Trung tâm dữ liệu nguy cơ thành 'mục tiêu chiến tranh', dòng vốn AI rời khỏi Trung Đông?

Trong vài năm qua, các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đã đổ hàng tỷ USD vào việc xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo tại Trung Đông. Khu vực này trở thành điểm đến hấp dẫn nhờ nguồn năng lượng dồi dào với chi phí thấp, quỹ đất rộng, cùng sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các chính phủ địa phương.

Tuy nhiên, diễn biến quân sự nóng bỏng tại Trung Đông đang đặt ra nhiều dấu hỏi về tương lai của các dự án trung tâm dữ liệu và hạ tầng số tại đây. Theo nhiều chuyên gia, nếu chiến sự kéo dài, các kế hoạch đầu tư trong tương lai có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

Thực tế, các trung tâm dữ liệu đã bắt đầu trở thành mục tiêu trong xung đột. Một làn sóng tấn công trả đũa từ Iran gần đây đã đánh trúng các cơ sở của dịch vụ điện toán đám mây Amazon Web Services (AWS) tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Bahrain. Các cuộc tấn công này gây ra tình trạng gián đoạn đối với nhiều dịch vụ quan trọng, từ ngân hàng, thanh toán cho đến các hệ thống doanh nghiệp và ứng dụng tiêu dùng.

Dù vậy, các chuyên gia nhận định cuộc chiến khó có thể khiến các “hyperscaler”, tức những công ty vận hành hạ tầng điện toán đám mây và AI quy mô cực lớn, rút lui khỏi những dự án đã được triển khai. Tuy nhiên, tình hình xung đột kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể tới quyết định đầu tư mới trong tương lai.

Patrick J. Murphy, Giám đốc điều hành bộ phận phân tích địa chính trị của Hilco Global, cho rằng làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu tiếp theo có thể sẽ dịch chuyển sang các khu vực khác. Nếu rủi ro địa chính trị tại vùng Vịnh tiếp tục gia tăng, các công ty công nghệ có thể tăng tốc triển khai dự án ở Bắc Âu, Ấn Độ hoặc Đông Nam Á – những nơi có nguồn điện ổn định hơn, khung pháp lý rõ ràng và môi trường an ninh dễ dự đoán hơn.

Trung tâm dữ liệu trở thành “mục tiêu hợp pháp” của chiến tranh?

Trung Đông trong thời gian gần đây đã nhanh chóng trở thành một trung tâm quan trọng đối với các tập đoàn công nghệ toàn cầu trong cuộc đua xây dựng hạ tầng phục vụ làn sóng AI.

Các chính phủ trong khu vực đã chủ động thúc đẩy chiến lược thu hút đầu tư quốc tế, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc nhằm làm hài lòng chính quyền Mỹ. Chính sách này đã mang lại kết quả rõ rệt khi hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn tham gia vào các dự án quy mô khổng lồ.

Các công ty như Oracle, Nvidia và Cisco đang tham gia xây dựng khuôn viên AI của OpenAI tại UAE, dự án được đặt tên là Stargate. Hợp tác với công ty công nghệ Emirati G42, khuôn viên AI này dự kiến trải rộng trên diện tích khoảng 10 dặm vuông với công suất lên tới 5 gigawatt – một trong những trung tâm điện toán AI lớn nhất thế giới.

Bên cạnh đó, Saudi Arabia cũng đang tăng tốc đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực này. Công ty công nghệ Humain của nước này đang rót hàng tỷ USD vào các dự án hạ tầng AI, trong khi Microsoft đã công bố kế hoạch đầu tư 15 tỷ USD vào UAE trước năm 2029.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công gần đây đã khiến vấn đề an ninh của những cơ sở hạ tầng số này trở thành chủ đề được quan tâm đặc biệt. Theo Aalok Mehta, Giám đốc tại tổ chức nghiên cứu Center for Strategic and International Studies, các cuộc tấn công cho thấy trung tâm dữ liệu giờ đây có thể bị coi là “mục tiêu hợp pháp” trong các cuộc xung đột vũ trang hiện đại.

Nhận định này có thể làm thay đổi đáng kể cách các tập đoàn công nghệ nhìn nhận về việc bảo vệ hạ tầng dữ liệu trong tương lai.

Các công ty xây dựng hạ tầng AI có thể sẽ phải lập kế hoạch dự phòng, bao gồm khả năng chuyển hướng sang các khu vực ít rủi ro hơn hoặc tăng cường phòng thủ cho các trung tâm dữ liệu hiện tại và tương lai bằng hệ thống phòng thủ tên lửa cũng như công nghệ chống máy bay không người lái.

Nếu chiến tranh kéo dài, dòng vốn AI có thể thay đổi hướng

Dù rủi ro gia tăng, Trung Đông vẫn sở hữu nhiều yếu tố hấp dẫn đối với các công ty đang xây dựng hạ tầng AI.

Theo Tess deBlanc-Knowles, Giám đốc cấp cao tại tổ chức nghiên cứu Atlantic Council, khu vực này vẫn có sức hút lớn nhờ nguồn vốn khổng lồ từ các quỹ đầu tư quốc gia, sự hậu thuẫn mạnh mẽ của chính phủ, nguồn năng lượng dồi dào và vai trò cửa ngõ tiếp cận các thị trường đang phát triển ở Nam bán cầu.

Các chính phủ Trung Đông cũng có thể đang chạy đua để trấn an các tập đoàn công nghệ Mỹ, khuyến khích họ tiếp tục duy trì cam kết đầu tư tại khu vực.

Theo Mehta, UAE xem việc phát triển hạ tầng AI là yếu tố sống còn cho tương lai kinh tế của đất nước. Quốc gia này đang đặt cược rất lớn vào công nghệ, đầu tư hàng chục tỷ USD để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế dựa trên AI, đồng thời đóng vai trò trung tâm trong việc kết nối các liên minh xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư khổng lồ đã được rót vào các trung tâm dữ liệu đang vận hành, cùng với các hợp đồng điện năng, thỏa thuận đất đai và hệ thống cáp quang kết nối. Vì vậy, khả năng các “hyperscaler” di dời các cơ sở đã xây dựng gần như rất thấp.

Tancrede Fulop, nhà phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar, cho biết các trung tâm dữ liệu thường phải đặt gần khách hàng để đảm bảo độ trễ thấp và dịch vụ ổn định. Việc di dời hoặc đóng cửa các cơ sở hiện có có thể dẫn đến vi phạm các cam kết dịch vụ và gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín doanh nghiệp.

Dù vậy, kịch bản chiến tranh kéo dài chắc chắn sẽ khiến các hội đồng quản trị và ủy ban đầu tư của các tập đoàn công nghệ phải tính toán lại chiến lược.

Thay vì rút lui hoàn toàn khỏi khu vực, nhiều công ty có thể áp dụng chiến lược “phòng ngừa rủi ro”. Điều này có thể bao gồm việc làm chậm tốc độ giải ngân vốn mới hoặc tạm dừng một số quan hệ hợp tác đã lên kế hoạch.

Nếu xung đột tiếp tục leo thang, những biện pháp phòng ngừa này có thể tiến tới bước đánh giá lại các trung tâm khu vực khác nhằm giảm thiểu rủi ro từ một cuộc xung đột quy mô lớn tại Trung Đông.

Gary Wojtaszek, chủ tịch kiêm CEO tạm quyền của Pure Data Centre Group – công ty đang vận hành các trung tâm dữ liệu tại Riyadh và Abu Dhabi, cho biết chiến sự có thể khiến kế hoạch mở rộng của doanh nghiệp tại khu vực này chậm lại.

Ông cho biết trước khi xung đột leo thang, Trung Đông được xem là một điểm đến cực kỳ hấp dẫn nhờ nguồn năng lượng và vốn đầu tư dồi dào. Tuy nhiên, tình hình hiện nay buộc các công ty phải thận trọng hơn.

Dù vậy, Wojtaszek tin rằng căng thẳng cuối cùng sẽ hạ nhiệt và trong dài hạn khu vực này vẫn sẽ tiếp tục thu hút nhiều dự án phát triển hạ tầng công nghệ.

Các doanh nghiệp hiện đang bắt đầu thực hiện những phép tính chi phí, lợi ích để định hướng chiến lược đầu tư trong tương lai. Theo Mehta, các câu hỏi lớn mà các công ty đang cân nhắc bao gồm: cuộc chiến có thể kéo dài bao lâu, chi phí gia cố an ninh cho trung tâm dữ liệu sẽ tăng bao nhiêu, liệu có địa điểm thay thế khả thi hay không và việc chuyển địa điểm sẽ gây chậm trễ bao nhiêu cho các dự án AI.

Các tập đoàn công nghệ lớn như Google và Microsoft từ chối bình luận về tác động của cuộc chiến Iran đối với các dự án hạ tầng AI và trung tâm dữ liệu của họ tại khu vực. Trong khi đó, Amazon Web Services, G42, Humain và OpenAI cũng chưa đưa ra phản hồi chính thức.