Tháng 6/2023, Việt Nam bị đưa vào Danh sách Xám của Cơ quan Đặc nhiệm Tài chính về chống rửa tiền (FATF). Ngay sau đó, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái đã chủ trì cuộc họp của Ban Chỉ đạo phòng, chống rửa tiền với mục tiêu “quyết liệt triển khai mọi biện pháp để có thể đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách Xám trong vòng 2 năm”.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm để đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách Xám của FATF là tăng cường quy định, cơ chế phòng, chống tội phạm rửa tiền thông qua giao dịch tiền số, đặc biệt là luật hóa các định nghĩa cơ bản về tài sản số (VA) cũng như các nhà cung cấp dịch vụ tài sản số (VASP).
Việc Việt Nam bị đưa vào Danh sách Xám của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền FATF có thể gây ra nhiều hậu quả tiêu cực cho nền kinh tế. Đầu tiên, nó có thể làm giảm lòng tin của các nhà đầu tư quốc tế và hạn chế khả năng tiếp cận vốn từ thị trường tài chính toàn cầu. Các doanh nghiệp trong nước có thể phải đối mặt với chi phí giao dịch cao hơn và khó khăn hơn trong việc mở rộng hoạt động ra nước ngoài.
Ngoài ra, Việt Nam cũng có thể bị hạn chế trong việc tiếp cận các khoản vay từ các tổ chức quốc tế như IMF, ADB, và WB, buộc phải chuyển sang vay thương mại với lãi suất cao hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế mà còn có thể làm suy yếu uy tín và vị thế chính trị của Việt Nam trên trường quốc tế.
Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA), cho biết: “Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), phần lớn các quốc gia khi bị đưa vào Danh sách Xám của FATF có nguy cơ làm dòng vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) giảm trung bình 3% GDP; dòng vốn đầu tư gián tiếp giảm trung bình 2,9% GDP; và dòng vốn đầu tư thông qua các kênh khác giảm trung bình 2,4% GDP”.
Ông Nguyễn Đoan Hùng, Phó Chủ tịch VBA, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhận định: “Cần phải nhanh chóng ban hành các quy định quản lý tài sản số phù hợp với tiêu chuẩn phòng chống rửa tiền của FATF nhằm đưa Việt Nam ra khỏi danh sách xám vào năm 2025”.
Trong nền kinh tế số, vai trò của tiền số và tài sản số lại càng trở nên nổi bật hơn. Sự phát triển của tài sản số có thể thấy được qua tốc độ phát triển trung bình hàng năm.
Theo thống kê của Boston Consulting Group, tổng giá trị tài sản số trong năm 2030 dự kiến sẽ lên tới 16.000 tỷ USD, chiếm 10% GDP toàn cầu. Việt Nam hiện đứng thứ 3 thế giới về giao dịch tiền số, với gần 26 triệu người sở hữu tiền ảo, chỉ sau Ấn Độ và Mỹ.
Trên thực tế, tiền số, tài sản số tại Việt Nam đang trong tình trạng “thả nổi”. Dù chưa được luật hóa nhưng các hoạt động đầu tư, mua bán, giao dịch tiền số, tài sản số của người Việt vẫn diễn ra sôi động trên các sàn quốc tế hoặc thông qua thỏa thuận trực tiếp.
Chia sẻ với Đầu tư Tài chính, ông Đỗ Ngọc Quỳnh, Tổng thư Ký Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam, khẳng định: “Dù chúng ta có thừa nhận hay không thì tiền số, tài sản số vẫn đang tồn tại. Ở góc độ phát minh, tiền số, tài sản số là phát minh rất thú vị của loài người. Nhờ có tiền số, tài sản số, chúng ta có thể giải quyết được một vấn đề nan giải, đó là chuyển đổi tiền tệ. Khi mỗi nước có một đồng nội tệ riêng thì việc chuyển đổi tiền tệ vừa gây mất thời gian lại vừa mất chi phí, chưa kể đến nỗi lo về tỷ giá”.
“Tuy nhiên, đứng ở góc độ quản lý nhà nước, khi nói đến chủ quyền của một quốc gia trong kinh tế học thì chủ quyền về tiền tệ là quan trọng nhất. Tiền số, tài sản số xuất hiện có thể phá vỡ chính sách tiền tệ của một quốc gia, điều này cực kỳ nguy hiểm”, ông Quỳnh nói.
Chính vì thế, không riêng Việt Nam, Chính phủ nhiều nước trên thế giới đều đang lúng túng trong ứng xử với tiền số, tài sản số. Bài toán phải làm sao để hài hòa giữa hai bên, một bên là ứng dụng mới mang lại sự tiện lợi, đơn giản và hiệu quả cho con người, một bên là bảo vệ được chủ quyền tiền tệ của quốc gia là bài toán không dễ giải quyết, ông Quỳnh nhấn mạnh.
Cũng theo ông Quỳnh, việc có công nhận tiền số, tài sản số hay không là quyết định mang tính trade-off, tức phải đánh đổi và cân nhắc kỹ lưỡng giữa cái được và cái mất. Tuy nhiên, xu hướng chung của nhiều nước hiện này là dần thích nghi và chấp nhận tài sản số.
“Thay vì lờ đi, nhiều nước đang từng bước chấp nhận tài sản số là một hình thái đầu tư tài sản. Họ đưa ra các quy định, cơ chế để minh bạch hóa các hoạt động liên quan đến tài sản số và thừa nhận quyền tài sản hợp pháp. Trên cơ sở đó, các nước này vừa có thể quản lý, kiểm soát được tài sản số, vừa có thể tận thu thuế”, ông Quỳnh nhận định.
Quay trở lại với Việt Nam, nhiều chuyên gia cho rằng xây dựng khung pháp lý đối với tiền số, tài sản số là vấn đề “không thể lẩn tránh mãi”.
Theo ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ số SSI (SSI Digital), tài sản số được luật hóa sẽ giảm được rủi ro về pháp lý, ngoại hối và lừa đảo. “Khi đó, dòng tiền sẽ được kiểm soát chặt chẽ và minh bạch, rủi ro an ninh tiền tệ sẽ được giảm, từ đó góp phần tăng cường tài chính quốc gia, tăng nguồn thu ngân sách thông qua kiểm soát thuế, giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư”, ông nói.
Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty luật SB Law, nhận định việc chậm trễ trong ban hành khung pháp lý đối với tài sản số có thể dẫn đến nhiều rủi ro, bao gồm rủi ro về hoạt động bất hợp pháp, tấn công mạng và biến động tài sản.
Đầu tiên là rủi ro về hoạt động bất hợp pháp. Theo luật sư Hà, khi thiếu khung pháp lý rõ ràng, “tiền ảo có thể trở thành công cụ, tạo điều kiện cho các hoạt động bất hợp pháp, tội phạm lẩn trốn sự giám sát và kiểm tra”. Bên cạnh đó, việc thiếu khung pháp lý có thể tạo điều kiện cho các cuộc tấn công mạng, truy cập trái phép vào thông tin cá nhân và tài sản, đồng thời đe dọa an ninh mạng quốc gia.
Cuối cùng, rủi ro lớn nhất của loại hình đầu tư tài sản số, tiền số này xuất phát từ biến động giá. Thiếu khung pháp lý kiểm soát loại tiền này làm tăng rủi ro về sự bất ổn giá trị của thị trường này, đồng thời có thể gây bất ổn đến hệ thống tài chính.
Liên quan đến chính sách quản lý tài sản số tại nước ta, ông Đỗ Ngọc Quỳnh gợi mở thông qua câu chuyện quản lý ngoại tệ.
“Ở Việt Nam thời đất nước mới mở cửa, ngoại tệ không được dùng làm phương tiện thanh toán nhưng có thể được xem là tài sản tích trữ. Khi đó, người dân được giữ ngoại tệ, gửi vào ngân hàng nhưng không được dùng chúng để thanh toán trong nền kinh tế. Nhiều nước cũng đang ứng xử với tài sản số như vậy. Các quốc gia này chấp nhận tài sản số là một hình thái đầu tư chứ không phải là phương tiện thanh toán. Đây cũng là cách hay để tránh những tác động tiêu cực của tài sản số, đồng thời cũng giúp mang lại những tác động hài hòa, tích cực với kinh tế - xã hội”, Tổng thư Ký Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam nói.
Trong khi đó, luật sư Nguyễn Thanh Hà nêu ra 5 vấn đề quan trọng cần xem xét khi xây dựng khung pháp lý với đối với tài sản số, bao gồm định nghĩa và phân loại tài sản số, quyền sở hữu và quyền sử dụng, bảo mật, quản lý rủi ro và cuối cùng là giám sát, kiểm soát.
Thứ nhất, việc định nghĩa rõ ràng và phân loại các tài sản ảo là nhằm để hiểu rõ tính chất và quyền lợi liên quan, xác định xác định loại nào sẽ sẽ bị ảnh hưởng bởi quy định. Điều này bao gồm việc phân biệt các loại tài sản ảo khác nhau như tiền ảo, tiền mã hóa, token, stablecoins…
Thứ hai, cần xác định rõ ràng quyền sở hữu và quyền sử dụng tài sản ảo để đảm bảo tính công bằng và cách phân xử khi có tranh chấp. Bên cạnh hai quyền cơ bản trên, còn cần xác định quyền nhượng quyền, quyền thừa kế, quyền truy cập, quyền giao dịch, quyền sử dụng trong các mạng lưới khác nhau…
Thứ ba, tài sản số thường được bảo mật bằng công nghệ mã hóa. Chính vì thế, khung pháp lý cần bảo đảm có các biện pháp đủ mạnh mẽ để bảo mật thông tin người dùng lẫn dữ liệu tài sản cũng như quy định rõ ràng về quyền riêng tư, bồi thường trong trường hợp lộ thông tin, mất mát tài sản hoặc vi phạm quyền lợi của người dùng.
Thứ tư, cần xác định rõ các yêu cầu về kiểm soát rủi ro và quy định cho các tổ chức và cá nhân trong giao thương liên quan đến tài sản ảo. Ngoài ra, việc có các yêu cầu tuân thủ về báo cáo tài chính, phân loại dữ liệu và công khai thông tin cũng là điều cần thiết.
Thứ năm, thiết lập các cơ quan và tổ chức có trách nhiệm giám sát và kiểm soát các hoạt động liên quan đến tiền ảo để kiểm soát điều chỉnh các doanh nghiệp và cá nhân, đồng thời đưa ra các biện pháp xử phạt và giải quyết tranh chấp. Bên cạnh đó, cũng cần xem xét các thỏa thuận hợp tác quốc tế để tạo ra khung pháp lý tương đồng và phù hợp, nhằm đảm bảo Việt Nam không bị cô lập trong lĩnh vực này, đồng thời nắm bắt các xu hướng mới và tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế, Chủ tịch Công ty luật SB Law nhận định.
Tags:
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - Sau hơn một năm khởi công, dự án cầu đi bộ vượt sông Sài Gòn đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm với nhiều hạng mục quan trọng dần hoàn thiện, tạo hình rõ nét cho một công trình được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc mới của TP. HCM.
