Cửa Việt bị 'thắt cổ chai': Cảnh báo khi dòng sông bị chèn ép
Văn Tuân -
21/07/2025 08:15 (GMT+7)
(VNF) - Cửa Việt – cửa sông chiến lược phía nam tỉnh Quảng Trị – từ lâu giữ vai trò là "họng xả" cho toàn bộ hệ thống sông Thạch Hãn, sông Vĩnh Phước và sông Hiếu. Tuy nhiên, khu vực này hiện đang đối diện nguy cơ trở thành một điểm "thắt cổ chai" – không chỉ do tác động của tự nhiên mà còn bởi hàng loạt công trình nhân tạo lấn chiếm lòng sông, xây dựng kiên cố dọc hai bên bờ.
Người dân thị trấn Cửa Việt (nay là thị trấn Đông Gio Linh) đã nhiều năm chứng kiến dòng nước từ thượng nguồn mùa lũ đổ về rất mạnh, song lại khó thoát ra biển do cửa sông bị thu hẹp. Thủy triều, bùn cát bồi lắng cùng các công trình xây dựng ven sông đang khiến cửa sông Thạch Hãn vốn từng rộng thoáng trở nên "nghẹt thở" trong những trận mưa cực đoan ngày càng dày đặc.
Cửa Việt, đang chịu áp lực lớn từ hàng loạt công trình dân cư, dịch vụ hậu cần cảng biển, khu công nghiệp, bãi chứa vật liệu xây dựng…
Ghi nhận thực địa cho thấy khu vực cửa sông Thạch Hãn, đoạn đổ ra Cửa Việt, đang chịu áp lực lớn từ hàng loạt công trình dân cư, dịch vụ hậu cần cảng biển, khu công nghiệp, bãi chứa vật liệu xây dựng… mọc lên dày đặc dọc hai bờ. Nhiều công trình âm thầm lấn chiếm lòng sông; một số đoạn bờ được gia cố bằng bê tông cứng thay vì sử dụng các giải pháp kết hợp chỉnh trị dòng chảy mềm dẻo, làm co hẹp đáng kể dòng thoát lũ.
Một cán bộ kỹ thuật từng tham gia tư vấn quy hoạch thoát lũ tại miền Trung cảnh báo: “Cửa Cửa Việt vốn không rộng, lại có hình thắt cổ chai. Nếu tiếp tục để các công trình dân sinh và logistics chiếm thêm diện tích lòng sông, khi xảy ra mưa lớn, nước sẽ không kịp thoát ra biển. Nguy cơ càng nghiêm trọng khi lũ dồn nhanh từ thượng nguồn.”
Vị chuyên gia này nhấn mạnh, việc nạo vét hay mở rộng cửa sông không thể thực hiện tùy tiện, bởi sẽ ảnh hưởng đến hệ sinh thái ven biển. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, không thể phớt lờ nguy cơ dòng nước bị dồn nén mà không có lối thoát.
“Không ai lại đi bịt ống xả của cả tỉnh,” vị chuyên giá cảnh báo.
Cửa Việt – "họng xả" tự nhiên của Quảng Trị – đang bị bóp nghẹt bởi quá trình bê tông hóa và lấn sông thiếu kiểm soát.
Theo số liệu quan trắc, trong các đợt mưa lớn, lưu lượng đỉnh lũ trên sông Thạch Hãn có thể vượt mức 4.000 – 5.000 m³/s. Nếu cửa sông bị bồi lấp hoặc bị lấn chiếm mà không có biện pháp khơi thông, khả năng tiêu thoát sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.
Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy – Chuyên gia nghiên cứu biến đổi khí hậu và quản lý rủi ro thiên tai – từng nhiều lần cảnh báo trên các phương tiện truyền thông về xu thế mưa cực đoan xảy ra với tần suất cao hơn, cường độ lớn hơn ở khu vực miền Trung.
Ông nhận định, “Hệ thống thủy lợi, đê điều và cửa thoát lũ tại các tỉnh miền Trung hiện không theo kịp tốc độ biến đổi khí hậu. Việc đô thị hóa cửa sông thiếu kiểm soát chỉ làm tăng nguy cơ lũ, chồng lũ tự nhiên lên rủi ro nhân tạo.”
Việc quy hoạch hệ thống tiêu thoát cần dựa trên mô hình thủy văn mới, có tính đến kịch bản biến đổi khí hậu đến năm 2050, thay vì chỉ dựa vào dữ liệu lịch sử.
“Nếu không thay đổi cách tiếp cận, thì ngay cả những trận mưa trung bình cũng có thể gây ra úng ngập nghiêm trọng,” ông cảnh báo.
Không thể tách rời quản lý rủi ro khỏi quy hoạch phát triển
Một vấn đề đáng lưu tâm là nhiều dự án lớn trong vùng ven biển Quảng Trị hiện đang được cấp phép mà chưa có đánh giá tác động tổng thể đến dòng chảy và hệ thống thoát lũ. Từ khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị, khu dịch vụ hậu cần cảng Cửa Việt, đến các khu dân cư bờ nam... nhiều công trình nằm sát mép nước, lấn sâu vào hành lang thoát lũ tự nhiên.
Sông Thạch Hãn đổ ra Cửa Việt, với các công trình ven sông chen chúc hai bên bờ....
Trong khi đó, hệ thống tiêu thoát trong nội đô và các khu vực giáp ranh vẫn chủ yếu dựa vào hai dòng chính là sông Thạch Hãn và sông Hiếu. Nếu cửa sông bị “bóp nghẹt”, mọi nỗ lực đầu tư vào hồ điều hòa, đê bao hay cống ngăn triều cũng khó phát huy hiệu quả.
Một chuyên gia trong lĩnh vực tài nguyên – môi trường phân tích: “Việc bê tông hóa hai bên bờ, lấn sông, không chỉ làm biến đổi hình thái thủy lực mà còn khiến dòng chảy xoáy cục bộ, gây xói lở không đều, làm mất cân bằng tự nhiên.” Theo ông, nếu không kiểm soát chặt chẽ từ bây giờ, Quảng Trị có thể đối mặt với kịch bản cửa sông bị bồi lấp hoàn toàn – điều từng xảy ra tại một số tỉnh ven biển miền Trung.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, nhiều địa phương đã chủ động rà soát lại quy hoạch ven sông – đặc biệt là vùng hạ lưu. Với địa hình đặc thù “núi đổ ra biển” và mưa lớn cục bộ, tỉnh Quảng Trị cần sớm xây dựng bản đồ rủi ro ngập lụt mới, cập nhật đầy đủ kịch bản mưa lớn, triều cường và nước biển dâng kết hợp.
Phối cảnh dự án bến cảng tổng hợp Nam Cửa Việt và khu kho bãi, hậu cần cảng được xây dựng tại sông Cửa Việt
Từ góc độ chính sách, điều cần thiết hiện nay là thiết lập lại chỉ giới hành lang thoát lũ tại khu vực cửa sông Thạch Hãn – Cửa Việt. Không chỉ dừng lại ở việc giới hạn cấp phép dự án mới, mà cần xử lý dứt điểm các công trình vi phạm đã và đang cản trở dòng chảy.
Đồng thời, cần triển khai các mô hình dự báo lưu lượng nước theo thời gian thực, nhằm điều phối hiệu quả hoạt động của các hồ chứa thượng nguồn, kết hợp với đánh giá năng lực thoát lũ của cửa sông để chủ động trước các kịch bản thiên tai bất thường.
Thực tế cho thấy, Quảng Trị là địa phương thường xuyên chịu thiệt hại nặng nề do lũ lụt, điển hình là các trận mưa lịch sử trong tháng 10/2020. Việc để "họng xả" duy nhất – Cửa Việt – bị thắt nghẽn bởi các dự án thiếu đánh giá thủy văn là mối nguy tiềm ẩn cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Các chuyên gia đều đồng thuận rằng, bài học từ các đợt thiên tai vừa qua là lời cảnh tỉnh rõ ràng: quản lý rủi ro thiên tai không thể tách rời quy hoạch phát triển kinh tế. Mỗi dự án phát triển ven sông cần được đặt trong tổng thể dòng chảy vùng, thay vì chỉ chú trọng vào lợi ích cục bộ.
(VNF) - TS Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, nguy cơ “bốn chậm” của nền kinh tế gồm: chậm cải cách thể chế, chậm tái cơ cấu nền kinh tế, chậm nâng cao hiệu quả đầu tư và chậm tăng cường năng lực nội sinh có thể ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của Việt Nam trong dài hạn nếu không được khắc phục kịp thời.
Theo chuyên gia, việc công bố cả hai chỉ số GDP và GDP PPP là cần thiết, vì chúng phản ánh các khía cạnh khác biệt nhưng bổ sung cho nhau về bức tranh kinh tế.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số sẽ rất khó đạt được nếu không tiếp tục cải cách mạnh chính sách thuế, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, trong giai đoạn mới, thành công của FDI không còn được đo bằng số vốn thu hút được mà bằng trình độ công nghệ, năng suất lao động, năng lực doanh nghiệp Việt Nam và vị thế của nền kinh tế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
(VNF) - Từ một câu hỏi trong đề thi tốt nghiệp THPT 2026, vấn đề "Làm thế nào để có những ‘Steve Jobs Việt Nam’?” trở thành chủ đề thảo luận tại diễn đàn quy tụ nhiều chuyên gia hàng đầu về đầu tư, công nghệ và startup.
(VNF) - Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lịch sử bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045, nền kinh tế không thể tiếp tục đi với nhịp độ bình lặng như hiện tại. Giáo sư Trần Văn Thọ (Giáo sư danh dự Đại học Waseda, Nhật Bản) đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và đầy tâm huyết về vấn đề này.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Theo GS.TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, bài toán lớn nhất của Hà Nội trong phát triển hệ thống Metro, đường sắt đô thị hay các dự án hạ tầng chiến lược không nằm ở việc thiếu vốn, mà ở chỗ chưa biết cách chuyển hóa giá trị gia tăng từ đất đai thành nguồn lực tài chính cho đầu tư phát triển.
(VNF) - Theo luật sư Nguyễn Thanh Hà, mô hình đổi vàng mua nhà có thể mở ra hướng đi mới cho thị trường vốn, nhưng không phải “công thức chung” để áp dụng đại trà.
(VNF) - Trong nhiều năm, Tăng trưởng của Hà Tĩnh chủ yếu được dẫn dắt bởi các “đầu tàu” FDI cùng lợi thế về đất đai, tài nguyên và lao động giá rẻ. Đã đến lúc khu vực kinh tế tư nhân phải thay đổi “DNA” tăng trưởng chuyển trong trọng tâm sang AI, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất.
(VNF) - Với tổng vốn lũy kế hơn 80 tỷ USD, Singapore hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, trải rộng từ bất động sản, khu công nghiệp, năng lượng, tài chính, công nghệ, kinh tế số và đầu tư xanh.
(VNF) - Ứng dụng LPBank Plus của Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank) vừa được vinh danh “Sản phẩm xuất sắc ngành Công nghệ số” tại Giải thưởng Sao Khuê 2026, đồng thời chính thức góp mặt trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026, khẳng định năng lực công nghệ và chiến lược chuyển đổi số mạnh mẽ của LPBank trong kỷ nguyên mới.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - TS Nguyễn Bích Lâm - nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê nhận định, nguy cơ “bốn chậm” của nền kinh tế gồm: chậm cải cách thể chế, chậm tái cơ cấu nền kinh tế, chậm nâng cao hiệu quả đầu tư và chậm tăng cường năng lực nội sinh có thể ảnh hưởng tới chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của Việt Nam trong dài hạn nếu không được khắc phục kịp thời.
(VNF) - Khu công nghiệp Hoàng Mai 1 là một trong những khu công nghiệp trọng điểm thuộc Khu kinh tế Đông Nam, nằm trên địa bàn phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An. Đây là một trọng điểm trong vùng trong điểm công nghiệp Nam Thanh - Bắc Nghệ với nhiều lợi thế cảng biển, đường cao tốc, kết nối liên vùng