Giá dầu neo cao, không phải cổ phiếu dầu khí nào cũng hưởng lợi

Sau các cuộc không kích tại khu vực Trung Đông, giá dầu đã tăng mạnh khoảng 50% lên mức 109 USD/thùng tính đến ngày 9/3/2026. Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Vietcap, nguyên nhân chính đến từ rủi ro tại các điểm nghẽn giao thông thay vì tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu.

Theo Rystard Energy, gián đoạn nguồn cung do việc phong tỏa Eo biển Hormuz được ước tính sẽ làm mất khoảng 8 đến 10 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (tương đương 8-10% nguồn cung toàn cầu) sau khi một số dòng chảy đã được chuyển hướng qua đường ống Đông - Tây của Ả Rập Xê-út và đường ống Abu Dhabi. Trong khi đó, Iran là một nhà sản xuất dầu lớn, với sản lượng khoảng 3 triệu thùng/ngày, chiếm khoảng 3% tổng sản lượng dầu toàn cầu.

Mặc dù các lệnh trừng phạt đã hạn chế hoạt động xuất khẩu của quốc gia này, nhưng dầu của Iran vẫn thâm nhập vào các thị trường, đặc biệt là Trung Quốc. Dữ liệu lịch sử cho thấy Eo biển Hormuz thường bị gián đoạn trong 30-45 ngày và giá dầu sẽ hạ nhiệt sau các sự kiện chiến tranh/xung đột.

Theo Vietcap, nếu giả định mức gián đoạn 10 triệu thùng/ngày kéo dài trong khoảng 2 tháng, thì lượng dầu thiếu hụt tiềm năng sẽ là 0,8 triệu thùng/ngày, chiếm khoảng 1% nguồn cung dầu toàn cầu.

Vietcap cho rằng lượng dầu tồn kho toàn cầu sẽ là bộ đệm cung dầu trong ngắn hạn, nhưng việc Eo biển Hormuz bị gián đoạn kéo dài có thể thắt chặt đáng kể nguồn cung cho châu Á.

Ở thị trường trong nước, Việt Nam thường nhập khẩu 2/3 lượng dầu thô, 1/3 lượng xăng dầu/sản phẩm dầu mỏ, khoảng 70% lượng LPG, và khoảng 15% tổng nhu cầu khí dưới dạng LNG. Bất chấp sự phụ thuộc ngày càng tăng vào nhập khẩu dầu thô, các nhà máy lọc dầu và nhà phân phối xăng dầu của Việt Nam cho biết họ đã đảm bảo được ít nhất 2 tháng tổng lượng hàng tồn kho, bao gồm khoảng 30 ngày ở cấp độ nhà máy lọc dầu và 25-30 ngày ở cấp độ nhà phân phối.

Vietcap đặt kỳ vọng vào triển vọng tích cực cho các hoạt động thăm dò và khai thác trong nước. Các Nghị quyết bao gồm Nghị quyết 70, 66 và 79 được ban hành để hỗ trợ tích cực cho sự phục hồi và phát triển của ngành dầu khí Việt Nam. “Chúng tôi tin rằng cơ chế đặc thù cho PVN sẽ được phê duyệt trong nửa đầu năm và Luật Dầu khí sửa đổi sẽ được thông qua trong nửa cuối năm, thúc đẩy chu kỳ đầu tư dài hạn cho ngành dầu khí Việt Nam”, các chuyên gia của Vietcap cho biết.

Ngay khi xung đột tại khu vực Trung Đông trở nên căng thẳng kéo theo biến động giá dầu, các diễn biến này đã nhanh chóng được phản ánh trên thị trường khoán trong nước, khiến các cổ phiếu dầu khí dậy sóng.

Tại báo cáo mới nhất của Vietcap về ngành năng lượng, công ty chứng khoán này nêu rõ cổ phiếu được lựa chọn hàng đầu trong ngành là PVS. Bên cạnh đó, một số cổ phiếu được hưởng lợi trực tiếp bao gồm BSR, PVD, PVT, DPM và DCM.

Cụ thể, ba cổ phiếu được Vietcap đánh giá sẽ có tác động tích cực nhẹ là GAS, PVS và PVD. Trong đó, đối với GAS, giá khí đầu ra có khả năng cao hơn dự kiến (dựa trên giá dầu FO) đối với mảng kinh doanh khí (ước tính chiếm 23% tổng khối lượng vào năm 2026), giá LPG cao hơn đối với sản xuất LPG nội bộ; những yếu tố này có thể bù đắp cho khối lượng LPG và LNG thấp hơn do giá cao. Giá dầu FO từ đầu năm 2026 đến nay là 386 USD/tấn (-17% so với năm trước), khoảng 107% so với dự báo năm 2026 của Vietcap. Giá LPG/LNG đã tăng 22%/41% sau sự kiện.

Đối với PVS, PVD, giá dịch vụ có khả năng cao hơn trong trung hạn. Giá dầu cao hơn giúp cải thiện lợi nhuận cho các nhà sản xuất dầu, điều này thường hỗ trợ nhu cầu cao hơn đối với các dịch vụ EPC, hoạt động khoan cao hơn và giá thuê giàn khoan tự nâng cao hơn trong trung hạn.

Với BSR, doanh nghiệp được hưởng tác động tích cực nhờ lợi nhuận từ tồn kho và chênh lệch giá giữa giá đầu vào và đầu ra cao hơn trong bối cảnh giá dầu tăng. Vietcap dự báo kết quả quý I/2026 sẽ khả quan. Tính đến ngày 6/3/2026, chênh lệch giá dầu diesel tại Singapore đạt 58 USD/thùng (tăng 2,0 lần sau sự kiện), trong khi chênh lệch giá xăng ở mức 24 USD/thùng (tăng 2,1 lần sau sự kiện).

Bên cạnh đó, PVT cũng được đánh giá tích cực do có thể hưởng lợi từ việc tăng giá cước vận chuyển tàu chở dầu, đặc biệt là đối với các hợp đồng giao ngay và hợp đồng chung, chiếm khoảng 25-30% tổng khối lượng vận chuyển. Tính đến thời điểm hiện tại, giá cước thuê tàu Aframax (tàu chở dầu thô) tăng 49% so với cùng kỳ, giá cước thuê tàu Medium Range (tàu chở sản phẩm dầu mỏ) tăng 22%, và giá cước thuê tàu Handysize (tàu chở hóa chất) tăng 12%.

Trong tương lai, giá cước vận chuyển tàu chở dầu có thể tiếp tục tăng do khả năng định tuyến lại các tàu để tránh eo biển Hormuz, bao gồm cả việc chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng sẽ làm tăng khoảng cách vận chuyển và tăng giá cước vận chuyển. Tính đến ngày 5/3/2026, chỉ số giá cước vận tải dầu thô Baltic (đại diện cho giá giao ngay tàu chở dầu thô) đạt 3.083 điểm (tăng 55% sau sự kiện), và chỉ số giá cước vận tải dầu sản phẩm Baltic (đại diện cho giá giao ngay sản phẩm dầu mỏ/hóa chất/LPG) đạt 1.654 điểm (tăng 83% sau sự kiện).

Hai cổ phiếu đại diện cho nhóm phân bón là DPM và DCM cũng được đánh giá tích cực. Theo Vietcap, Iran hiện chiếm khoảng 10% thương mại xuất khẩu urê toàn cầu. Giá urê quốc tế đã tăng khoảng 22% sau sự kiện lên 600 USD/tấn. Vietcap nhận thấy tác động tích cực đến DCM và DPM vì giá urê tăng có thể bù đắp cho giá khí đốt tăng cao.

Đối với PLX và OIL, 2 cổ phiếu này nằm trong nhóm trung lập. Trong ngắn hạn, giá dầu cao hơn có thể mang lại lợi ích cho PLX và OIL với nguồn nguyên liệu đầu vào thấp trong quý IV/2025. Vietcap dự đoán kết quả quý I/2026 của 2 doanh nghiệp này là khả quan. Tuy nhiên, giá dầu cao kéo dài thường dẫn đến thua lỗ vì giá đầu ra vẫn được điều tiết (cho đến khi Nghị định Dầu khí mới được phê duyệt và nếu Chính phủ điều chỉnh giá dầu thấp hơn giá đầu vào) trong khi phải đối mặt với sự tăng vọt của giá đầu vào.

Vietcap nhấn mạnh tác động chuyển từ trung lập trong kịch bản cơ sở sang tiêu cực trong kịch bản cao cho 2 cổ phiếu này.

Đối với loạt cổ phiếu ngành điện như NT2, POW, QTP, PPC, giá dầu, khí đốt và than đá tăng cao có thể dẫn đến tác động tiêu cực nhẹ đối với các nhà máy điện chạy bằng khí đốt và than đá. Các nhà máy này chuyển toàn bộ biến động giá khí đốt, giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và giá than cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đối với khối lượng đã ký hợp đồng (khoảng 80% tổng khối lượng). Tuy nhiên, giá nguyên liệu đầu vào cao hơn có thể dẫn đến mức độ huy động thấp hơn