Chân dung Ngozi Okonjo-Iweala: Nữ tổng giám đốc đầu tiên của WTO
(VNF) - Là người phụ nữ đầu tiên và người châu Phi đầu tiên giữ chức Tổng giám đốc Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), bà Ngozi Okonjo-Iweala không chỉ phá vỡ những rào cản về giới và khu vực, mà còn mang đến luồng sinh khí mới cho hệ thống thương mại toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức. Với bề dày học vấn, kinh nghiệm quốc tế sâu rộng và tầm nhìn chiến lược, bà đang định hình lại WTO theo hướng công bằng, minh bạch và phát triển bền vững hơn.
- Những giai thoại về 'Bộ trưởng WTO' Trương Đình Tuyển 29/09/2025 04:00
Okonjo-Iweala: Nhà kinh tế học với sự nghiệp phong phú
Sinh ra tại Nigeria, bà Ngozi Okonjo-Iweala là một trong những nhân vật có tầm ảnh hưởng nhất trong giới kinh tế và chính sách quốc tế hiện nay. Bà tốt nghiệp Đại học Harvard và sở hữu bằng Tiến sĩ Kinh tế vùng và Phát triển tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), một nền tảng học thuật vững chắc giúp bà xây dựng tư duy độc lập và khả năng phân tích chiến lược sâu sắc.
Trước khi đảm nhận vai trò Tổng giám đốc WTO, bà có 21 năm làm việc tại Ngân hàng Thế giới, nơi bà từng giữ các chức vụ quan trọng như Phó Chủ tịch và Thư ký Tập đoàn, Giám đốc điều hành phụ trách khu vực Đông Á, Nam Á, Trung Đông và châu Phi.
Trong giai đoạn khủng hoảng tài chính châu Á (1997–2000), bà trực tiếp tham gia xử lý các vấn đề phát triển và ổn định kinh tế, qua đó tích lũy kinh nghiệm quý giá về quản trị khủng hoảng toàn cầu.

Tại Nigeria, bà từng được bổ nhiệm Bộ trưởng Tài chính hai lần và Bộ trưởng Ngoại giao một lần. Bà đã trở thành người phụ nữ đầu tiên nắm giữ hai chức vụ này tại Nigeria. Khi còn nắm giữa vai trò Bộ trưởng Tài chính tại quê nhà, bà Okonjo-Iweala đã lãnh đạo nhóm cải cách kinh tế tổng thể, ổn định kinh tế vĩ mô và giúp tăng trưởng GDP trung bình 6%/năm trong ba năm liên tiếp.
Đáng chú ý, năm 2005 bà dẫn đầu đoàn đàm phán Nigeria đạt được thỏa thuận xóa 60% nợ nước ngoài với Câu lạc bộ Paris, tương đương 18 tỷ USD, đồng thời triển khai cơ chế mua lại nợ giúp giảm tổng nợ nước ngoài từ 35 tỷ USD xuống chỉ còn 5 tỷ USD, một bước ngoặt lịch sử trong tài chính quốc gia.
Thành tựu của bà không chỉ được ghi nhận trong nước mà còn vang dội trên trường quốc tế. Bà được Fitch và Standard & Poor’s xếp hạng tín nhiệm quốc gia BB, mức đánh giá của các tổ chức như Fitch Ratings và Standard & Poor’s, thể hiện khả năng trả nợ ở mức ổn định nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro trung bình. Đây được xem là một bước tiến lớn đối với một nền kinh tế đang phát triển, nâng cao uy tín tài chính và sức hấp dẫn đầu tư của Nigeria trên trường quốc tế.
Với nhiều đóng góp nổi bật, bà Okonjo-Iweala được Euromoney vinh danh là “Bộ trưởng Tài chính Toàn cầu của năm 2005”. Financial Times và The Banker cũng trao tặng danh hiệu “Bộ trưởng Tài chính châu Phi của năm” cho bà cùng năm, trong khi Forbes xếp bà vào danh sách 100 phụ nữ quyền lực nhất thế giới.
Ngoài nhiều đóng góp cho quê nhà, bà còn là thành viên của nhiều tổ chức quốc tế như Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), Sáng kiến Toàn cầu Clinton, và Trung tâm Phát triển Toàn cầu (CGD), thể hiện tầm ảnh hưởng sâu rộng của bà trong các vấn đề phát triển bền vững toàn cầu.
Người phụ nữ châu Phi đầu tiên đứng đầu WTO
Việc bà Ngozi Okonjo-Iweala được bổ nhiệm và nhậm chức Tổng giám đốc WTO vào tháng 3/2021 là một sự kiện mang tính lịch sử. Bà trở thành người phụ nữ đầu tiên và người châu Phi đầu tiên đứng đầu tổ chức thương mại quyền lực nhất thế giới, nơi từ lâu vẫn được xem là “sân chơi” của các cường quốc phương Tây.
Theo Viện Phát triển Bền vững Quốc tế (IISD), sự kiện này là “tín hiệu chính trị mạnh mẽ” về bình đẳng giới và sự công nhận vai trò ngày càng quan trọng của các nền kinh tế châu Phi trong hệ thống thương mại đa phương. Nó phản ánh sự chuyển biến trong tư duy toàn cầu từ việc tập trung quyền lực ở các nền kinh tế phát triển sang hướng tiếp cận toàn diện và bao trùm hơn.

Tuy nhiên, cùng với danh hiệu tiên phong là một loạt thách thức chưa từng có. Khi bà nhậm chức, WTO đang ở trong giai đoạn khủng hoảng sâu sắc: căng thẳng thương mại Mỹ – Trung leo thang, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, và tác động nặng nề của đại dịch COVID-19 khiến nhiều quy trình đàm phán bị đình trệ.
Trong ngắn hạn, bà Okonjo-Iweala đã phải thúc đẩy hoàn tất đàm phán về việc loại bỏ trợ cấp khai thác thủy sản gây hại, một trong những vấn đề tồn đọng nhiều năm, đồng thời đảm bảo miễn trừ lệnh hạn chế xuất khẩu đối với viện trợ lương thực nhân đạo của Chương trình Lương thực Thế giới (WFP). Những mục tiêu này đòi hỏi khả năng ngoại giao, thương lượng và lãnh đạo mạnh mẽ để dung hòa lợi ích của các thành viên có lập trường khác biệt.
Song song đó, về dài hạn, bà được cho là đang hướng đến tái cấu trúc WTO để khôi phục vai trò trung tâm trong quản trị thương mại toàn cầu. Dưới sự lãnh đạo của bà, WTO đang được kỳ vọng sẽ chuyển đổi sang mô hình linh hoạt hơn, thúc đẩy phát triển bền vững, và đảm bảo rằng thương mại toàn cầu mang lại lợi ích công bằng cho mọi quốc gia, không chỉ cho các nền kinh tế lớn.
Điểm nổi bật trong phong cách lãnh đạo của bà Okonjo là tính thực tiễn, tư duy phát triển và khả năng tạo đồng thuận. Thay vì tập trung vào các cuộc tranh luận chính trị, bà khuyến khích WTO “hành động thực tế hơn”, chú trọng đến các vấn đề gắn liền với nghèo đói, an ninh lương thực, và phục hồi hậu đại dịch. Cách tiếp cận này giúp WTO trở nên gần gũi và gắn kết hơn với các quốc gia đang phát triển.
Hành trình của bà Ngozi Okonjo-Iweala là minh chứng sống động cho sự kết hợp giữa tri thức, nghị lực và tầm nhìn toàn cầu. Từ một nhà kinh tế học tại Harvard và MIT, bà đã vươn lên trở thành lãnh đạo của tổ chức thương mại quyền lực nhất thế giới, góp phần định hình tương lai của hệ thống kinh tế toàn cầu trong thế kỷ XXI.
Dưới thời bà, WTO được kỳ vọng sẽ tái khẳng định vai trò trung tâm trong việc điều phối thương mại quốc tế, đồng thời thích ứng với những thay đổi của thời đại từ chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, đến an ninh chuỗi cung ứng.
Bà Ngozi Okonjo-Iweala không chỉ đại diện cho tiếng nói của phụ nữ và châu Phi, mà còn là biểu tượng của một thế giới đa cực, cởi mở và công bằng hơn, nơi phát triển kinh tế và phát triển con người cùng song hành.
WTO: Lợi nhuận giảm 63%, nợ vay ngân hàng tăng lên 11.000 tỷ đồng
Bữa tối nghìn tỷ USD: Khi tỷ phú đi nửa vòng trái đất để gặp 1 startup
(VNF) - Đằng sau cuộc gặp gỡ tưởng như đơn giản này là bàn ăn quy tụ các tập đoàn có tổng vốn hóa khoảng 5.370 tỷ USD cùng những kế hoạch mới xoay quanh AI, robot và tương lai ngành bán dẫn.
Phía sau những sân bóng World Cup: Một ngành kinh tế cỏ hàng triệu USD
(VNF) - Để tạo ra mặt sân hoàn hảo cho World Cup 2026, ngành công nghiệp sân cỏ toàn cầu đang bước vào một trong những dự án phức tạp và tốn kém nhất từ trước đến nay. Phía sau 90 phút bóng đá là chuỗi đầu tư kéo dài hàng thập kỷ.
Sau khủng hoảng, vì sao BĐS Thượng Hải phục hồi nhanh hơn thị trường khác?
(VNF) - Sau nhiều năm chìm trong cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài, thị trường nhà ở Trung Quốc đang xuất hiện những tín hiệu phân hóa ngày càng rõ rệt.
Mỹ dựng hàng rào thuế quan mới: Vững chắc hơn, bền bỉ hơn
(VNF) - Sau những thách thức pháp lý liên quan đến chính sách thuế quan, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xây dựng nền tảng pháp lý vững chắc hơn cho các biện pháp thương mại của mình.
Singapore: Đắt đỏ bậc nhất thế giới nhưng vẫn có nhà cho thuê 500 nghìn đồng/tháng
(VNF) - Dù thường xuyên nằm trong nhóm những đô thị có chi phí sinh hoạt cao nhất thế giới, Singapore vẫn duy trì được một hệ thống nhà ở mà ở đó người thu nhập thấp vẫn có cơ hội tiếp cận chỗ ở với mức thuê rất thấp, chỉ từ khoảng 26-33 đô la Singapore (SGD) mỗi tháng, tương đương khoảng hơn 500.000 đồng.
Bất chấp rủi ro, công ty bảo hiểm Nhật đặt cược 9,4 tỷ USD vào tín dụng tư nhân
(VNF) - Khoản đầu tư 9,4 tỷ USD của Nippon Life vào tín dụng tư nhân cho thấy các công ty bảo hiểm Nhật Bản đang đẩy mạnh tìm kiếm lợi suất ở nước ngoài, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về rủi ro của lĩnh vực này.
Vì sao Bitcoin liên tục bị bán tháo?
(VNF) - Ngay cả những nhà đầu tư nắm giữ Bitcoin lâu dài và có niềm tin mạnh mẽ nhất cũng đã tham gia vào làn sóng bán tháo gần đây. Theo Compass Point, diễn biến này có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường giá xuống của Bitcoin đang bước vào giai đoạn cuối.
Quốc gia phát hiện mỏ vàng hơn 1 tỷ USD, trữ lượng vượt 1,13 triệu ounce
(VNF) - Zimbabwe đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành một trong những trung tâm khai thác vàng hàng đầu châu Phi khi Dự án Vàng Dokwe – có giá trị ước tính hơn 1 tỷ USD – được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành khai khoáng của quốc gia này.
Cuộc đổi ngôi nghìn tỷ USD trên thị trường chứng khoán
(VNF) - Lần đầu tiên, các nhà sản xuất chip nhớ được định giá cao hơn những tập đoàn dầu khí hàng đầu, phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ năng lượng sang dữ liệu.
Mỹ mở mặt trận mới chống Iran
(VNF) - Mỹ đang gia tăng sức ép lên Iran khi trừng phạt sàn giao dịch tiền số lớn nhất nước này và tuyên bố đã tịch thu khoảng 1 tỷ USD tài sản số liên quan đến Tehran. Động thái mới cho thấy tiền điện tử đã trở thành mặt trận mới trong cuộc chiến trừng phạt giữa hai nước.
Cuộc soán ngôi lịch sử của vàng
(VNF) - Vàng đã vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành tài sản dự trữ lớn nhất thế giới, sau nhiều năm được các ngân hàng trung ương liên tục mua vào cùng với đợt tăng giá mạnh mẽ khiến giá kim loại quý này gần như tăng gấp đôi trong vòng hai năm qua.
Chứng khoán tăng 96,7%, Hàn Quốc tạo ra 'quốc gia' của những nhà đầu tư
(VNF) - Thị trường chứng khoán Kospi của nước này đã tăng tới 96,7% trong năm nay. Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đang hoạt động đã tăng thêm khoảng 1,25 triệu tài khoản mỗi tháng trong năm qua, nâng tổng số lên 106 triệu tài khoản.
Ai hưởng lợi nhiều nhất từ 'cỗ máy kiếm tiền' World Cup?
(VNF) - World Cup luôn được quảng bá như một cơ hội vàng để thúc đẩy kinh tế, nâng tầm vị thế quốc gia và thu hút hàng triệu du khách. Nhưng phía sau ánh hào quang của giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh là một thực tế ít được nhắc đến: Ai mới thực sự kiếm được nhiều tiền nhất từ World Cup?
Dell Technologies: Lợi nhuận tăng 250%, cổ phiếu lên giá gấp đôi
(VNF) - Dell Technologies ghi nhận kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng với lợi nhuận và doanh thu tăng mạnh nhờ nhu cầu máy chủ AI bùng nổ
Eo biển Hormuz chia thành hai làn riêng biệt cho Mỹ và Iran
(VNF) - Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz hiện vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến sự. Tuy nhiên, số lượng tàu di chuyển qua khu vực này đã tăng trở lại trong những tuần gần đây, đặc biệt thông qua một tuyến hàng hải do quân đội Mỹ thiết lập, bất chấp giao tranh trong khu vực tiếp tục leo thang.
37 quốc gia lập kỷ lục doanh số xe điện, điều gì đang diễn ra?
(VNF) - Doanh số xe điện tại 37 quốc gia đã lập kỷ lục theo tháng trong tháng 3 và 4, khi giá nhiên liệu tăng mạnh do cuộc chiến tại Trung Đông khiến người tiêu dùng chuyển hướng sang các phương tiện có chi phí sử dụng thấp hơn.
Hàng loạt kỳ lân đổ gục trong cuộc 'đại thanh lọc' của giới đầu tư mạo hiểm
(VNF) - Sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo không chỉ hút dòng vốn về các doanh nghiệp AI mà còn làm lung lay nền tảng định giá của thế hệ startup tiền ChatGPT, mở ra một cuộc đại thanh lọc trong giới đầu tư mạo hiểm.
Lộ vụ quan chức chiếm đoạt 303 thỏi vàng, TT Mỹ yêu cầu kiểm toán kho vàng hơn 4.500 tấn
(VNF) - Tổng thống Donald Trump mới đây tiếp tục thúc đẩy yêu cầu kiểm toán kho vàng Fort Knox, sau khi một cựu quan chức bị phát hiện chiếm đoạt số lượng vàng thỏi trị giá khoảng 40 triệu USD.
Trở thành 'két sắt' an toàn cho giới siêu giàu: Singapore hụt hơi trước Dubai và Hồng Kông
(VNF) - Thành phố quốc gia này đang chạy đua để loại bỏ những rào cản thủ tục khi cuộc cạnh tranh thu hút giới siêu giàu giữa các trung tâm quản lý tài sản hàng đầu thế giới ngày càng gay gắt.
Bệ phóng mới đưa nhân dân tệ vươn ra toàn cầu
(VNF) - Chính phủ, ngân hàng và các tập đoàn sản xuất trên khắp thế giới đang đổ xô đến thị trường trái phiếu Trung Quốc, phát hành các khoản nợ bằng đồng nhân dân tệ để tận dụng môi trường lãi suất thấp trong bối cảnh chi phí vay vốn tại nhiều nền kinh tế lớn vẫn ở mức cao.
Thiếu nhà ở xã hội trầm trọng, Đức tìm cách xây thêm 2 triệu căn hộ
(VNF) - Nguồn cung nhà ở xã hội tại Đức đang giảm nhanh trong khi giá nhà, giá thuê và chi phí xây dựng tiếp tục leo thang, khiến khả năng tiếp cận nhà ở giá rẻ ngày càng khó khăn. Các chuyên gia cảnh báo nước này sẽ cần khoảng 2 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030 và chỉ xây mới sẽ không đủ để giải quyết tình trạng thiếu hụt.
Nền kinh tế 'suy thoái kỹ thuật', Canada trước những cảnh báo rủi ro
(VNF) - Kinh tế Canada bước vào giai đoạn thử thách khi các động lực tăng trưởng truyền thống bị suy yếu, trong khi thị trường lao động và lạm phát tiếp tục tạo áp lực
World Cup 2026: Những khoản đầu tư khổng lồ và kỳ vọng doanh thu 40 tỷ USD
(VNF) - World Cup 2026 được kỳ vọng tạo ra hàng chục tỷ USD giá trị kinh tế, hàng trăm nghìn việc làm và làn sóng du lịch toàn cầu chưa từng có. Tuy nhiên, phía sau những dự báo đầy tham vọng là bài toán chi phí khổng lồ, áp lực hạ tầng và câu hỏi liệu lợi ích thực tế có tương xứng với khoản đầu tư bỏ ra.
Nợ công Mỹ tăng nhanh, Trung Quốc vượt Nhật Bản thành chủ nợ lớn thứ hai thế giới
(VNF) - Thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị Trung Đông, biến động giá các tài sản và những thay đổi trong cán cân tài chính quốc tế.
Ajinomoto: DN bột ngọt bất ngờ thắng lớn trong cơn sốt cổ phiếu công nghệ
(VNF) - Làn sóng AI đang tạo ra những người chiến thắng vượt ra ngoài nhóm công nghệ và bán dẫn. Khi nhà đầu tư tìm kiếm các doanh nghiệp hưởng lợi ở cấp độ thứ hai và thứ ba từ cuộc đua AI, những cái tên tưởng chừng không liên quan như Ajinomoto, nhà sản xuất gia vị nổi tiếng của Nhật Bản, lại bất ngờ nổi lên.
Bữa tối nghìn tỷ USD: Khi tỷ phú đi nửa vòng trái đất để gặp 1 startup
(VNF) - Đằng sau cuộc gặp gỡ tưởng như đơn giản này là bàn ăn quy tụ các tập đoàn có tổng vốn hóa khoảng 5.370 tỷ USD cùng những kế hoạch mới xoay quanh AI, robot và tương lai ngành bán dẫn.
Khảo sát tiến độ các dự án nhà ở thương mại sắp tung ra 10.500 căn hộ ở Đà Nẵng
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.


































































