Thay đổi tự duy, vững tin hơn trên hành trình chiến thắng đói nghèo

Lấy nâng cao nhận thức là trọng tâm giảm nghèo

Với đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn, những năm qua, tỉnh Lào Cai xác định công tác giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ là nhiệm vụ an sinh xã hội trước mắt, mà còn là chiến lược lâu dài, nhằm bảo đảm phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách vùng miền.

Trong quá trình triển khai các chương trình giảm nghèo, Lào Cai không chỉ tập trung vào hỗ trợ nguồn lực vật chất mà đặc biệt coi trọng nâng cao nhận thức của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Tỉnh xác định, giảm nghèo bền vững chỉ thực sự đạt được khi người nghèo hiểu đúng chính sách, thay đổi tư duy trông chờ, ỷ lại và chủ động tham gia vào quá trình phát triển sinh kế của chính mình. Thông qua tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi gắn với điều kiện thực tế từng địa bàn, Lào Cai từng bước giúp người dân hình thành ý thức tự lực, tự cường, coi thoát nghèo là mục tiêu và động lực nội tại, từ đó hạn chế tình trạng tái nghèo và tạo nền tảng cho phát triển lâu dài.

Ngoài ra, việc tập trung ưu tiên nguồn lực đầu tư cho hạ tầng thiết yếu và các dịch vụ xã hội cơ bản đã tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống người dân vùng cao, vùng sâu, vùng xa.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Lào Cai, toàn tỉnh hiện có hơn 1 triệu người là đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm trên 57% dân số. Đặc biệt, có tới 95/99 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây cũng là khu vực còn nhiều khó khăn về điều kiện tự nhiên, kết cấu hạ tầng và sinh kế. Tỷ lệ hộ nghèo là người dân tộc thiểu số hiện chiếm tới 93,27% tổng số hộ nghèo toàn tỉnh, tập trung chủ yếu tại các xã, thôn đặc biệt khó khăn ở vùng cao, biên giới.

Xuất phát từ thực tiễn đó, trong giai đoạn 2021 - 2025, Lào Cai đã ưu tiên nguồn lực đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là sự chuyển biến rõ nét của hệ thống hạ tầng thiết yếu. Đến nay, 100% xã có đường nhựa, hoặc bê tông đến trung tâm; 98% thôn bản có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa. Hệ thống giao thông được cải thiện không chỉ giúp người dân đi lại thuận tiện hơn, mà còn mở ra cơ hội giao thương, tiêu thụ nông sản, phát triển du lịch cộng đồng và thu hút đầu tư vào khu vực vùng cao.

Song song với đầu tư hạ tầng, Lào Cai cũng triển khai đồng bộ các chính sách an sinh xã hội, nhằm bảo đảm người nghèo, người yếu thế được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản. Tỉnh duy trì 100% hộ nghèo và đối tượng bảo trợ xã hội được cấp thẻ bảo hiểm y tế, qua đó, giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh cho người dân. Tỷ lệ phụ nữ dân tộc thiểu số sinh con tại cơ sở y tế đạt 93,5%, mức cao so với mặt bằng chung của khu vực miền núi phía Bắc, cho thấy hiệu quả rõ rệt của công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em vùng cao.

Với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong năm 2023, toàn tỉnh Lào Cai có gần 7.800 hộ thoát nghèo. Năm 2024, tỷ lệ giảm nghèo ước đạt 4%. Đây là những kết quả rất đáng phấn khởi. Nhưng để hạn chế tình trạng tái nghèo, nghèo phát sinh, nhất là trong vùng dân tộc thiểu số, giảm nghèo thực chất và bền vững đang là mục tiêu được các địa phương hướng tới.

Giảm nghèo không chỉ ở các con số

Nhờ tích cực chuyển đổi cây trồng, phát triển kinh tế, năm nay Nậm Chảy giảm được trên 50 hộ nghèo, thu nhập bình quân đạt hơn 36 triệu đồng/người. Nhận được nhiều hỗ trợ từ chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ sản xuất cho bà con, xã cũng phải tính toán để những sinh kế này thực sự bền vững.

Huyện Mường Khương hiện còn 3.680 hộ nghèo, giảm 7,47% so với năm 2023. Riêng với 5 xã nghèo, tỷ lệ giảm nghèo đạt 11,35%. Tới thời điểm này, ước kết quả giảm nghèo năm 2024 của các xã cơ bản đạt chỉ tiêu huyện giao. Nhưng theo ông Tô Việt Thành, Phó Chủ tịch UBND huyện Mường Khương, giảm nghèo không chỉ ở những con số, mà cần phải có chuyển biến rõ nét từ cuộc sống của đồng bào. Do đó, địa phương sẽ tiếp tục triển khai 3 chương trình mục tiêu quốc gia để làm sao mà nâng cao được cái cơ sở vật chất, hạ tầng nông thôn, kết hợp với các dự án sản xuất để người dân thoát nghèo, làm giàu.

Là huyện đặc biệt khó khăn của cả nước, nhưng với quyết tâm chính trị cao nhất, huyện Bắc Hà đã tranh thủ tối đa các nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu giảm nghèo nhanh và bền vững. Nhờ đó công cuộc giảm nghèo ở huyện vùng cao này đang thu về những "mùa quả ngọt" khi là địa phương có tỷ lệ giảm nghèo cao nhất tỉnh Lào Cai.

Là hộ đầu tiên trồng cây lê VH6 ở Hoàng Thu Phố, hiện gia đình anh Tráng Seo Khúa, thôn Hoàng Hạ, xã Hoàng Thu Phố, huyện Bắc Hà đã phát triển lên đến 3 héc-ta. Năm nay, mặc dù mới chỉ có 0,4 héc-ta lê cho thu hoạch, nhưng đã thu về 250 triệu đồng, giúp gia đình anh thoát nghèo, trở thành hộ khá của xã.

Thành công của anh Khúa cũng như nhiều hộ gia đình khác ở Bắc Hà đến từ việc địa phương đã xác định phát triển nông nghiệp vẫn là hướng đi chủ lực giúp người dân giảm nghèo nhanh và bền vững. Ngoài ra, huyện cũng chủ động kết nối, đưa lao động làm việc ở các công ty, doanh nghiệp trong và ngoài nước. Bắc Hà hiện có gần 6.000 lao động đang làm việc tại các nhà máy, khu công nghiệp lớn của cả nước. Với mức lương bình quân khoảng 10 triệu đồng/người/tháng, nguồn thu nhập này đang giúp cho hàng ngàn hộ trên địa bàn ổn định cuộc sống.

Theo ông Nguyễn Duy Hòa, Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch HĐND huyện Bắc Hà, để trợ lực cho nhân dân trong hành trình thoát nghèo bền vững, huyện Bắc Hà cũng phát huy vai trò tiên phong của Đảng viên, người đứng đầu, huy động, cân đối nguồn lực để hỗ trợ hộ nghèo, xã nghèo vươn lên. Nhờ vậy, tỷ lệ giảm nghèo trung bình hàng năm của huyện đạt trên 7,6% và là địa phương có tỷ lệ giảm nghèo cao nhất tỉnh trong mấy năm gần đây.

"Chuẩn bị cho kế hoạch năm 2025 đó là tập trung vào các thế mạnh của huyện để ổn định kinh tế. Trong nông nghiệp ổn định sản xuất các loại cây trồng chủ lực, đẩy mạnh hoạt động văn hóa, du lịch. Một giải pháp nữa là phối hợp với doanh nghiệp trong việc giải quyết việc làm, tạo thu nhập ổn định cho nhân dân", ông Nguyễn Duy Hòa cho biết.

Cùng với việc triển khai các mô hình sinh kế phù hợp, mang tính bền vững, công tác an sinh xã hội cũng đang được đẩy mạnh sẽ tạo ra xung lực mới, sức bật mới để người nghèo vững tin hơn trên hành trình chiến thắng đói nghèo.

Xuất phát từ thực tiễn đó, trong giai đoạn 2021 - 2025, Lào Cai đã ưu tiên nguồn lực đầu tư có trọng tâm, trọng điểm cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, đặc biệt là Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là sự chuyển biến rõ nét của hệ thống hạ tầng thiết yếu. Đến nay, 100% xã có đường nhựa, hoặc bê tông đến trung tâm; 98% thôn bản có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa. Hệ thống giao thông được cải thiện không chỉ giúp người dân đi lại thuận tiện hơn, mà còn mở ra cơ hội giao thương, tiêu thụ nông sản, phát triển du lịch cộng đồng và thu hút đầu tư vào khu vực vùng cao.