Bắt tay với các siêu ứng dụng số, tài chính tiêu dùng mở 'đại lộ' tăng trưởng mới

Từ cắt giảm chi phí vận hành đến tối ưu giá trị khách hàng

Trong chuỗi giá trị của mô hình tài chính nhúng (embedded lending), nếu các nền tảng số tìm thấy dư địa tăng trưởng mới, các sàn thương mại điện tử thúc đẩy tiêu dùng thì các công ty tài chính tiêu dùng lại có thêm động lực tăng trưởng mới.

Một trong những ví dụ điển hình của việc triển khai thành công mô hình tài chính nhúng trên nền tảng số là VietCredit. Sau khi tái cấu trúc và chuyển hướng mạnh sang mô hình này, doanh nghiệp đã lội ngược dòng từ khoản lỗ hơn 155 tỷ đồng trong năm 2024 lên mức lãi sau thuế hơn 1.000 tỷ đồng trong năm 2025 với động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ phân khúc khách hàng cá nhân, đặc biệt thông qua các kênh số và mô hình tài chính nhúng.

Doanh nghiệp cho biết đã hợp tác với nhiều nền tảng số nhằm mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng. Việc tận dụng hệ sinh thái của các đối tác không chỉ giúp mở rộng quy mô phân phối mà còn góp phần tối ưu chi phí bán hàng, rút ngắn quy trình giải ngân và cải thiện trải nghiệm người dùng. Tính đến ngày 31/12/2025, dư nợ cho vay công nghệ số của VietCredit đạt 11.780 tỷ đồng, tăng tới 920% so với mức 1.155 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Sự chuyển mình của VietCredit cho thấy tài chính nhúng có thể trở thành động lực tăng trưởng mới đối với các công ty tài chính. Tuy nhiên, đi cùng tốc độ mở rộng là áp lực chia sẻ giá trị với các đối tác trong hệ sinh thái. Điều này phần nào được phản ánh trong kết quả kinh doanh quý I/2026 của VietCredit. Doanh nghiệp ghi nhận lỗ thuần từ hoạt động dịch vụ 313,4 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với mức lỗ 75,4 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí vận hành và phí dịch vụ trả cho các đối tác trong mảng digital lending. Riêng quý I/2026, khoản chi phí này lên tới 305,6 tỷ đồng, tăng 342,52% so với cùng kỳ.

Theo VietCredit, đây là khoản chi phí được chủ động ghi nhận trong giai đoạn mở rộng mô hình digital lending, phản ánh đặc thù của chiến lược tăng trưởng dựa trên hệ sinh thái phân phối số. Nói cách khác, chi phí tăng đồng hành với quy mô giải ngân gia tăng, thay vì xuất phát từ sự suy giảm hiệu quả hoạt động.

Trao đổi với VietnamFinance, bà Trần Thị Kiều Oanh, Trưởng Bộ phận Nghiên cứu & Tư vấn Dịch vụ Tài chính, FiinGroup, cho rằng trong bối cảnh thị trường tài chính tiêu dùng bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, khi động lực tăng trưởng đang dịch chuyển từ mở rộng mạng lưới bán hàng sang khai thác các hệ sinh thái số, việc hợp tác với các nền tảng fintech và siêu ứng dụng đã trở thành xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, cùng với cơ hội mở rộng quy mô khách hàng, nhiều tổ chức tài chính cũng quan tâm đến tác động của mô hình này đối với hiệu quả kinh doanh.

"Chúng tôi cho rằng việc hợp tác với các siêu ứng dụng và nền tảng fintech không nên được nhìn nhận đơn thuần theo góc độ làm tăng hay làm giảm khả năng sinh lời của các tổ chức tài chính. Quan trọng hơn, mô hình này đang làm thay đổi cấu trúc chi phí, cách thức phân bổ giá trị và các động lực tăng trưởng trong ngành tài chính tiêu dùng", bà Kiều Oanh nhận định.

Theo bà, khi tham gia hệ sinh thái số, các tổ chức tài chính thường phải chia sẻ một phần giá trị với đối tác thông qua phí giới thiệu khách hàng, chia sẻ doanh thu hoặc chi phí tích hợp công nghệ. Điều này có thể tạo áp lực lên biên lợi nhuận của từng khoản vay hoặc từng giao dịch.

Tuy nhiên, đổi lại, các nền tảng số giúp giảm đáng kể chi phí thu hút khách hàng, cải thiện tỷ lệ chuyển đổi, mở rộng quy mô nhanh hơn và khai thác hiệu quả hơn dữ liệu người dùng. Vì vậy, nếu chỉ nhìn vào biên lợi nhuận của từng giao dịch sẽ chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả của mô hình hợp tác. Thay vì tối ưu lợi nhuận trên từng khoản vay, các tổ chức tài chính cần tối ưu hiệu quả kinh doanh trên toàn bộ vòng đời khách hàng và trên toàn hệ sinh thái.

Theo FiinGroup, bài toán hiện nay của các tổ chức tài chính không còn là lựa chọn giữa tăng trưởng và lợi nhuận, mà là tối ưu hóa giá trị vòng đời khách hàng. Điều này đòi hỏi các tổ chức tài chính phải xây dựng cơ chế hợp tác phù hợp với đối tác, tận dụng dữ liệu từ hệ sinh thái để nâng cao chất lượng thẩm định, đồng thời gia tăng khả năng bán chéo và giữ chân khách hàng nhằm tối đa hóa giá trị dài hạn.

Đi kèm động lực tăng trưởng mới là bài toán quản trị rủi ro

Nếu tài chính nhúng mở ra cơ hội tối ưu chi phí và mở rộng quy mô kinh doanh thì mặt còn lại của mô hình này là yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản trị rủi ro.

Thanh tra Ngân hàng Nhà nước từng chỉ ra nhiều tồn tại trong hoạt động cho vay thông qua bên thứ ba của một công ty tài chính, bao gồm quy trình thẩm định và phê duyệt tín dụng, công tác thu hồi nợ, xử lý tra soát, khiếu nại cũng như hoạt động kiểm tra, giám sát sau cho vay.

Theo bà Trần Thị Kiều Oanh, những vấn đề được cơ quan quản lý chỉ ra là các cảnh báo đáng lưu ý trong quá trình phát triển hệ sinh thái tài chính số. Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng các hạn chế này không bắt nguồn từ bản thân mô hình hợp tác mà chủ yếu xuất phát từ cách thức triển khai và cơ chế quản trị giữa các bên tham gia.

Đặc điểm của mô hình hệ sinh thái là chuỗi giá trị được phân tách giữa nhiều chủ thể, từ tiếp cận khách hàng, thu thập thông tin, giới thiệu sản phẩm đến hỗ trợ sau giải ngân. Điều này giúp mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng và nâng cao hiệu quả phân phối, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng thách thức trong việc kiểm soát chất lượng dịch vụ, quản trị rủi ro và bảo đảm tuân thủ nếu vai trò, trách nhiệm và cơ chế giám sát giữa các bên chưa được thiết kế đầy đủ. Dù một số công đoạn được thực hiện bởi đối tác, trách nhiệm cuối cùng đối với khoản vay và quyền lợi của khách hàng vẫn thuộc về tổ chức tín dụng.

Bên cạnh những vấn đề đã được cơ quan quản lý chỉ ra, FiinGroup cho rằng thị trường cần đặc biệt lưu ý thêm ba nhóm rủi ro.

Thứ nhất là rủi ro về dữ liệu và bảo vệ thông tin khách hàng, khi dữ liệu được chia sẻ và khai thác giữa nhiều chủ thể trong hệ sinh thái.

Thứ hai là rủi ro phụ thuộc vào một số nền tảng phân phối lớn, khiến các tổ chức tài chính có thể mất dần khả năng chủ động trong tiếp cận khách hàng và gia tăng chi phí hợp tác.

Thứ ba là rủi ro quản trị mô hình, khi việc sử dụng dữ liệu phi truyền thống, trí tuệ nhân tạo hoặc các thuật toán đánh giá tín dụng cần được kiểm định và giám sát thường xuyên để bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong các điều kiện thị trường khác nhau.

Theo FiinGroup, để mô hình hệ sinh thái số phát triển bền vững, trọng tâm không chỉ là tăng cường kiểm tra, giám sát mà còn là nâng cao năng lực quản trị hệ sinh thái (ecosystem governance). Giai đoạn tới sẽ là thời điểm thị trường chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô hệ sinh thái sang nâng cao chất lượng quản trị hệ sinh thái.

Các tổ chức tài chính sẽ cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản trị đối tác, tăng cường kiểm soát rủi ro và đầu tư vào năng lực dữ liệu, trong khi khung pháp lý cũng cần được hoàn thiện để theo kịp tốc độ đổi mới của thị trường.

“Chỉ khi đổi mới sáng tạo đi cùng với quản trị rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng, mô hình hệ sinh thái số mới có thể phát huy hết tiềm năng và đóng góp vào sự phát triển bền vững của thị trường tài chính tiêu dùng”, bà Kiều Oanh cho biết.