Mới đây, Thanh tra Chính phủ đã ban hành kế hoạch thanh tra chuyên đề đối với các dự án, công trình chậm tiến độ, gặp vướng mắc kéo dài, có hiệu quả thấp và tiềm ẩn nguy cơ gây thất thoát, lãng phí. Trong danh sách được đưa vào diện giám sát đặc biệt lần này có dự án khai thác và tuyển quặng sắt tại mỏ Thạch Khê (Hà Tĩnh) một trong những dự án lớn nhất khu vực Đông Nam Á, nhưng cũng là một trong những công trình gây tranh cãi dai dẳng suốt gần hai thập kỷ qua.
Mỏ sắt Thạch Khê nằm trên địa bàn 5 xã ven biển của huyện Thạch Hà (trước sáp nhập) gồm: Thạch Khê, Đỉnh Bàn, Thạch Hải, Thạch Trị và Thạch Lạc. Đây là mỏ sắt đã được phát hiện từ năm 1960, cách trung tâm thành phố Hà Tĩnh (cũ) khoảng 8 km về phía Đông và chỉ cách bờ biển 1,6 km. Với trữ lượng lên tới 544 triệu tấn, mỏ được đánh giá là lớn nhất Đông Nam Á, chiếm tới một nửa trữ lượng quặng sắt cả nước.
Dự án khai thác chính thức được khởi động từ năm 2008 do Công ty cổ phần Sắt Thạch Khê (TIC) làm chủ đầu tư, với tổng vốn lên tới 14.500 tỷ đồng. Năm 2009, TIC bắt đầu triển khai giai đoạn bóc đất tầng phủ, thử nghiệm công nghệ khai thác và tuyển quặng.
Tuy nhiên, sau ba năm thực hiện, khối lượng bóc đất mới chỉ đạt khoảng 12,7 triệu m³, độ sâu âm 34 m, và chỉ thu hồi được khoảng 3.000 tấn quặng. Dự án phải tạm dừng từ tháng 11/2011 do gặp hàng loạt khó khăn: chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng, thiếu vốn để thanh toán cho nhà thầu tư vấn thiết kế, chưa xây dựng được khu tái định cư...
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, vấn đề lớn nhất chính là năng lực tài chính của các cổ đông tham gia dự án. Dù TIC được thành lập từ năm 2007 với vốn điều lệ 2.400 tỷ đồng và có 9 cổ đông sáng lập, trong đó có Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) nắm vai trò chi phối, nhưng phần lớn các cổ đông đều không góp vốn đúng cam kết.
Theo thừa nhận của Tổng giám đốc TIC thời điểm đó, tình hình tài chính của công ty “rất khó khăn”, kể cả cổ đông lớn là Vinacomin cũng lâm vào thế bị động trong việc huy động vốn. Chính điều này đã khiến dự án rơi vào tình trạng “chết lâm sàng” trong suốt nhiều năm.
Trước thực trạng trên, đầu năm 2012, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ ngành rà soát, đánh giá lại toàn bộ tính khả thi của dự án. Sau đó, TIC được cơ cấu lại theo hướng để Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm cổ phần chi phối.
Đến năm 2016, sau quá trình thẩm định lại thiết kế kỹ thuật, dự án được điều chỉnh với tổng vốn đầu tư hơn 14.517 tỷ đồng. Giai đoạn 1 dự kiến khai thác 5 triệu tấn/năm trong 7 năm, giai đoạn 2 nâng công suất lên 10 triệu tấn/năm kéo dài 29 năm, tuổi thọ mỏ được ước tính khoảng 52 năm. Tuy nhiên, vốn góp của các cổ đông vẫn chỉ chiếm 30%, còn lại 70% là vốn vay – một tỷ lệ rủi ro cao trong bối cảnh nhiều tổ chức tín dụng tỏ ra e ngại.
Lo ngại về môi trường và hiệu quả đầu tư
Bên cạnh yếu tố tài chính, hiệu quả đầu tư của dự án Thạch Khê bị nghi ngờ mạnh mẽ do thiếu căn cứ dự báo giá quặng sắt dài hạn, trong khi dự án lại kéo dài nhiều thập kỷ. Bộ Kế hoạch và Đầu tư từng nêu rõ: thiết kế điều chỉnh được phê duyệt năm 2014 chưa tính đến các biến động thị trường, thiếu cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế.
Chưa dừng lại ở đó, một loạt vấn đề môi trường nghiêm trọng cũng được các cơ quan chuyên môn và chính quyền Hà Tĩnh cảnh báo. Theo Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải, nếu dự án được triển khai, mỗi ngày sẽ có từ 3 đến 4 triệu m³ nước thải xả ra biển, chưa kể sử dụng đến 2 tấn thuốc nổ mỗi ngày tại khu vực cách thành phố Hà Tĩnh chỉ 5 km, cách bờ biển vỏn vẹn 300 m.
Dự án cũng bị đánh giá có nguy cơ làm cạn kiệt nước ngầm, gây xâm nhập mặn, sạt lở bờ moong khai thác, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân địa phương.
Tại kỳ họp HĐND tỉnh Hà Tĩnh tháng 7/2023, lãnh đạo tỉnh tiếp tục tái khẳng định lập trường: kiên quyết đề xuất dừng khai thác mỏ sắt Thạch Khê. Theo tỉnh, nếu triển khai dự án sẽ để lại những hệ lụy nghiêm trọng, lâu dài.
Trong khi chính quyền Hà Tĩnh liên tục kiến nghị dừng dự án, thì các doanh nghiệp ngành thép lại bày tỏ mong muốn hồi sinh mỏ Thạch Khê nhằm tránh lãng phí tài nguyên.
Theo một số tính toán, nếu khai thác hiệu quả, mỏ sắt Thạch Khê có thể mang về cho ngân sách Nhà nước từ 15 - 20 tỷ USD tiền thuế. Đây cũng có thể là nguồn cung quặng ổn định, chất lượng cao, giá rẻ cho ngành luyện kim trong nước vốn vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu từ Australia, Brazil...
Tuy nhiên, Bộ KH-ĐT sau khi tổng hợp các ý kiến đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép dừng toàn bộ dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê cũng như dự án sản xuất phôi thép tại khu vực này. Lý do chính vẫn là năng lực tài chính của TIC không đảm bảo, rủi ro môi trường cao, và nguy cơ gây lãng phí đầu tư.
Tính đến tháng 11/2016, TIC đã rót vào dự án gần 1.600 tỷ đồng. Nếu tiếp tục “treo”, khoản đầu tư này có nguy cơ không thể hoàn vốn, toàn bộ máy móc thiết bị, cơ sở hạ tầng xuống cấp trầm trọng.
Hiện tại, sau gần 15 năm tạm dừng, toàn bộ khu nhà máy, công trường khai thác mỏ sắt Thạch Khê gần như bỏ hoang. Cửa đóng then cài, máy móc han gỉ, moong mỏ giờ chỉ còn lại một vũng nước sâu. Người dân địa phương không còn trông chờ gì vào những lời hứa “tạo hàng nghìn việc làm” như thuở ban đầu.
Giữa năm 2022, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trực tiếp khảo sát khu vực dự án và yêu cầu phải nghiên cứu kỹ lưỡng để đưa ra quyết định cuối cùng tiếp tục hay dừng hẳn. Nhưng cho đến nay, “số phận” mỏ sắt Thạch Khê vẫn là một dấu hỏi lớn chưa có lời giải, nằm giữa những tranh luận chưa có hồi kết về phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và hiệu quả đầu tư công.
Tags:
(VNF) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh quy hoạch chỉ thực sự có giá trị khi được tổ chức thực hiện hiệu quả, đồng thời kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đặt niềm tin vào Việt Nam và Hà Nội với tinh thần đầu tư dài hạn, có trách nhiệm
(VNF) - Hội thảo "VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới" do Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance phối hợp với Cơ quan Điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng (VIFC-DN) và Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) tổ chức.
(VNF) - Ngày 29/6 tới, Hà Nội sẽ tổ chức Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026 với sự tham dự của khoảng 1.000 - 1.200 đại biểu, trong đó có hàng trăm nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
(VNF) - Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng hơn 21% trong nửa đầu năm 2026, song triển vọng những tháng cuối năm đang đối mặt với nhiều sức ép từ thuế quan, chi phí logistics leo thang và bất ổn thương mại toàn cầu. Các hiệp hội ngành hàng cho rằng muốn duy trì mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần sớm tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, chi phí và tận dụng hiệu quả các FTA.
(VNF) - Chính phủ đặt mục tiêu nâng tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 lên khoảng 18% GDP, đồng thời đề xuất tăng mức bội chi ngân sách lên khoảng 5% GDP và nâng trần nợ công từ 45% lên 50% GDP nhằm tạo thêm dư địa tài khóa cho đầu tư phát triển.
(VNF) - UBND TP Hà Nội cho biết việc di dời, giải tỏa chợ Nhà Xanh (phường Cầu Giấy) sẽ được nghiên cứu, thực hiện đồng bộ với dự án mở rộng tuyến đường Phan Văn Trường theo quy hoạch nhằm chỉnh trang đô thị, nâng cao năng lực hạ tầng giao thông khu vực.
(VNF) - Bộ Chính trị thống nhất chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính hiện nay, định hướng trở thành đô thị xanh, thông minh, trung tâm công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước.
(VNF) - Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai chương trình nâng cấp hạ tầng và tái thiết đô thị quy mô lớn, các dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố đang được đẩy nhanh tiến độ để sớm đưa vào vận hành, góp phần nâng cao năng lực thoát nước và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.
(VNF) - Từ các hợp đồng sản xuất tủ vũ khí, hàng rào cơ động và ghế thẩm vấn cho ngành công an, Nguyễn Văn Hưng cùng các đồng phạm bị cáo buộc nâng khống giá trị vật tư, lập quỹ ngoài sổ sách để chiếm đoạt hơn 18 tỷ đồng và gây thiệt hại nhiều tỷ đồng cho Nhà nước.
(VNF) - Mong muốn hưởng dịch vụ chất lượng cao với chi phí thấp đang tạo ra những kỳ vọng thiếu thực tế đối với bất động sản du lịch. Theo đại biểu Quốc hội Phan Đức Hiếu, nếu áp đặt cơ chế quản lý giá quá cứng nhắc, thị trường có nguy cơ đánh đổi chất lượng dịch vụ và rơi vào "bẫy giá rẻ", làm suy giảm sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, khi quyền quyết định các điều khoản hợp đồng vẫn chủ yếu nằm trong tay chủ đầu tư, rủi ro thường bị đẩy về phía khách hàng. Vì vậy, cần sớm hoàn thiện khung pháp lý, minh bạch cơ chế chia sẻ lợi ích và tăng cường giám sát để bảo vệ nhà đầu tư, tạo nền tảng cho thị trường phục hồi bền vững.
(VNF) - Trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), Bộ Công an đề xuất nâng mức phạt hành chính tối đa tăng lên 1,5 tỷ đồng với cá nhân và 3 tỷ đồng với tổ chức.
(VNF) - Chương trình hành động phát triển thủ đô Hà Nội của Chính phủ yêu cầu hình thành và phát triển trung tâm tài chính, hài hòa kết nối không gian di sản và hiện đại dọc trục hồ Hoàn Kiếm - hồ Tây - sông Hồng trước năm 2030.
(VNF) - Sáng 22/6, UBND TP. Hà Nội tổ chức lễ khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị. Đây được xem là một trong những chương trình đầu tư hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thủ đô.
(VNF) - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu nghiên cứu, đánh giá khả năng tiếp tục sắp xếp một số xã, phường dựa trên các tiêu chí về diện tích, dân số, hạ tầng và yêu cầu phát triển, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân.
(VNF) - Theo TS Trần Tiến, trí tuệ nhân tạo (AI) không phải thách thức lớn nhất của báo chí. Điều quan trọng là đào tạo thế hệ nhà báo có thể làm chủ công nghệ mà không đánh mất bản lĩnh và trách nhiệm nghề nghiệp.
(VNF) - Trong suốt lịch sử phát triển, báo chí cách mạng Việt Nam không ngừng lớn mạnh cả về quy mô, chất lượng và sức ảnh hưởng, khẳng định vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa và truyền thông.
(VNF) - Tiến trình hợp nhất các cơ quan báo chí theo quy hoạch không đơn thuần là một cuộc đại phẫu về mặt cơ học nhằm giảm bớt đầu mối quản lý hành chính. Trong kỷ nguyên truyền thông số, đích đến tối thượng của cải cách phải là sự thay đổi về chất: Chuyển hóa mô hình vận hành, tích hợp nguồn lực để kiến tạo nên những tòa soạn hội tụ đủ mạnh.
(VNF) - Lợi dụng thời điểm một cụ bà 70 tuổi ở Hà Nội rơi vào khủng hoảng tinh thần sau khi chồng qua đời, Nguyễn Thị Kim Anh bị cáo buộc từng bước xây dựng lòng tin, nhận là "con nuôi" và dẫn dụ nạn nhân ký tới 74 hợp đồng kỳ nghỉ, gây thiệt hại gần 20 tỷ đồng.
(VNF) - Cán cân thương mại của Việt Nam tiếp tục ghi nhận mức nhập siêu kỷ lục hơn 16,8 tỷ USD sau nửa đầu năm 2026. Theo TS Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên cao cấp Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, phần lớn mức nhập siêu hiện nay đến từ khu vực doanh nghiệp trong nước, trong khi khối FDI vẫn duy trì xuất siêu và đóng góp chủ yếu vào tăng trưởng xuất khẩu.
(VNF) - Đề xuất gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất thêm từ 2-6 tháng trong năm 2026 sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn vốn lưu động tương tự một khoản “vay” không lãi suất từ Nhà nước. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ ngắn hạn. Để tạo động lực tăng trưởng bền vững, nền kinh tế vẫn cần những cải cách mạnh mẽ hơn về đầu tư công, tín dụng, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
(VNF) - Báo chí hôm nay đang đứng trước một bước ngoặt lớn khi hệ thống được sắp xếp lại, tái tổ chức. Đó cũng là cuộc tái định vị vai trò của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên mới, nơi báo chí không còn là trung tâm của đời sống thông tin, mà là một phần của hệ thống rộng lớn gồm dữ liệu, AI, nền tảng số và các công cụ kết nối với công dân.
(VNF) - Hàng năm, chúng ta kỷ niệm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), bởi đó là ngày khởi đầu dòng báo chí cách mạng và nền báo chí cách mạng Việt Nam. Trong môi trường truyền thông số hiện nay, việc bồi bổ thêm nhận thức mới về báo chí cách mạng và tính cách mạng của báo chí cách mạng là rất cần thiết. Bởi vì, trong mọi hoạt động xã hội, con người ta quan niệm thế nào thì hành xử như thế; nhận thức đúng thì hành vi chuẩn xác và sáng tạo.
(VNF) - Câu chuyện của báo chí Việt Nam trong những năm tới có lẽ sẽ không được quyết định chủ yếu bởi việc AI thay thế bao nhiêu nhà báo hay hệ thống còn bao nhiêu cơ quan báo chí. Điều đáng chú ý hơn nằm ở vị trí mới mà báo chí đang được giao trong môi trường số. Nó không còn là trung tâm duy nhất của đời sống thông tin, nhưng vẫn là một trong số ít nơi có khả năng tạo dựng sự tin cậy ở quy mô lớn.
(VNF) - Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết, trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp là yếu tố quyết định uy tín và sức sống của mỗi cơ quan báo chí.
(VNF) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh quy hoạch chỉ thực sự có giá trị khi được tổ chức thực hiện hiệu quả, đồng thời kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục đặt niềm tin vào Việt Nam và Hà Nội với tinh thần đầu tư dài hạn, có trách nhiệm
(VNF) - Trước thời điểm diễn ra Hội nghị công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và xúc tiến đầu tư năm 2026, không gian trưng bày quy hoạch tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia thu hút đông đảo đại biểu đến tham quan. Hệ thống sa bàn kết hợp công nghệ 3D Mapping mang đến góc nhìn trực quan về định hướng phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới.
