Thủ tướng: 'Tạo một mỏ neo thể chế đủ sức cạnh tranh để thu hút dòng vốn chất lượng cao'

Phát biểu tại Hội nghị công bố thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam ngày 21/12, hủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ nhằm thu hút dòng vốn đầu tư, mà quan trọng hơn là tạo nền tảng cho cải cách thể chế, phát triển các thị trường tài chính hiện đại, nâng cao chất lượng phân bổ nguồn lực và năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Sự ổn định, trong đó có nền tảng kinh tế vĩ mô và triển vọng phát triển của Việt Nam - theo Thủ tướng - chính là "tài sản" quan trọng nhất để Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư tài chính quốc tế.

Tạo "mỏ neo" thể chế để đón dòng vốn toàn cầu

Thủ tướng cho rằng, trọng tâm kinh tế thế giới đang dịch chuyển mạnh về khu vực châu Á - Thái Bình Dương, kéo theo sự tái cấu trúc các dòng vốn, công nghệ và tri thức. Trong xu thế đó, việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam là yêu cầu khách quan nhằm tạo ra một "mỏ neo" thể chế an toàn, minh bạch và đủ sức cạnh tranh để thu hút dòng vốn chất lượng cao.

Việt Nam hiện có mạng lưới quan hệ đối ngoại rộng mở, thiết lập quan hệ đối tác chiến lược và đối tác toàn diện với hầu hết các nền kinh tế lớn. Cùng với đó là triển vọng tăng trưởng dài hạn tích cực và dư địa phát triển thị trường tài chính còn lớn khi quy mô vốn hóa và độ sâu thị trường mới ở mức trung bình so với khu vực. Đây là những yếu tố then chốt để Trung tâm tài chính quốc tế có thể trở thành điểm hội tụ tự nhiên của dòng vốn toàn cầu.

Tuy nhiên, Thủ tướng nhấn mạnh, trong lĩnh vực tài chính, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở quy mô thị trường, mà trước hết là ở chất lượng thể chế. Do đó, Chính phủ xác định quan điểm “thể chế đi trước, mở đường”, coi cải cách pháp lý và cơ chế quản trị là điều kiện tiên quyết cho sự vận hành hiệu quả của Trung tâm.

Ngay sau khi Quốc hội ban hành nghị quyết về thành lập Trung tâm tài chính quốc tế, Chính phủ đã ban hành đồng thời 8 nghị định hướng dẫn, tạo khung pháp lý cho các hoạt động tài chính đặc thù, từ tự do hóa dòng vốn có kiểm soát, cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho công nghệ tài chính mới, đến các chính sách ưu đãi về thuế và thị thực cho nhân lực chất lượng cao.

Theo Thủ tướng, khung thể chế này không chỉ phục vụ Trung tâm tài chính quốc tế, mà còn tạo áp lực cải cách lan tỏa sang toàn bộ hệ thống tài chính - ngân hàng, thị trường vốn và quản lý nhà nước, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đòn bẩy tái cấu trúc nền kinh tế, nâng tầm quốc gia

Một trong những thông điệp trọng tâm được Thủ tướng nhấn mạnh là vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế đối với mục tiêu tái cấu trúc nền kinh tế. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026 và hướng tới trở thành nước phát triển, thu nhập cao, Việt Nam không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào các động lực truyền thống như lao động giá rẻ hay khai thác tài nguyên.

Trong bối cảnh đó, Trung tâm tài chính quốc tế được xác định là “huyết mạch” thu hút và dẫn dắt các động lực tăng trưởng mới, đặc biệt là khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính số và tài chính xanh. Thông qua việc phát triển các thị trường vốn hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm tài chính và nâng cao chất lượng dịch vụ, Trung tâm sẽ giúp cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.

Theo Thủ tướng, Trung tâm tài chính quốc tế còn mở ra kênh huy động vốn dài hạn, chi phí hợp lý cho các dự án hạ tầng chiến lược như đường sắt tốc độ cao, năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi và các công trình trọng điểm quốc gia, qua đó giảm áp lực lên ngân sách và trần nợ công.

Đáng chú ý, Việt Nam lựa chọn mô hình phát triển “một trung tâm, hai điểm đến”, thay vì tập trung toàn bộ nguồn lực vào một địa điểm. Theo đó, TP. Hồ Chí Minh được định vị là đầu mối tài chính quy mô lớn, tập trung phát triển thị trường chứng khoán, trái phiếu, ngân hàng, quản lý quỹ và dịch vụ niêm yết, đóng vai trò kết nối trực tiếp với dòng vốn toàn cầu.

Trong khi đó, TP. Đà Nẵng được định hướng trở thành trung tâm tài chính chuyên biệt, tập trung vào công nghệ tài chính (fintech), quản lý gia sản và tài chính xanh. Với lợi thế về môi trường sống và hạ tầng đô thị, Đà Nẵng được kỳ vọng trở thành “phòng thí nghiệm” cho các mô hình tài chính mới, cho phép thử nghiệm cơ chế, chính sách và công nghệ trước khi nhân rộng ra toàn hệ thống.

Theo Thủ tướng, cách tiếp cận này giúp Việt Nam tránh cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính lớn trong khu vực, đồng thời khai thác tối đa lợi thế so sánh của từng địa phương, hình thành một hệ sinh thái tài chính liên thông, bổ trợ và bền vững.

Về dài hạn, Trung tâm tài chính quốc tế được kỳ vọng giúp Việt Nam chuyển từ vị thế chủ yếu sử dụng vốn sang tham gia sâu hơn vào quá trình điều hành, phân bổ và quản trị dòng vốn trong nước và quốc tế. Đây là bước chuyển quan trọng, góp phần nâng tầm vị thế Việt Nam trong mạng lưới tài chính toàn cầu.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo và phục vụ”, xóa bỏ cơ chế xin - cho, bảo đảm mọi vướng mắc của nhà đầu tư được xử lý nhanh chóng theo cơ chế “một cửa tại chỗ”. Đồng thời, việc tự do hóa tài chính phải đi đôi với kiểm soát rủi ro, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về an toàn hệ thống và phòng, chống rửa tiền.

Thủ tướng kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp trong nước tận dụng Trung tâm tài chính quốc tế như một “bệ phóng” để nâng cao năng lực cạnh tranh, tiếp cận các chuẩn mực quốc tế và mở rộng hoạt động ra khu vực, thế giới. Đồng thời, ông mời gọi các nhà đầu tư quốc tế tin tưởng, đồng hành lâu dài với Việt Nam trên tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”.

Theo Thủ tướng, việc thành lập Trung tâm tài chính quốc tế mới chỉ là bước khởi đầu, nhưng nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là cực tăng trưởng mới, đóng vai trò quan trọng trong tiến trình đưa Việt Nam hội nhập sâu vào tài chính - công nghệ toàn cầu và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong những thập kỷ tới.