Vụ lừa đảo bằng tiền ảo iFan của Công ty Cổ phần Modern Tech tại TP. HCM khiến 32.000 người bị thiệt hại 15.000 tỷ đồng đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận xã hội. Xung quanh vụ lừa đảo này là các câu hỏi về quyền lợi của người tham gia, trách nhiệm quản lý của cơ quan nhà nước, xu hướng đầu tư tiền ảo tại Việt Nam…
Để soi chiếu vụ lừa đảo bằng tiền ảo nêu trên dưới góc độ luật pháp, VietnamFinance đã có cuộc trao đổi nhanh với luật sư Trương Thanh Đức (Chủ tịch HĐTV Công ty Luật BASICO).
- Ông đánh giá như thế nào về việc huy động vốn bằng tiền ảo? Và trong sự vụ lừa đảo bằng tiền ảo xảy ra tại TP. HCM, những người tham gia góp vốn có được đảm bảo quyền lợi nào không?
Luật sư Trương Thanh Đức: Việc việc mua bán tiền ảo không bị cấm, nhưng lợi dụng tiền ảo để huy động vốn hay góp vốn trả lãi siêu lợi nhuận như vụ việc vừa xảy ra tại TP. HCM là bất hợp pháp và người tham gia không có hy vọng đòi được tiền.
Bây giờ chỉ còn trông chờ việc bắt được tội phạm, thu hồi tài sản, được bao nhiêu thì đem chia cho những người bị hại theo tỷ lệ đã góp. Ví dụ mất 15.000 tỷ đồng, giờ thu được 100 tỷ đồng hay 10 tỷ đồng thì đem chia ra cho 32.000 người thôi.
- Vụ huy động vốn bằng tiền ảo này được thực hiện theo mô hình đa cấp, việc xử lý những người cầm đầu là tất nhiên, nhưng còn những người ở cấp trung gian đã dụ dỗ, lôi kéo người khác góp vốn thì sao?
Cho đến giờ phút này gần như không xử lý được bởi pháp luật hiện nay chưa giải thích rõ, chưa quan tâm đến các đối tượng này, thậm chí còn coi họ là nạn nhân trong sự việc.
Có thể nói, chính cấp trung gian này mới tạo ra thiệt hại lớn. Bọn chủ trò chỉ dăm ba người chứ tầng lớp trung gian ở dưới thì rất đông. Chính họ mới là người trực tiếp xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ người khác tham gia vào đường dây.
Tôi cho rằng phải xử lý tất cả những người có vai trò chính, nhất là đã thu được nhiều lợi nhuận từ việc tham gia bán hàng đa cấp trái pháp luật. Làm như vậy may ra mới ngăn chặn được các vụ lừa đảo tương tự.
- Theo quy định của pháp luật thì các đối tượng huy động vốn trái phép trong vụ lừa đảo bằng tiền ảo trên sẽ bị xử lý về tội gì và khung xử phạt bao nhiêu?
Nếu có thủ đoạn gian dối thì xử tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", nếu không thì có thể xử tội kinh doanh đa cấp trái pháp luật. Mức hình phạt cao nhất của tội trước là tù chung thân, tội sau là 5 năm tù.
- Vụ việc này vừa là đa cấp lừa đảo, vừa là lừa đảo bằng tiền tệ (tiền ảo), nếu xét trách nhiệm cơ quan quản lý thì thuộc về Ngân hàng Nhà nước hay Bộ Công Thương?
Rất khó nói trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước hay Bộ Công Thương bởi trên thực tế hai cơ quan này có thể lý giải rằng họ đã làm hết trách nhiệm trong phạm vi quản lý của mình. Còn trách nhiệm trong việc mua bán, huy động vốn tiền ảo là của cơ quan khác và của chính người tham gia. Cái chính ở đây là các cơ quan nhà nước đã không phối hợp được với nhau và các đối tượng đã lợi dụng đúng chỗ "tranh tối tranh sáng" đó để lừa đảo.
Do đó, rất khó để có thể quy lỗi thiếu trách nhiệm cho Ngân hàng Nhà nước hay Bộ Công Thương. Đây coi như là cái giá phải trả cho sự yếu kém trong trình độ nhận thức và cho cơ chế quản lý không rõ ràng của nhà nước.
Nói ngay như các cơ quan bảo vệ pháp luật đã chẳng tích cực trong việc phòng ngừa, ngăn chặn. Lúc nó đã có hiện tượng rõ ràng về gian lận, lừa đảo thì chẳng ai nói gì, mãi đến lúc nó sập, ầm ĩ lên, tổn thất lớn thì mới đứng ra xử lý.
- Đúng như ông nói thì có một nghịch lý là Công ty lừa đảo bằng tiền ảo đã từng tổ chức khá nhiều sự kiện huy động vốn công khai nhưng chẳng ai nhìn ngó gì?
Cái này cũng không loại trừ khả năng như vụ đánh bạc vừa rồi, tức là có làm ngơ, thậm chí bao che, bảo kê chẳng hạn.
- Một điều khá ngạc nhiên là vụ lừa đảo bằng tiền ảo vừa rồi không phải là vụ đầu tiên nhưng vì sao người dân vẫn mắc lừa?
Một trò lừa đảo với hình thức rất xưa cũ, rất "kinh điển" bằng lãi suất cao bất hợp lý mà dân vẫn cứ lao đầu vào thì quả thật cũng không biết phải nói gì.
Tuy nhiên, tôi cho rằng bên cạnh một số người không biết thì có thể nhiều người biết rất rõ nhưng vẫn cứ tranh thủ, hi vọng, cứ nghĩ rằng mình sẽ rút ra sớm, ở tốp trên thì được ăn, còn sau này nó sập, nó chết thì người khác lãnh hậu quả.
- Vậy ông có cho rằng sau vụ này, làn sóng đầu tư tiền ảo sẽ giảm tại Việt Nam?
Tôi cho là vụ này cũng như vụ cháy chung cư vậy, có thể khiến thị trường chững lai một thời gian nhưng rồi sau đó, người ta lại thấy hấp dẫn, thấy có lợi, có cơ hội thì lại tham gia thôi.
- Chính phủ vẫn đang trong quá trình xây dựng khung pháp lý về tiền ảo, với tư cách một luật sư, ông có góp ý gì?
Cái khung pháp lý là để quản lý bài bản sau này, còn bây giờ tôi nghĩ phải có ngay động thái chấn chỉnh. Ít nhất các cơ quan nhà nước phải ra cảnh báo rất rõ ràng và kiên quyết để người dân biết về mức độ rủi ro rất cao. Nếu chỉ vài chuyên gia hay chuyên viên lên tiếng thì không ăn thua. Điều ấy chỉ khiến dân nửa tin nửa ngờ, chẳng biết thế nào, càng dễ bị lừa đảo.
- Ông có khuyến cáo gì với các nhà đầu tư (và cả nhà đầu tư tiềm năng)?
Cuộc chơi nào cũng phải trả giả, có thế mới khôn ra.
Về nguyên lý đầu tư thì chúng ta đều biết: "Rủi ro càng lớn thì lợi nhuận càng cao". Có tiền thì cứ đầu tư, không đầu tư cái này thì đầu tư cái khác. Đầu tư mạo hiểm cũng là một thứ rất tuyệt vời, nhưng phải luôn sẵn sàng chấp nhận rủi ro.
Xét về tinh thần thì phải nói thẳng rằng, người dân có mê mạo hiểm thì mới dám kinh doanh, dám khởi nghiệp và như thế thì mới có quốc gia khởi nghiệp. Còn khuyến cáo thì chỉ có thể nói rằng tiền ảo là một thứ vô cùng rủi ro mà thôi, được mất trong nháy mắt. Và như chúng ta thấy, bên cạnh một người được vinh danh vì huy động vốn thành công cho các startup bằng tiền ảo, thì có nhiều người vướng vào lao lý vì tội lừa đảo. Thật ra thì ranh giới giữa chuyện lừa đảo và chuyện huy động vốn thành công của các startup là cực kỳ mong manh. Hôm nay là "người hùng", ngày mai có thể thành tội phạm lừa đảo ngay.
Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!
Tags:
(VNF) - Theo các chuyên gia, sau hơn 20 năm được đặt ra, mô hình hợp tác "ba nhà" (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng do thiếu cơ chế liên kết thực chất, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thị trường để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Do đó, cần xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm để nuôi dưỡng hệ sinh thái khởi nghiệp tại các trường đại học.
(VNF) - Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho rằng, điều doanh nghiệp cần hơn cả không phải là thêm các ưu đãi, mà là một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và có thể dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.
(VNF) - TS Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, nguy cơ “bốn chậm” của nền kinh tế gồm: chậm cải cách thể chế, chậm tái cơ cấu nền kinh tế, chậm nâng cao hiệu quả đầu tư và chậm tăng cường năng lực nội sinh có thể ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của Việt Nam trong dài hạn nếu không được khắc phục kịp thời.
(VNF) - Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Việt Nam cần một cuộc cải cách thể chế sâu rộng và thực chất hơn là những giải pháp ngắn hạn về vốn hay chính sách hỗ trợ.
(VNF) - Việc Chính phủ dự kiến áp dụng cơ chế đánh giá, xếp hạng và giao KPI giải ngân vốn đầu tư công được kỳ vọng sẽ tạo thêm áp lực thực thi đối với các bộ, ngành và địa phương. Tuy nhiên, theo TS Nguyễn Quốc Việt - Chuyên gia chính sách công,Trường đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, KPI chỉ là một công cụ quản trị và không thể trở thành “phép màu” để giải quyết tận gốc tình trạng giải ngân chậm nếu không đi kèm cải cách thể chế, phân cấp mạnh mẽ và nâng cao trách nhiệm của người đứng
(VNF) - Theo TS Lê Duy Bình - Giám đốc điều hành Economica Việt Nam, trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn từ địa chính trị, bảo hộ thương mại đến biến động chuỗi cung ứng, Việt Nam đang tận dụng khá hiệu quả những cơ hội phát sinh từ các "cơn địa chấn" toàn cầu. Điều này được thể hiện qua đà tăng của xuất khẩu, dòng vốn FDI và sự phục hồi mạnh mẽ của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong 5 tháng đầu năm 2026.
(VNF) - Mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã xuất hiện tại Việt Nam nhiều năm và thu hút hàng nghìn khách hàng tham gia nhưng đến nay vẫn chưa có một khung pháp lý chuyên biệt điều chỉnh toàn diện loại hình kinh doanh này. Khoảng trống pháp lý khiến quyền và nghĩa vụ của các bên chủ yếu được xác lập thông qua hợp đồng do DN soạn thảo, đồng thời trở thành một trong những nguyên nhân khiến nhiều tranh chấp phát sinh và kéo dài trong thực tế.
(VNF) - Tổng Giám đốc Techcombank Jens Lottner nhận định, khi các động lực đầu tư vẫn được duy trì, “nút thắt” của tăng trưởng không còn nằm ở nguồn vốn, mà ngày càng gắn với chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thực thi.
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Theo các chuyên gia, sau hơn 20 năm được đặt ra, mô hình hợp tác "ba nhà" (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng do thiếu cơ chế liên kết thực chất, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thị trường để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Do đó, cần xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm để nuôi dưỡng hệ sinh thái khởi nghiệp tại các trường đại học.
(VNF) - Sau nhiều năm vướng mắc, nhiều đoạn thuộc tuyến đường trục Tây Thăng Long ở Hà Nội đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, hướng tuyến dự án dần hiện rõ và đang được phấn đấu hoàn thành trong năm 2027.
