Liên quan đến vấn đề này, VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với TS Lương Hoài Nam, một chuyên gia trong lĩnh vực giao thông.
- Ngày 20/12/2017, Toà án cấp cao nhất của liên minh Châu Âu (EU) đã có phán quyết “dịch vụ Uber cần được phân loại như một loại hình vận tải”, cá nhân ông đánh giá như thế nào về quan điểm này?
Phán quyết ngày 20/12/2017 của Tòa Công lý EU chỉ dài 1,5 trang giấy A4 và khá dễ đọc. Điều đáng tiếc là một số người, vì những mục đích nào đó, đã bóp méo nội dung của phán quyết, gây nên sự hiểu lầm không nhỏ trong dư luận.
Không có câu chữ nào trong phán quyết của Tòa Công lý EU coi Uber là “hãng vận tải”, “công ty vận tải”, càng không có chuyện Tòa phán quyết Uber là “hãng taxi”, “công ty taxi”.
Phán quyết của Tòa Công lý EU, về thực chất, là “liên kết giữa Uber và các lái xe không chuyên nghiệp tại địa phương tạo ra dịch vụ vận tải và dịch vụ đó phải được quản lý như dịch vụ vận tải (mà không phải là dịch vụ internet, dịch vụ thương mại điện tử)”.
Điều thú vị là, gần 2 năm trước phán quyết này, bằng Quyết định số 24/QĐ-BGTVT ngày 07/01/2016, Bộ GTVT Việt Nam đã hiểu đúng, làm đúng và coi liên kết giữa Grab với các lái xe tại Việt Nam tạo ra dịch vụ vận tải. Vì thế, Grab đã được tổ chức quản lý thông qua Kế hoạch thí điểm. Nếu không cho rằng, dịch vụ vận tải được tạo ra bởi sự liên kết này thì Bộ GTVT đã không quản lý nó.
- Thưa ông, Grab, Uber chỉ đóng vai trò cung cấp dịch vụ, ứng dụng kỹ thuật số làm trung gian giữa tài xế và hành khách. Như vậy, việc nói Uber là loại hình vận tải có đúng không?
Việc liên kết giữa Uber, Grab và các lái xe tại địa phương tạo ra dịch vụ vận tải không cho phép suy diễn Uber, Grab là hãng vận tải.
Tôi ví dụ, vợ chồng sinh ra các em bé, nhưng điều đó không cho phép duy diễn là mọi em bé đều được sinh ra bởi liên kết vợ chồng. Chúng ta biết có những em bé sinh ra không phải bởi liên kết vợ chồng, nhưng vẫn có đầy đủ mọi quyền trẻ em.
Trong trường hợp này cũng vậy, để tạo ra dịch vụ vận tải thông qua liên kết với các lái xe tại địa phương, Uber, Grab không nhất thiết phải là hãng vận tải. Nó không phải là hãng vận tải, không bao giờ là hãng vận tải.
Nếu Uber, Grab là hãng vận tải, thử hỏi FastGo của Việt Nam có phải hãng vận tải không? Tất nhiên là không. Tất cả họ đều là doanh nghiệp công nghệ. Họ sử dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, nên công nghệ ở đây là 4.0 - thứ công nghệ của thời đại mới mà ở Việt Nam ta nói đến rất nhiều và rất muốn phát triển.
Trong mô hình dịch vụ Grab, Uber tại Việt Nam, các đơn vị này chỉ cung cấp các hợp đồng điện tử, còn việc đăng ký quản lý xe do Hợp tác xã quyết định.
-Vậy theo ông có cần Hợp tác xã là cầu nối trung gian trong dịch vụ này không?
Quản lý thông qua hợp tác xã là mô hình quản lý theo đề án thí điểm ở Việt Nam. Quyết định số 24/QĐ-BGTVT coi dịch vụ Grab là “ô-tô hợp đồng điện tử”, về bản chất không khác mấy so với việc Singapore coi Grab là “Private-Hire Car”, tức là dịch vụ cho thuê xe cá nhân.
Nhưng Singapore không quản lý lái xe thông qua các hợp tác xã. Cá nhân tôi thấy hợp tác xã không có nhiều ý nghĩa trong mô hình dịch vụ này. Vì thế, nên làm như Singapore.
- Việc Grab không có quan hệ trong việc đóng các hợp đồng bảo hiểm cho lái xe, không chịu trách nhiệm khi các xe xảy ra tai nạn... ông đánh giá thế nào về điều này?
Về bảo hiểm xã hội, lái xe ở các hãng taxi là người lao động làm thuê. Luật Lao động bảo vệ quyền lợi của người lao động làm thuê bằng việc buộc người sử dụng lao động phải mua bảo hiểm xã hội cho họ, để họ ốm thì được hưởng bảo hiểm y tế, về già có lương hưu.
Lái xe Grab không phải người lao động làm thuê cho Grab. Họ là người chủ của công cuộc kinh doanh (kinh doanh cùng với Grab). Xe (xe máy, ô-tô) là tài sản của họ. Tiếng Anh gọi những người này là "self-employed", nghĩa là làm việc cho chính mình, tự mình tuyển dụng mình.
Có mua bảo hiểm xã hội cho chính mình hay không (để khi ốm có bảo hiểm y tế, về già có lương hưu) là do họ tự quyết định. Nhà nước có hình thức bảo hiểm xã hội tự nguyện, mọi người có thu nhập đều có thể mua, chi 22% thu nhập để mua, nhà nước khuyến khích. Hoặc nếu tới đây nhà nước quy định tất cả những người lao động tự do đều phải mua bảo hiểm xã hội thì điều đó cũng sẽ áp dụng cho các lái xe Grab.
Còn về bảo hiểm xe, lái xe, hành khách, tài sản trên xe, bảo hiểm trách nhiệm với các bên thứ ba khi gây tai nạn, theo quy định của pháp luật, ai là chủ xe thì người đó có trách nhiệm mua bảo hiểm. Grab không phải chủ xe thì không thể mua được các loại bảo hiểm này. Nếu tôi sử dụng xe nhà để chạy Grab thì tôi phải mua các loại bảo hiểm đó vì tôi là chủ xe.
- Nếu có thể, xin ông “hiến kế” để vừa phát triển được Grab, Uber nhưng vẫn tạo sự cạnh tranh bình đẳng với taxi truyền thống?
Thứ nhất, taxi là taxi, còn Grab không phải taxi (“taxi công nghệ” chỉ là cách gọi dân gian, tên gọi đó không tồn tại trong văn bản quy phạm pháp luật nào), không thể nói về sự bình đẳng hay sự bất bình đẳng giữa hai loại hình vận tải khác nhau.
So với taxi, Grab cũng có những điều kiện thua thiệt chứ không phải toàn được lợi hơn (ví dụ, xe Grab không được xếp hàng đón khách ở những nơi dành cho taxi tại sân bay hoặc trong thành phố).
Thứ hai, taxi ở nước ta bị “trói” bởi nhiều điều kiện theo các quy định hiện hành, làm cho việc cạnh tranh với Grab rất khó khăn, gần như là bất khả thi. Cuộc cạnh tranh này giống như một cuộc đấu giữa một người bị trói tay, chân, với một người mà tay, chân được tự do.
Các cơ quan quản lý cần cởi trói tối đa cho taxi để các hãng taxi hoạt động hiệu quả hơn, có khả năng cạnh tranh tốt hơn với Grab, để cả hai loại hình cạnh tranh lành mạnh với nhau vì quyền lợi cao nhất của người dân. Tinh thần nhà nước kiến tạo phát triển cần được hiểu theo nghĩa cởi trói cho kẻ đang bị trói, chứ không phải trói kẻ đang được tự do hơn.
Thứ ba, bản thân các công ty taxi cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để mang lại cho hành khách nhiều tiện ích mà Grab có. Nhà tôi thường xuyên sử dụng Grab, FastGo, không phải vì giá cước rẻ hơn taxi, mà vì mình có thể nhìn thấy xe đang ở đâu, sắp tới chưa, điều đó các hãng taxi chưa làm được. So với Grab, FastGo, các phương thức thanh toán của taxi cũng nghèo nàn hơn. Khi đi taxi, nếu mình muốn nhận xét về lái xe với hãng cũng rất khó.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Tags:
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
(VNF) - Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nhận định, khi các động lực đầu tư vẫn được duy trì, “nút thắt” của tăng trưởng không còn nằm ở nguồn vốn, mà ngày càng gắn với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi.
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
(VNF) -Sau nhiều năm đình trệ vì vướng mắc giải phóng mặt bằng, dự án nút giao Phạm Tu - đường 70 tại Hà Nội đang được tái khởi động với không khí thi công khẩn trương.
