Tăng trưởng hai con số: Tái bảo hiểm và kỳ vọng một 'tấm đệm' chống sốc

Cơ hội và ưu thế của tái bảo hiểm trong nước

Trong cấu trúc của thị trường tài chính, nếu “bảo hiểm” là công cụ chuyển giao rủi ro từ cá nhân, doanh nghiệp sang các định chế tài chính, thì “tái bảo hiểm” chính là công cụ phân tán ra rủi ro đó, có thể trên phạm vi toàn cầu. Hiểu một cách đơn giản, đây là nghiệp vụ "bảo hiểm cho nhà bảo hiểm", nhằm bảo vệ năng lực chi trả và sự sống còn của hệ thống tài chính trước những tổn thất quy mô lớn.

Khi chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, đồng nghĩa với việc quy mô nền kinh tế sẽ mở rộng nhanh hơn và có khả năng vượt qua khả năng tự gánh chịu của các doanh nghiệp bảo hiểm gốc trong nước, tái bảo hiểm xuất hiện như một bệ đỡ quan trọng, cho phép các doanh nghiệp bảo hiểm gốc san sẻ trách nhiệm tài chính cho các đối tác, từ đó giải phóng năng lực vốn để tiếp tục bảo vệ các dự án mới.

Chia sẻ với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance về “tấm đệm” của nền kinh tế - tái bảo hiểm, ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty cổ phần Tái bảo hiểm quốc gia Việt Nam (VINARE), Phó chủ tịch Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, cho biết thị trường tái bảo hiểm trong nước còn khá khiêm tốn, hiện đang có VINARE, Hanoi RE và một “tân binh” mới thành lập cuối năm 2025 là Alpha RE.

Ông Tuấn thừa nhận hiện các doanh nghiệp tái bảo hiểm gặp một số thách thức trong quá trình mở rộng năng lực tái bảo hiểm. Thứ nhất, xếp hạng tín nhiệm hiện của VINARE, Hanoi Re chỉ là B++, chưa thể nâng thêm nên chủ yếu nhận tái bảo hiểm trong nước. Thực tế, đã có trường hợp nhận tái bảo hiểm quốc tế nhưng còn khá hạn chế, đơn cử như tại VINARE mục tiêu chính của tái bảo hiểm quốc tế vẫn là hỗ trợ nền bảo hiểm trong nước.

Thách thức thứ hai là thị phần tái bảo hiểm vẫn nằm chủ yếu ở các doanh nghiệp có vốn nước ngoài, chủ yếu đặt trụ sở tại Singapore, Malaysia, tuy không có văn phòng tại Việt Nam nhưng luật pháp cho phép được chuyển tái bảo hiểm. Các doanh nghiệp này đều mạnh hơn các doanh nghiệp trong nước về tài chính, kinh nghiệm, năng lực tái bảo hiểm.

“Tuy nhiên, dư địa và cơ hội đối với lĩnh vực tái bảo hiểm vẫn còn rất lớn, tỷ lệ thuận với đà tăng trưởng của thị trường bảo hiểm nói riêng và sự mở rộng của nền kinh tế nói chung”, Chủ tịch HĐQT VINARE khẳng định.

Phân tích sâu hơn về tiềm năng của thị trường tái bảo hiểm Việt Nam, ông Tuấn nhận định việc mục tiêu tăng trưởng GDP đạt mức hai con số trong những năm tới chính là cơ hội vàng cho ngành. Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa và nắm bắt được vận hội này phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực nội tại của chính các doanh nghiệp trong ngành.

Ông lý giải rằng, trong bối cảnh hiện nay, các chủ đầu tư dự án thuộc cả khối nhà nước lẫn tư nhân đều đang nỗ lực tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị. Do đó, họ sẽ ưu tiên lựa chọn những đơn vị cung cấp mức phí cạnh tranh nhất, không phân biệt đối tác trong nước hay quốc tế.

Thách thức tiên quyết đối với các doanh nghiệp tái bảo hiểm nội địa là phải cải thiện năng lực cạnh tranh. Bên cạnh đó, khi thông tin thị trường ngày càng minh bạch và công khai, lợi thế duy nhất của các doanh nghiệp trong nước so với đối tác ngoại chính là sự am hiểu sâu sắc thị trường nội địa, từ đó có khả năng cung ứng dịch vụ hỗ trợ tối ưu cho đối tác.

“Đơn cử như việc triển khai các nhà máy điện hạt nhân sắp tới với chủ đầu tư là EVN. Lợi thế của những doanh nghiệp tái bảo hiểm trong nước như VINARE chính là khả năng tiếp cận thông tin sát sao, nắm bắt kịp thời tiến độ dự án, từ đó thấu hiểu nhu cầu thực tế của chủ đầu tư để đưa ra những giải pháp hỗ trợ hiệu quả nhất”, ông Tuấn dẫn chứng.

Nhìn rộng hơn, đây còn là câu chuyện về quản trị rủi ro, bởi ngành bảo hiểm hiện đối mặt với những biến số lớn, khó lường và diễn tiến nhanh chóng. Các doanh nghiệp tái bảo hiểm đã có bước chuyển dịch quan trọng trong cách tiếp cận: từ tư duy “phản ứng với rủi ro” sang quản trị rủi ro chủ động với định hướng dài hạn.

Bên cạnh những vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu hay các biến số bất khả kháng, chính sách kinh tế Việt Nam hiện nay cũng chịu tác động trực tiếp và mật thiết từ các diễn biến kinh tế toàn cầu. Tiếp đến, yếu tố công nghệ và chuyển đổi số, đặc biệt là ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data), đang trở thành ưu thế giúp doanh nghiệp chủ động trong hoạt động kinh doanh và trích lập dự phòng.

Đặc thù của ngành bảo hiểm dựa trên hai trụ cột: niềm tin và thông tin. Nếu niềm tin là yếu tố cốt lõi thì thông tin và dữ liệu chính là công cụ giúp doanh nghiệp thấu hiểu nhu cầu và khả năng tài chính của khách hàng để thiết kế các giải pháp phù hợp. Trong ngành bảo hiểm, việc tiếp nhận thông tin sai lệch, thiếu hụt dữ liệu hoặc để xảy ra tình trạng rò rỉ thông tin là những rủi ro đặc biệt nghiêm trọng. Nếu một doanh nghiệp rơi vào khủng hoảng, khả năng xảy ra hiệu ứng dây chuyền gây ảnh hưởng đến toàn hệ thống là rất lớn.

Tăng tỷ lệ giữ lại và mở rộng doanh thu tái bảo hiểm quốc tế

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, để ngành tái bảo hiểm thực sự trở thành “tấm đệm” chống sốc cho nền kinh tế trong kịch bản tăng trưởng hai con số, đồng thời đóng góp vào mục tiêu phí bảo hiểm bình quân trên GDP đạt 3,3% - 3,5% vào năm 2030, cần có chiến lược nâng cao tỷ lệ giữ lại trong nước song song với việc chủ động mở rộng hợp tác quốc tế.

Ông Tuấn cho biết hiện nay tỷ lệ phí giữ lại tại VINARE đạt khoảng 60% và đã duy trì ổn định trong nhiều năm, trong khi 40% còn lại được chuyển tái bảo hiểm ra nước ngoài. Chỉ số này có ý nghĩa sống còn đối với một đơn vị gánh chịu rủi ro (risk carrier). Các công ty bảo hiểm hoặc tái bảo hiểm phải có trách nhiệm tài chính và cam kết bồi thường cho các tổn thất trong phạm vi hợp đồng thông qua việc giữ lại rủi ro thì mới đúng bản chất kinh doanh tái bảo hiểm. Nếu nhận dịch vụ rồi chuyển đi phần lớn, hoạt động đó thực chất chỉ mang tính chất môi giới bảo hiểm.

Về vấn đề hợp tác quốc tế, mặc dù các nhà tái bảo hiểm Việt Nam rất mong muốn tham gia sâu vào các dự án quốc tế và nhận dịch vụ từ các đối tác ngoại, nhưng mức xếp hạng tín nhiệm quốc gia vẫn là rào cản đáng kể trong việc tiếp cận. Đáng chú ý, trong bối cảnh thị trường quốc tế hiện nay, các doanh nghiệp tái bảo hiểm nước ngoài đang ghi nhận mức lợi nhuận lớn và tình trạng dư thừa vốn. Họ sẵn sàng giải ngân thêm nguồn lực vào các thị trường mới nổi và năng động như Việt Nam. Do đó, các doanh nghiệp tái bảo hiểm trong nước đang áp dụng cách tiếp cận thận trọng: tiếp nhận dịch vụ quốc tế một cách chọn lọc theo lộ trình, sau đó đánh giá hiệu quả trước khi quyết định mở rộng quy mô.

Tổng kết lại, Chủ tịch HĐQT VINARE cho rằng để các doanh nghiệp tái bảo hiểm duy trì được thế cân bằng giữa việc đảm bảo an toàn hệ thống và tạo dư địa tăng trưởng mới. Đồng thời, ngành tái bảo hiểm cần hỗ trợ các doanh nghiệp bảo hiểm gốc mở rộng khai thác các dự án và lĩnh vực mới, bao gồm cả những dự án quy mô lớn, dài hạn, trong khi vẫn phải đảm bảo sự cân đối và ổn định hệ thống.

Thông qua đó, thị trường sẽ có thêm dư địa tăng trưởng thực chất và bền vững, thay vì tăng trưởng bằng cách chấp nhận rủi ro quá mức. Về dài hạn, tái bảo hiểm đóng vai trò trọng yếu trong việc ổn định và dẫn dắt sự phát triển của thị trường bảo hiểm Việt Nam, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP một cách an toàn và bền vững.