(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng năm đang trở nên rất thách thức. Những giải pháp thúc đẩy tăng trưởng đã được Chính phủ bàn rất sâu trong các phiên họp thường kỳ. Song chuyên gia cho rằng mấu chốt nằm ở cách làm.
Ông Phan Đức Hiếu, Uỷ viên thường trực Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội
Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa gửi Chính phủ báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng năm 2023; dự báo 3 kịch bản tăng trưởng quý IV và cả năm 2023. Cụ thể, kịch bản 1: tăng trưởng kinh tế cả năm khoảng 5%, quý IV cần tăng 7%. Kịch bản 2: tăng trưởng kinh tế cả năm khoảng 5,5%, quý IV cần tăng 8,8%. Kịch bản 3: tăng trưởng kinh tế cả năm khoảng 6%, quý IV cần tăng 10,6%.
Vậy trong ba kịch bản trên, kinh tế Việt Nam sẽ về đích trong năm 2023 với kịch bản nào? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với ông Phan Đức Hiếu, Uỷ viên thường trực Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội về vấn đề này:
- Ông đánh giá như thế nào về kết quả 9 tháng đầu năm?
GDP 9 tháng năm 2023 tăng 4,24% so với cùng kỳ 2022, chỉ cao hơn tốc độ tăng 2,19% và 1,57% của 9 tháng các năm 2020 và 2021 trong suốt giai đoạn 2011-2023 do nền kinh tế tiếp tục gặp nhiều khó khăn. Dù còn thấp, đây vẫn là kết quả có phần tích cực khi tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước. Và trong một năm rất khó khăn, kết quả này đã là một nỗ lực rất lớn, thể hiện quyết tâm cao của cả Chính phủ lẫn cộng đồng doanh nghiệp.
- Tăng trưởng có thể đã tốt hơn nếu giải ngân đầu tư công được thúc đẩy mạnh hơn nữa?
Theo số liệu từ Bộ Tài chính, đến ngày 30/9/2023, ước tính giải ngân đạt khoảng 363.310 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 51,38% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong khi đó, năm 2022, tỷ lệ giải ngân sau 9 tháng là 46,7%. Như vậy, tỷ lệ giải ngân 9 tháng năm nay đã cao hơn cùng kỳ năm ngoái 4,68 điểm phần trăm; nếu so về con số tuyệt đối thì cao hơn 110.000 tỷ đồng.
Kết quả này đã tạo ra đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Cần lưu ý rằng kết quả này có được không chỉ vì tỷ lệ giải ngân cao, mà còn do quy mô đầu tư công lớn hơn trước, vì năm nay có nhiều dự án đầu tư công lớn được giải ngân.
Điều nhấn mạnh nữa là kết quả đầu tư công năm nay không chỉ tạo ra những đóng góp quan trọng vào kết quả tăng trưởng 2023 mà còn tạo nền tảng cho sự tăng trưởng và phát triển lâu dài cho nền kinh tế.
- Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra 3 kịch bản tăng trưởng năm. Ông có bình luận gì về các kịch bản này?
Cả ba kịch bản mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra đều rất thách thức. Nguyên do là bối cảnh kinh tế thế giới đang xấu hơn rất nhiều so với năm ngoái, thương mại toàn cầu tăng trưởng kém thấp hơn. Diễn biến về kinh tế chính trị thế giới ngày càng khó lường, các biện pháp trả đũa và tình hình chính trị tiêu cực của thế giới sẽ tác động tới Việt Nam.
Vì vậy, tôi cho rằng các kịch bản tăng trưởng mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra chỉ là kịch bản để điều hành, có nghĩa đây là chỉ tiêu giúp Chính phủ căn cứ vào đó để đưa ra những chính sách, giải pháp nhằm đạt được tăng trưởng cao nhất chứ không phải là kết quả mà chúng ta nhất định phải đạt được.
Thực tế, Chính phủ đã chọn kịch bản cao nhất để điều hành. Tôi cho rằng điều này là hợp lý. Chúng ta phải có quyết tâm mạnh mẽ như vậy thì mới đạt được tăng trưởng ở mức cao nhất.
- Nhiều tổ chức kinh tế thế giới đã đưa ra kịch bản tăng trưởng cho Việt Nam. Theo đó, dù kinh tế Việt Nam có thể không tăng trưởng cao nhưng vẫn có thể dẫn đầu Đông Nam Á trong năm 2023. Theo ông, dự báo này liệu có quá lạc quan?
Những dự báo này trước tiên sẽ giúp chúng ta có thêm động lực và quyết tâm để đạt được mục tiêu cao nhất. Với kịch bản tăng trưởng cao nhất, tôi cho rằng chúng ta hoàn toàn có cơ hội thực hiện bởi một số lý do. Một là nhìn vào tốc độ giải ngân đầu tư công. Thông thường, đầu tư công sẽ về đích vào các tháng cuối năm nên với tốc độ giải ngân đầu tư công như hiện tại, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng đầu tư công sẽ là tạo ra cú hích cho tăng trưởng năm nay. Hai là xuất nhập khẩu đang có nhiều dấu hiệu tích cực. Ba là các lĩnh vực khác như tiêu dùng, du lịch, dịch vụ, công nghiệp chế biến, chế tạo cũng sẽ có nhiều khởi sắc vào cuối năm.
Ngoài ra, chúng ta cũng thành công trong ngoại giao kinh tế, đặc biệt là các chuyến thăm của các lãnh đạo cấp cao các nước tới Việt Nam và lãnh đạo cấp cao Việt Nam đi các nước. Thành công này, tuy chưa tạo ra ngay kết quả kinh tế nhưng đã củng cố niềm tin của giới kinh doanh. Nhờ đó mà hiệu quả kinh doanh cũng sẽ tốt hơn. Đây là cơ hội có thể giúp chúng ta đạt được tăng trưởng.
- Ông cho rằng giải pháp cụ thể nào sẽ giúp Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng tốt nhất cho các tháng cuối năm?
Các giải pháp để có được tăng trưởng tốt nhất đã được Chính phủ trao đổi rất sâu tại phiên họp thường kỳ tháng 9, tôi không muốn bổ sung thêm về giải pháp nhưng muốn trao đổi thêm nhiều hơn về cách làm.
Năm nay doanh nghiệp rất khó khăn nên vấn đề hỗ trợ doanh nghiệp cũng không đơn giản. Nếu như các năm, doanh nghiệp chỉ gặp khó khăn về thể chế thì năm nay, bên cạnh khó khăn về mặt thể chế thì sự suy giảm của thị trường, nhu cầu và sự cạnh tranh của các quốc gia trong và ngoài nước đã trở thành thách thức cần nhìn nhận và giải quyết.
Để giải quyết vấn đề này, tôi cho rằng sự quyết liệt và khẩn trương là quan trọng. Theo đó, Chính phủ cần dành nhiều hơn thời gian để thực hiện nhiệm vụ được giao, hướng tới các giải pháp ưu tiên và hướng tới trọng tâm, trọng điểm để hỗ trợ. Chính sách vượt quyền nào cần có thì Chính phủ phải kiến nghị ngay tại kỳ họp Quốc hội sắp diễn ra tới đây.
- Từ kinh nghiệm của ông, những chính sách vượt quyền nào mà Chính phủ cần mang ra kiến nghị tại Quốc hội?
Đầu tiên là thể chế, tôi cho rằng Quốc hội đã sẵn sàng hơn, ưu tiên hơn, kịp thời hơn cho việc giải quyết những vấn đề này. Trong bối cảnh hiện nay, những nghị quyết đặc thù về cải cách thể chế, nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp ở các lĩnh vực ưu tiên, nhằm khơi dậy những nguồn lực là rất quan trọng.
Chính phủ đã có những nghị quyết về cơ chế thí điểm như nghị quyết về thuế tối thiểu toàn cầu, nghị quyết về một số chính sách ưu đãi hỗ trợ cho lĩnh vực công nghệ cao nhằm đón dòng vốn FDI công nghệ cao, tháo gỡ khó khăn cho đầu tư vào hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, tôi cũng muốn lưu ý rằng trong trường hợp này, Chính phủ cũng cần rất nỗ lực để những đệ trình của mình được Quốc hội thông qua nhanh chóng bởi điều này sẽ tạo ra tác động tích cực cho nền kinh tế.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu
hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch,
tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.