăng, khi đạt 18.658 tỷ đồng, khiến lợi nhuận trước thuế chỉ còn 363 tỷ đồng, giảm 13% so với năm trước.

Generali Việt Nam đã có một năm kinh doanh khả quan khi doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm đạt 4.411 tỷ đồng, tăng thêm 366 tỷ, tương ứng 15%. Nhưng cũng trong hoàn cảnh tương tự, chi phí cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm tăng cao đạt 3.258 tỷ đồng, tăng thêm 14%, cùng với các chi phí bán hàng cũng “vọt lên” khiến lợi nhuận trước thuế chỉ còn 114 tỷ đồng.

Duy chỉ có “ông lớn” trong ngành bảo hiểm nhân thọ là Bảo Việt vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng cả về doanh thu và lợi nhuận. Theo đó, năm 2025 doanh thu phí bảo hiểm của Bảo Việt Nhân thọ vượt 32.600 tỷ đồng, tăng nhẹ so với năm trước, trong khi chi bồi thường và trả tiền bảo hiểm giảm chỉ còn 31.351 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế ghi nhận đạt 2.668 tỷ đồng, tăng thêm hơn 800 tỷ, tương ứng mức tăng 44%.

Trong khi đó, ở nhóm các doanh nghiệp đa quốc gia còn lại vẫn chưa thể lấy lại được “phong độ” tăng trưởng như giai đoạn trước năm 2022.

Theo báo cáo tài chính, doanh thu thuần phí bảo hiểm trong năm 2025 của bảo hiểm nhân thọ Dai-ichi Life Việt Nam đạt 17.326 tỷ đồng, giảm nhẹ. Trong khi đó, tổng chi phí bồi thường và trả tiền bảo hiểm tăng cao khi đạt 13.370 tỷ đồng, tương ứng mức tăng thêm 11,3% so với năm 2024. Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế của công ty chỉ đạt 2.173 tỷ đồng, giảm gần 19% so với cùng kỳ năm trước.

Manulife Việt Nam cũng ghi nhận lợi nhuận trước thuế giảm nhẹ so với cùng kỳ khi đạt mức 3.545 tỷ đồng, giảm tương ứng 16,3% (năm 2024 lợi nhuận đạt 4.237 tỷ đồng). Trong khi đó, tổng doanh thu của bảo hiểm nhân thọ Manulife Việt Nam trong năm 2025 đạt mức 28.000 tỷ đồng, giảm hơn 1.500 tỷ so với năm trước.

Tương tự, doanh thu từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm của Chubb Life Việt Nam trong năm 2025 đạt 3.760 tỷ đồng.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, trong Quý I/2026, thị trường bảo hiểm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định với tổng doanh thu phí ước đạt 57.000 tỷ đồng, tăng 2,45% so với cùng kỳ. Chi trả quyền lợi bảo hiểm ước trên 24.000 nghìn tỷ đồng, tăng 8,84% so với cùng kỳ. Trước đó, năm 2025 ghi nhận tổng doanh thu phí bảo hiểm ước đạt trên 237.000 nghìn tỷ đồng, tăng nhẹ gần 4% so với năm 2024.

Theo nhiều chuyên gia kinh tế, ngành bảo hiểm nhân thọ đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong giai đoạn vừa qua, trong đó nổi bật nhất là cuộc khủng hoảng niềm tin 2022 – 2023 sau quá trình dài tăng trưởng nóng và ngay sau đó là cuộc “cách mạng” tái cấu trúc sản phẩm bảo hiểm từ 1/7/2025.

Chưa kể, môi trường kinh tế vĩ mô khó khăn trong giai đoạn nêu trên khiến thu nhập người dân chịu sức ép, chi tiêu thắt chặt đã khiến các sản phẩm dài hạn, có giá trị khá lớn như bảo hiểm nhân thọ bị cân nhắc kỹ hơn. Cùng với việc cơ quan quản lý siết chặt, hoàn thiện khung pháp lý và chuẩn hóa thị trường cũng góp phần làm chậm tăng trưởng trong ngắn hạn.

Trong khoảng 1 năm trở lại đây, bảo hiểm nhân thọ đã có những tín hiệu phục hồi, tuy nhiên chuyên gia kinh tế vẫn cho rằng, đây vẫn giai đoạn điều chỉnh mang tính thanh lọc. Thị trường đang chậm lại để củng cố nền tảng: từ chất lượng sản phẩm, chuẩn mực tư vấn viên/đại lý, đến niềm tin của khách hàng. Nếu làm tốt giai đoạn này, bảo hiểm nhân thọ Việt Nam hoàn toàn có thể đi xa và bền vững hơn trong chu kỳ phát triển tiếp theo.

Người dân vẫn còn hiểu sai về bảo hiểm nhân thọ

Ông Ngô Trung Dũng, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) cho rằng, ý nghĩa của bảo hiểm nhân thọ trong 400 năm qua bảo vệ rủi ro lớn nhất là tử vong, sau này các sản phẩm phát triển và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân với nhiều quyền lợi khác như chăm sóc y tế, bệnh hiểm nghèo, tai nạn… song song với đó mục tiêu có thêm tích luỹ thông qua thế mạnh của DNBH về vốn, khả năng đầu tư tài chính.

Thực tế, tại Việt Nam những sản phẩm liên kết chung đã có từ những năm 2000 và năm 2008 xuất hiện bảo hiểm liên kết đơn vị, đây đều là 2 sản phẩm có tính năng đầu tư.

Chia sẻ về vấn đề đầu tư trong bảo hiểm nhân thọ, ông Dũng thừa nhận hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau, thậm chí hiểu nhầm bảo hiểm liên kết đầu tư là một sản phẩm đầu tư tài chính.

Thứ nhất, xét về cấu trúc thì đây là một dòng sản phẩm “lai” gồm cả bảo vệ kèm đầu tư. Trong đó, tách bạch rõ phần bảo vệ cho các rủi ro tử vong, tai nạn…và phần đầu tư thông qua các Quỹ mở nhằm gia tăng tài sản theo thời gian. Chính vì yếu tố này dễ dẫn đến hiểu sai.

Thứ hai, việc tư vấn, bán hàng đôi khi không rõ ràng, tường minh, dẫn đến khách hàng hiểu lầm. Đặc biệt, có những thời điểm kinh tế tốt, doanh nghiệp bảo hiểm có kết quả đầu tư khả quan lên đến 20%, thậm chí 30%, lúc này đại lý có xu hướng nhấn mạnh vào lãi suất thay vì bảo vệ bởi mong muốn bán được hàng.

Thứ ba, kỳ vọng của người tham gia cũng là một trong các nguyên nhân vì trong tiềm thức của mỗi con người, đầu tư phải sinh lời, không ai muốn thua lỗ. Do đó, có những năm kết quả làm ăn của doanh nghiệp không tốt, không đáp ứng được kỳ vọng dẫn đến những băn khoăn, hoang mang của người mua.

“Sản phẩm liên kết đầu tư bản chất là bảo hiểm nhân thọ với ý nghĩa trước nhất là bảo vệ rủi ro, sau đó mới đến đầu tư và lãi suất ở đây là không cam kết, không bảo lãnh, tuỳ thuộc vào kết quả đầu tư các Quỹ của DN bảo hiểm”, ông Dũng tách bạch ý nghĩa.

Từ góc độ Quỹ đầu tư, bà Dương Kim Anh, Giám đốc Đầu tư, Công ty Quản lý Quỹ Vietcombank khuyên rằng, khi người mua tiếp cận với sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, cần xác định ngay bản chất dài hạn, nếu chỉ tính theo tháng, vài năm thì không nên nghĩ đến sản phẩm này. Bảo hiểm nhân thọ là bảo vệ dài lâu, cho bản thân, cho gia đình, cho con cái.

Như vậy, khi tính năng đầu tư gắn với bảo hiểm nhân thọ cũng vậy, ít nhất về thời gian, 2 yếu tố này phải song hành với nhau.

Ông Đậu Tiến Dũng, Phó Tổng giám đốc Chiến lược FWD Việt Nam cũng đồng quan điểm, người dân đang có nhiều hiểu lầm về bảo hiểm nhân thọ liên kết đầu tư như xem đây là một sản phẩm đầu tư thuần tuý, đặt kỳ vọng lợi nhuận trong ngắn hạn phi thực tế hoặc chưa tách bạch rõ phần bảo vệ và phần đầu tư trong cấu trúc sản phẩm.

Chính vì vậy, các chuyên gia đều nhất trí rằng, minh bạch được xem là yếu tố then chốt, đặc biệt với các sản phẩm liên kết đầu tư vốn dễ gây nhầm lẫn. Khách hàng cần được giải thích rõ về quyền lợi bảo vệ, các khoản phí cũng như rủi ro đầu tư. Thực tế cho thấy, khi được cung cấp đầy đủ thông tin, người tham gia có xu hướng đưa ra quyết định phù hợp hơn, thay vì né tránh sản phẩm.

Cùng với đó, quy trình tư vấn hiện nay đã được chuẩn hóa với nhiều bước rõ ràng, thậm chí có thể ghi âm để kiểm soát chất lượng. Vấn đề còn lại là việc thực thi nghiêm túc và có cơ chế xử lý đối với các trường hợp vi phạm.

Nhìn tổng thể, bảo hiểm liên kết đầu tư không phải là sản phẩm quá phức tạp nếu được tiếp cận đúng cách. Khi người tham gia hiểu rõ đây là một giải pháp tài chính dài hạn, kết hợp giữa bảo vệ và đầu tư, đồng thời thị trường đảm bảo tính minh bạch trong tư vấn, những hiểu nhầm hiện nay có thể dần được tháo gỡ, tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định của ngành bảo hiểm nhân thọ.