Một tháng kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào ngày 24/2, các thị trường dầu khí vẫn đối mặt với những biến động đáng kể cả về nguồn cung cũng như giá cả và hiện có rất ít tín hiệu cho thấy những biến động này sẽ sớm ổn định trở lại.
Tình trạng này có thể tạo ra thêm nhiều bất ổn chính trị, buộc chính phủ phải cấp thêm các gói hỗ trợ cho các hộ gia đình và doanh nghiệp. Dưới đây là phân tích của Stratfor, trang mạng chuyên phân tích thông tin địa chính trị toàn cầu có trụ sở tại Mỹ trong bài viết số ra ngày 24/3/2022.
Giá dầu thô Brent ở châu Âu đã vượt ngưỡng 120 USD/thùng vào ngày 23/3 do các công ty lo ngại thiếu nguồn cung giữa bối cảnh các hãng lọc dầu lớn đều đã ngừng nhập dầu thô của Nga.
Ngày 22/3, hãng dầu khí khổng lồ của Pháp TotalEnergies tuyên bố lộ trình cắt hẳn việc mua các sản phẩm dầu của Nga từ nay đến cuối năm. Cùng ngày, Nga tuyên bố những hư hại do bão ở cảng xuất dầu thô trên Biển Đen có thể phải mất đến hai tháng sửa chữa sẽ làm gián đoạn việc lưu chuyển khoảng 1 triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua hệ thống đường ống dẫn dầu rất quan trọng của cả thế giới là Caspian Pipeline Consortium.
Giá dầu đã tăng cao ngay trước thềm cuộc họp của Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đối tác (OPEC+) dự kiến sẽ diễn ra ngày 31/3 nhằm thảo luận về chính sách sản xuất dầu mỏ cho tháng 5/2022. Saudi Arabia, quốc gia được coi như đứng đầu OPEC, đã phát tín hiệu sẵn sàng đương đầu quyết liệt với tình hình giá dầu tăng cao. OPEC+ hiện dự tính sẽ tăng sản lượng sản xuất dầu lên thêm 400.000 thùng/ngày vào tháng Năm.
Trước đó, hôm 20/3, Saudi Arabia tuyên bố không chịu trách nhiệm về tình trạng thiếu nguồn cung dầu trên toàn cầu sau khi lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tấn công một số cơ sở sản xuất dầu của họ ở trong nước. Tuyên bố của Saudi Arabia là thông điệp trách cứ chính quyền của Tổng thống Joe Biden chưa hậu thuẫn họ hết sức trong việc chống lại các vụ tấn công của lực lượng Houthi.
Dù Nga vẫn có thể tìm được một số khách hàng mua dầu thô nhưng sản lượng dầu của nước này có thể sẽ giảm 2-3 triệu thùng mỗi ngày vào tháng Tư tới so với mức sản lượng khi chưa xảy ra những căng thẳng ở Ukraine, và như vậy điều này sẽ khiến giá dầu vẫn duy trì ở mức trên 100 USD/thùng. Dầu của Nga giờ khó có thể tìm được khách mua ở các nước châu Âu.
Canada, Anh và Mỹ đều đã cấm nhập dầu Nga vào thị trường của mình. Liên minh châu Âu chưa tiến hành biện pháp gì tới mức triệt để như vậy nhưng một số công ty năng lượng có các nhà máy lọc dầu tại châu Âu đã tuyên bố họ sẽ không ký tiếp hợp đồng mới mua dầu của Nga bởi họ lo ngại những rủi ro về tài chính và danh tiếng.
Trong những tháng sắp tới, các hợp đồng mua bán dầu dài hạn của Nga với các hãng lọc dầu lớn sẽ chấm dứt. Dù một số hãng không thuộc phương Tây có thể sẽ vẫn mua các sản phẩm dầu của Nga, nhưng họ sẽ chỉ mua với giá rẻ khoảng 30 USD/thùng và điều này sẽ khiến Nga khá vất vả tìm kiếm các đối tác mua dầu.
Hơn nữa, dù các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga không ảnh hưởng trực tiếp tới việc mua bán dầu, điều này vẫn khiến quá trình giao dịch phức tạp hơn bởi các bên phải tìm được công ty bảo hiểm và ký được với các công ty vận chuyển chở dầu.
Trong Báo cáo Thị trường Dầu khí hàng tháng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IAEA) có trụ sở tại Paris được đưa ra hôm 16/3, cơ quan này dự báo sản lượng sản xuất dầu khí của Nga sẽ giảm khoảng 3 triệu thùng mỗi ngày vào tháng Tư, tức là chỉ còn sản xuất khoảng 8,6 triệu thùng mỗi ngày.
Hãng Morgan Stanley ngày 16/3 cũng dự báo giá dầu Brent trong quý III/2022 sẽ tăng khoảng 20 USD lên 120 USD/thùng và thậm chí trong kịch bản dự báo giá cao mà hãng đưa ra, giá dầu có thể lên tới ngưỡng 150 USD/thùng trong năm 2022.
Trong khi đó, hai hãng lọc dầu hàng đầu của Nhật là Eneos và Idemitsu Kosan tuyên bố sẽ ngừng mua dầu của Nga. Các hãng lọc dầu của Ấn Độ và Trung Quốc chưa đưa ra tuyên bố gì tương tự và thậm chí một số công ty còn mua nhiều hơn trên thị trường giao ngay.
Tại các nước phát triển, giá dầu tăng cao đang làm nổ ra các cuộc biểu tình buộc chính phủ phải cân nhắc giảm thuế cho các công ty dầu khí cũng như cắt giảm thuế cho người tiêu dùng, ấn định mức giá và áp dụng nhiều biện pháp bình ổn giá khác.
Biểu tình liên quan giá xăng dầu tăng đã xảy ra trong tháng Ba ở Canada, Pháp, Tây Ban Nha, Đức, Anh và nhiều quốc gia khác. Các vụ đình công lái xe tải ở Tây Ban Nha gây gián đoạn hoạt động nghiêm trọng, càng khiến giá thực phẩm leo thang theo và thậm chí vẫn tiếp tục kể cả khi chính quyền Madrid đã thông qua gói hỗ trợ trị giá 551,35 triệu USD vào ngày 21/3.
Các nước khác cũng đang phải cân nhắc các gói cứu trợ tương tự, chẳng hạn như gói 4,9 tỷ USD của Italy nhằm làm giảm 0,25 euro cho mỗi lít xăng dầu.
Các nước Nam Âu cũng đang thúc đẩy để ấn định giá điện và giá xăng dầu cố định trên toàn châu Âu mặc dù các nước Bắc Âu vẫn còn đang nghi ngại về giải pháp này.
Với các nước phát triển, khủng hoảng năng lượng tiếp tục ảnh hưởng xấu đến tiến trình phục hồi kinh tế nhưng ít nhất hiện tại, họ vẫn chưa phải trải qua tình trạng thiếu nguồn cung năng lượng mặc dù các công ty lo ngại rằng tình trạng thiếu dầu diesel có thể xảy ra nếu lượng dầu diesel do Nga xuất khẩu bị đứt gãy.
Nếu như vậy thì sẽ có ngày càng nhiều các cuộc biểu tình quy mô lớn xảy ra có thể làm gián đoạn hoạt động của các ngành công nghiệp chủ chốt, các chuỗi cung và hệ thống giao thông của châu Âu.
Giá năng lượng tăng cao cộng với giá thực phẩm leo thang và nhiều hạn chế về ngân sách cũng đồng nghĩa là những hệ lụy do cú sốc dầu khí Nga sẽ ảnh hưởng tới các nước đang phát triển và các nền kinh tế mới nổi nặng nề hơn so với hệ lụy đối với các nước phát triển.
Với nhiều nước đang phát triển và các thị trường mới nổi, giá dầu tăng cao chỉ là một trong nhiều thách thức về tài chính. Trước khi xung đột xảy ra, Nga và Ukraine chiếm tới 30% toàn bộ thị trường lúa mỳ toàn cầu cho nên tình trạng gián đoạn hiện nay sẽ ảnh hướng tới các nước nhập lúa mỳ, bột mỳ trên khắp thế giới.
Hơn nữa, các nước như Thổ Nhĩ Kỳ vay nợ bằng ngoại tệ nhiều nên bị ảnh hưởng nhiều bởi quyết định tăng lãi suất do Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đưa ra hôm 16/3 và như vậy lại càng khiến đồng USD mạnh hơn khi so với các tiền tệ khác. Điều này sẽ làm tăng chi phí trả nợ và đi vay của các nước đối với những khoản nợ bằng đồng USD.
Các chính phủ sẽ chịu áp lực phải giải quyết vấn đề giá xăng dầu và thực phẩm tăng bằng các chương trình đổi tiền mặt, cắt giảm thuế và kiểm soát giá ở mức cố định. Tuy nhiên, với một số nước thì làm như vậy sẽ ảnh hưởng tới các kế hoạch tài chính bền vững và buộc một số chính phủ phải tìm kiếm các gói hỗ trợ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng như cơ cấu lại nợ trong tương lai.
Những quốc gia có mức rủi ro cao nhất giờ đã và đang phải đối mặt với những thách thức về chính trị và tài chính. Morocco, Pakistan và Sri Lanka là những ví dụ điển hình cho thấy tình hình giá dầu tăng cao do căng thẳng tại Ukraine có thể gây ra khủng hoảng trên diện rộng tới cỡ nào.
Morocco có thể rơi trở lại vào suy thoái ngay trong năm nay bởi nước này đang phải vật lộn với giá xăng dầu tăng cao và tình trạng hạn hán tồi tệ nhất trong vòng 40 năm qua. Hạn hán có thể làm giảm tới 3/4 sản lượng nông nghiệp của Morocco năm nay, trong khi nông nghiệp là ngành tạo công ăn việc làm cho 30% dân số nước này.
ình trạng này đặt Morocco vào tình thế rất nguy hiểm, bởi hàng loạt cuộc biểu tình liên quan tới kinh tế sẽ xảy ra nếu hạn hán tiếp tục kéo dài.
Pakistan phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu dầu khí cho nên cũng phải vật lộn để kiểm soát giá nhiên liệu và giá điện vì áp lực chính trị và xã hội trong nước. Hôm 28/2 vừa qua, Thủ tướng Pakistan Imran Khan đã tuyên bố chính phủ sẽ giữ nguyên giá xăng và giá điện cho tới tháng Sáu này.
IMF hiện đang đặt câu hỏi với Chính phủ Pakistan rằng bằng cách nào họ có thể thanh toán được khoản chi phí ước tính lên tới 1,5 tỷ USD để duy trì các khoản trợ cấp đó. Với Pakistan, nếu chính phủ thay đổi quyết định giữ nguyên giá vừa nêu ở trên thì Thủ tướng Khan có thể mất ghế vì một cuộc bỏ phiếu mất tín nhiệm, chưa kể hàng loạt các cuộc biểu tình sẽ nổ ra.
Nhưng điều nguy hiểm hơn là trong tình hình giá xăng dầu toàn cầu tăng cao như hiện nay mà Pakistan kiên quyết giữ giá xăng, giá điện trong nước không thay đổi thì có thể khiến đất nước đi tới bờ vực phá sản và không có nhiên liệu để dùng.
Sri Lanka có lẽ là nước đầu tiên buộc phải nhờ tới IMF ngay khi căng thẳng tại Ukraine vừa xảy ra do khủng hoảng giá năng lượng và giá thực phẩm. Sri Lanka có 1 tỷ USD trái phiếu đáo hạn vào tháng 7 và 7 tỷ USD nợ phải trả trong năm nay, nhưng chỉ có 2 tỷ USD dự trữ ngoại tệ.
Trước khi xung đột tại Ukraine nổ ra, Sri Lanka không muốn nhờ cậy tới IMF bởi thỏa thuận cứu trợ luôn phải đi kèm với việc bắt buộc phải có các biện pháp thắt lưng buộc bụng. Chính vì thế, Sri Lanka lựa chọn đàm phán song phương với chính phủ các nước như Ấn Độ và Trung Quốc để nhờ hỗ trợ tài chính và tất nhiên cũng phải đi kèm các ràng buộc chính trị.
Thế nhưng, cuối cùng vào tháng Ba này, Chính phủ Sri Lanka vẫn đành phải đàm phán vay nợ với IMF dù hiện cũng chưa rõ họ có đạt được kết quả như mong muốn không.
Tags:
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Giữa lúc niềm tin tiêu dùng lao dốc vì giá năng lượng tăng cao và kinh tế suy yếu, Thái Lan đang đặt cược 3,7 tỷ USD vào một chương trình trợ giá mua sắm quy mô lớn với hy vọng vực dậy sức mua nội địa.
(VNF) - Tuần này, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới trên diện rộng đối với hàng chục quốc gia, bao gồm cả những đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ như Canada và Trung Quốc.
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
(VNF) - Sau nhiều năm chìm trong cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, thị trường nhà ở Trung Quốc đang xuất hiện những tín hiệu phân hóa ngày càng rõ rệt.
(VNF) - Sau những thách thức pháp lý liên quan đến chính sách thuế quan, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc hơn cho các biện pháp thương mại của mình.
(VNF) - Dù thường xuyên nằm trong nhóm những đô thị có chi phí sinh hoạt cao nhất thế giới, Singapore vẫn duy trì được một hệ thống nhà ở mà ở đó người thu nhập thấp vẫn có cơ hội tiếp cận chỗ ở với mức thuê rất thấp, chỉ từ khoảng 26-33 đô la Singapore (SGD) mỗi tháng, tương đương khoảng hơn 500.000 đồng.
(VNF) - Khoản đầu tư 9,4 tỷ USD của Nippon Life vào tín dụng tư nhân cho thấy các công ty bảo hiểm Nhật Bản đang đẩy mạnh tìm kiếm lợi suất ở nước ngoài, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về rủi ro của lĩnh vực này.
(VNF) - Ngay cả những nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin lâu dài và có niềm tin mạnh mẽ nhất cũng đã tham gia vào làn sóng bán tháo gần đây. Theo Compass Point, diễn biến này có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường giá xuống của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cuối.
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
(VNF) - Dell Technologies ghi nhận kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng với lợi nhuận và doanh thu tăng mạnh nhờ nhu cầu máy chủ AI bùng nổ
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
(VNF) - Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo không chỉ hút dòng vốn về các doanh nghiệp AI mà còn làm lung lay nền tảng định giá của thế hệ startup tiền ChatGPT, mở ra một cuộc đại thanh lọc trong giới đầu tư mạo hiểm.
(VNF) - Tổng thống Donald Trump mới đây tiếp tục thúc đẩy yêu cầu kiểm toán kho vàng Fort Knox, sau khi một cựu quan chức bị phát hiện chiếm đoạt số lượng vàng thỏi trị giá khoảng 40 triệu USD.
(VNF) - Thành phố quốc gia này đang chạy đua để loại bỏ những rào cản thủ tục khi cuộc cạnh tranh thu hút giới siêu giàu giữa các trung tâm quản lý tài sản hàng đầu thế giới ngày càng gay gắt.
(VNF) - Chính phủ, ngân hàng và các tập đoàn sản xuất trên khắp thế giới đang đổ xô đến thị trường trái phiếu Trung Quốc, phát hành các khoản nợ bằng đồng nhân dân tệ để tận dụng môi trường lãi suất thấp trong bối cảnh chi phí vay vốn tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn ở mức cao.
(VNF) - Nguồn cung nhà ở xã hội tại Đức đang giảm nhanh trong khi giá nhà, giá thuê và chi phí xây dựng tiếp tục leo thang, khiến khả năng tiếp cận nhà ở giá rẻ ngày càng khó khăn. Các chuyên gia cảnh báo nước này sẽ cần khoảng 2 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 và chỉ xây mới sẽ không đủ để giải quyết tình trạng thiếu hụt.
(VNF) - Kinh tế Canada bước vào giai đoạn thử thách khi các động lực tăng trưởng truyền thống bị suy yếu, trong khi thị trường lao động và lạm phát tiếp tục tạo áp lực
(VNF) - World Cup 2026 được kỳ vọng tạo ra hàng chục tỷ USD giá trị kinh tế, hàng trăm nghìn việc làm và làn sóng du lịch toàn cầu chưa từng có. Tuy nhiên, phía sau những dự báo đầy tham vọng là bài toán chi phí khổng lồ, áp lực hạ tầng và câu hỏi liệu lợi ích thực tế có tương xứng với khoản đầu tư bỏ ra.
(VNF) - Nguy cơ gián đoạn nguồn cung chưa hạ nhiệt và giá năng lượng duy trì ở mức cao, các áp lực mới đang xuất hiện đối với tăng trưởng kinh tế, lạm phát và an ninh lương thực toàn cầu.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.
