Cổ phiếu tăng mạnh quý đầu năm: Sóng lớn kèm rủi ro lớn

Tăng nóng…

Chỉ trong hơn 2 tháng đầu năm 2026, thị trường chứng khoán đã liên tiếp ghi nhận những “điểm nóng” với nhiều cổ phiếu tăng giá đột biến, thậm chí gấp đôi, gấp ba chỉ trong thời gian ngắn. Sự xuất hiện dồn dập của các “cơn sóng” đã tạo nên một bức tranh sôi động, trong đó không ít mã cổ phiếu trở thành “hiện tượng” nhờ đà tăng mạnh mẽ và liên tục.

Tiêu biểu là cổ phiếu BSR của Công ty Cổ phần Lọc hóa Dầu Bình Sơn, khi thị giá tăng hơn 130% chỉ sau hai tháng, từ vùng 16.250 đồng/cổ phiếu (giá đóng cửa phiên 5/1/2026) lên mức đỉnh 37.850 đồng/cổ phiếu tại thời điểm kết phiên 4/3/2026.

Đà tăng của BSR được lý giải bởi 2 cơn sóng trên thị trường giai đoạn đầu năm, đó là sóng doanh nghiệp Nhà nước khi Nghị quyết 79 được ban hành, đi kèm với câu chuyện thoái vốn Nhà nước và cơn sóng giá dầu khi xung đột tại Trung Đông trở nên căng thẳng hơn. Không chỉ riêng BSR, nhóm cổ phiếu dầu khí nói chung cũng chứng kiến sự bứt phá đáng kể, với nhiều mã ghi nhận mức tăng hàng chục phần trăm trong cùng khoảng, chẳng hạn như GAS tăng khoảng 54%, OIL tăng 95% và PVD tăng 45%.

Liên quan đến câu chuyện thoái vốn Nhà nước, một trường hợp đáng chú ý khác là cổ phiếu VIW của Tổng Công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam (VIWASEEN). Sau giai đoạn tích lũy và điều chỉnh, cổ phiếu này bất ngờ bước vào nhịp tăng tốc mạnh mẽ, với mức tăng gần 230% chỉ trong 10 phiên giao dịch từ ngày 4/3 đến ngày 17/3. Thanh khoản theo đó cũng cải thiện rõ rệt, cho thấy sự tham gia mạnh mẽ của dòng tiền đầu cơ. Diễn biến tăng nóng trong thời gian ngắn diễn ra sau khi giới chủ và dàn lãnh đạo mới của VIWASEEN xuất hiện, đặc biệt là khi ông Tô Dũng - Chủ tịch Xuân Cầu Holding được bầu làm Chủ tịch HĐQT.

Tuy nhiên, không phải tất cả các trường hợp tăng nóng đều gắn với những yếu tố hỗ trợ rõ ràng. Thị trường cũng ghi nhận nhiều cổ phiếu tăng mạnh trong bối cảnh thiếu vắng thông tin đáng kể, làm dấy lên nhiều tranh luận về tính bền vững của đà tăng. Cổ phiếu HRC của Công ty Cổ phần Cao su Hòa Bình là ví dụ điển hình khi thiết lập chuỗi tăng trần kéo dài tới 14 phiên liên tiếp, thậm chí có tổng cộng 16 phiên tăng trần chỉ trong hơn ba tuần.

Trong vòng hơn 1 tháng kể từ tuần giao dịch thứ 2 của tháng 2, thị giá HRC đã tăng từ vùng giá dưới 30.000 đồng/cổ phiếu lên mức đỉnh 95.000 đồng/cổ phiếu, tương đương đà tăng hơn 210%. Đây là mức tăng hiếm gặp đối với một doanh nghiệp có quy mô trung bình và thanh khoản trước đó khá thấp.

Điều đáng nói là trước khi bước vào chuỗi tăng nóng, cổ phiếu này gần như “im hơi lặng tiếng”, giao dịch èo uột với nhiều phiên không có thanh khoản. Sự đảo chiều đột ngột cả về giá lẫn khối lượng giao dịch càng khiến diễn biến của HRC trở nên khó lý giải, đặc biệt khi doanh nghiệp khẳng định không có biến động đáng kể trong hoạt động kinh doanh.

Một trường hợp khác cũng thu hút sự chú ý là cổ phiếu VVS của Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển máy Việt Nam - một tân binh mới lên sàn HoSE chưa lâu nhưng đã nhanh chóng ghi nhận mức tăng vượt trội.

Từ mức giá tham chiếu 58.000 đồng/cổ phiếu trong phiên giao dịch đầu tiên trên HoSE, thị giá VVS đã leo lên hơn 160.000 đồng/cổ phiếu chỉ sau hơn ba tháng, tương đương mức tăng hơn 2,7 lần. Riêng từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 3, cổ phiếu này đã tăng khoảng 140%, duy trì xu hướng đi lên khá bền bỉ. Thanh khoản cũng cải thiện đáng kể, cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của thị trường. Dù doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh, nhưng mức tăng giá kéo dài và liên tục của cổ phiếu vẫn khiến nhiều nhà đầu tư đặt dấu hỏi về mức độ phản ánh thực chất của các yếu tố cơ bản.

… cẩn trọng rủi ro giảm sâu

Sự xuất hiện của những cổ phiếu tăng giá mạnh luôn thu hút sự chú ý của thị trường, đặc biệt là các nhà đầu tư cá nhân với tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc rót vốn vào những cổ phiếu đã tăng nóng tiềm ẩn khá nhiều rủi ro, nhất là khi đà tăng không đi kèm nền tảng thông tin rõ ràng hoặc không phản ánh sự cải thiện bền vững trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Trong nhiều trường hợp, giá cổ phiếu có thể tăng mạnh nhờ dòng tiền đầu cơ hoặc kỳ vọng ngắn hạn nhưng cũng có thể điều chỉnh nhanh khi các yếu tố hỗ trợ suy yếu. Vì vậy, nhà đầu tư cần thận trọng đánh giá nền tảng cơ bản của doanh nghiệp, mức định giá so với triển vọng tăng trưởng cũng như thanh khoản thực tế của cổ phiếu, đồng thời quản trị rủi ro và hạn chế chạy theo các “cơn sóng” mang tính đầu cơ cao.

Trên thực tế, một số cổ phiếu có xu hướng tăng nóng đã bắt đầu đảo chiều và điều chỉnh mạnh trên thị trường chứng khoán. Nhóm dầu khí là một điển hình. BSR sau một vài phiên điều chỉnh nhẹ đã nhanh chóng chuyển sang trạng thái tiêu cực khi liên tiếp ghi nhận 3 phiên giảm sàn từ ngày 13/3 đến ngày 17/3, qua đó đánh mất đáng kể thành quả tăng giá trước đó. Từ đỉnh 37.800 đồng/cổ phiếu, thị giá đã lùi nhanh về quanh mốc 30.000 đồng/cổ phiếu chỉ trong thời gian ngắn.

Diễn biến này cho thấy áp lực chốt lời gia tăng mạnh mẽ sau khi cổ phiếu đã trải qua giai đoạn tăng nóng kéo dài. Không chỉ riêng BSR, nhiều cổ phiếu dầu khí khác cũng ghi nhận các nhịp điều chỉnh đáng kể khi kỳ vọng về việc hưởng lợi từ giá dầu tăng cao dần được phản ánh vào giá, khiến dư địa tăng thêm trở nên hạn chế.

Theo các chuyên gia, xu hướng chốt lời ở nhóm dầu khí là điều dễ hiểu khi mặt bằng giá đã tăng mạnh trong thời gian ngắn. Đáng chú ý, trong dài hạn, việc giá dầu duy trì ở mức cao không hoàn toàn mang lại lợi ích tuyệt đối cho toàn ngành. Đối với một số doanh nghiệp trong lĩnh vực phân phối xăng dầu hoặc lọc hóa dầu, chi phí đầu vào tăng có thể gây áp lực lên biên lợi nhuận, đặc biệt nếu không thể chuyển hoàn toàn phần chi phí này sang giá bán. Những lo ngại này phần nào đã khiến dòng tiền trở nên thận trọng hơn, qua đó làm suy yếu động lực tăng giá của nhóm cổ phiếu dầu khí.

Ngoài nhóm cổ phiếu có câu chuyện hỗ trợ rõ ràng, tình trạng đảo chiều cũng diễn ra ở các mã từng tăng nóng trong “vùng trũng thông tin”. Cổ phiếu HRC là một ví dụ điển hình khi sau chuỗi tăng trần kéo dài đã bất ngờ “đứt mạch” và chuyển sang trạng thái giảm mạnh, với nhiều phiên giảm sàn liên tiếp. Diễn biến này phản ánh đặc trưng của các cổ phiếu mang tính đầu cơ cao: tăng rất nhanh nhưng cũng có thể giảm sâu trong thời gian ngắn khi dòng tiền rút lui.

Tương tự, cổ phiếu VVS dù có nền tảng tăng trưởng lợi nhuận cũng không tránh khỏi các nhịp điều chỉnh, với một vài phiên giảm sâu sau giai đoạn tăng kéo dài. Điều này cho thấy ngay cả những cổ phiếu có yếu tố cơ bản hỗ trợ cũng có thể đối mặt với áp lực điều chỉnh khi mức định giá đã bị đẩy lên cao.