Giảm 30% tiền thuê đất năm 2025: Cân bằng lợi ích DN và ngân sách nhà nước

Tạp chí Đầu tư Tài chính có cuộc trao đổi với PGS. TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế, liên quan tới đề xuất xây dựng chính sách giảm tiền thuê đất 2025 của Bộ Tài chính, trong đó có nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của doanh nghiệp là đề xuất giảm 30% tiền thuê đất năm 2025.

- Dưới góc độ chuyên gia, quan điểm của ông thế nào về đề xuất giảm 30% tiền thuê đất năm 2025?

PGS. TS Ngô Trí Long: Đề xuất giảm 30% tiền thuê đất năm 2025 của Bộ Tài chính có thể được nhìn nhận từ nhiều góc độ khác nhau.

Cụ thể, tác động tích cực đối với doanh nghiệp giúp hỗ trợ dòng tiền việc giảm tiền thuê đất sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức và chi phí vận hành ngày càng tăng. Đồng thời, thúc đẩy phục hồi sản xuất kinh doanh nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất, bất động sản, du lịch và dịch vụ, đang đối mặt với áp lực tài chính lớn.

Ngoài ra, chính sách này còn có thể giúp các doanh nghiệp duy trì hoạt động, tránh nguy cơ thu hẹp sản xuất hoặc đóng cửa; tạo động lực đầu tư dài hạn. Chưa kể, việc giảm chi phí thuê đất có thể giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để đầu tư, mở rộng quy mô, cải tiến công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Quyết định này cũng góp phần vào tăng trưởng kinh tế khi doanh nghiệp có điều kiện duy trì và mở rộng hoạt động, điều này có thể tạo thêm việc làm, thúc đẩy tiêu dùng và đóng góp vào sự phục hồi của nền kinh tế. Hỗ trợ thị trường bất động sản với các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản; việc giảm tiền thuê đất có thể giúp họ giảm giá thành sản phẩm, kích thích nhu cầu thị trường và giúp thị trường bất động sản bớt khó khăn.

Cùng với đó, ổn định tài chính doanh nghiệp và ngân sách nhà nước, dù ngân sách nhà nước có thể chịu áp lực giảm thu từ tiền thuê đất, nhưng nếu chính sách này giúp doanh nghiệp phục hồi và tăng trưởng, nguồn thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng có thể bù đắp phần nào khoản giảm thu từ tiền thuê đất.

- Mức giảm 30% đã đủ hỗ trợ doanh nghiệp không?

PGS. TS Ngô Trí Long: Một số doanh nghiệp có thể kỳ vọng mức giảm cao hơn, đặc biệt là những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề như du lịch, khách sạn, nhà hàng, sản xuất nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, để cân bằng lợi ích giữa doanh nghiệp và ngân sách nhà nước, việc giảm tiền thuê đất có thể làm giảm nguồn thu ngân sách, do đó cần có đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo không ảnh hưởng đến các kế hoạch chi tiêu công quan trọng.

Thêm nữa, tính đồng đều và đối tượng hưởng lợi chính sách cần đảm bảo hỗ trợ đúng đối tượng, tránh trường hợp doanh nghiệp lớn hưởng lợi nhiều hơn doanh nghiệp nhỏ; hoặc các doanh nghiệp không thực sự gặp khó khăn vẫn được hưởng ưu đãi.

Tóm lại, đề xuất giảm 30% tiền thuê đất năm 2025 là một chính sách hợp lý và cần thiết trong bối cảnh hiện tại. Và khó có thể đòi hỏi 1 mức cao hơn. Tuy nhiên, để chính sách này phát huy hiệu quả tối đa, cần có những điều chỉnh linh hoạt tùy theo ngành nghề và quy mô doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích doanh nghiệp và cân đối ngân sách nhà nước.

- Trong hai phương án mà Bộ Tài chính đưa ra. Theo ông, phương án nào sẽ là khả thi nhất?

PGS. TS Ngô Trí Long: Bộ Tài chính đang xem xét chính sách giảm tiền thuê đất trong năm 2025 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp. Hai phương án được đề xuất: phương án 1 giảm 30% tiền thuê đất phải nộp và phương án 2 mức giảm khác (không được nêu cụ thể trong nội dung). Sau đề xuất này, nhiều ý kiến ủng hộ vì chính sách giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực tài chính, từ đó phục hồi sản xuất kinh doanh và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Đánh giá khả thi của hai phương án, tôi cho rằng phương án 1 (giảm 30%) có tính khả thi cao vì tính cụ thể và rõ ràng. Con số 30% giúp doanh nghiệp dễ dàng tính toán lợi ích và ngân sách nhà nước cũng có thể dự trù tác động tài chính. Hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp việc giảm 30% tác động trực tiếp đến dòng tiền, giảm chi phí cố định, giúp doanh nghiệp tăng khả năng phục hồi sau khó khăn kinh tế. Dễ triển khai thực hiện chính sách có thể áp dụng đồng loạt trên phạm vi cả nước mà không cần cơ chế phân loại phức tạp.

Đối với phương án 2 (mức giảm khác, không rõ ràng) có tính khả thi thấp hơn vì thiếu cụ thể, không có thông tin rõ ràng về mức giảm khiến doanh nghiệp khó lên kế hoạch tài chính.

Thậm chí, có thể gây tranh cãi nếu mức giảm không đồng nhất (phân loại doanh nghiệp theo ngành nghề, quy mô, địa phương), có thể tạo ra sự bất bình đẳng và khó thực hiện. Tăng chi phí hành chính nếu áp dụng các tiêu chí riêng, cơ quan quản lý sẽ phải tốn thời gian đánh giá và phê duyệt, gây trì hoãn hỗ trợ cho doanh nghiệp.

Vì vậy, phương án 1 (giảm 30% tiền thuê đất) là khả thi nhất vì đơn giản, dễ thực hiện và công bằng, giúp doanh nghiệp có ngay dòng tiền hỗ trợ, dễ kiểm soát tác động tài chính đối với ngân sách nhà nước.

Trường hợp nếu Bộ Tài chính muốn cân nhắc mức giảm khác (phương án 2), thì cần đảm bảo tính minh bạch, công bằng và không gây thêm thủ tục hành chính phức tạp.

- Trường hợp nếu đề xuất giảm 30% tiền thuê đất năm 2025 được thông qua, điều này ít nhiều sẽ ảnh hưởng rất lớn đến ngân sách nhà nước bị giảm thu. Ông có ý kiến gì về điều này?

PGS. TS Ngô Trí Long: Nguồn thu ngân sách tiền thuê đất là một trong những nguồn thu quan trọng, đặc biệt đối với ngân sách địa phương. Do đó, việc giảm 30% có thể khiến tổng thu ngân sách giảm mạnh, ảnh hưởng đến các chương trình phát triển hạ tầng, phúc lợi xã hội.

Chính vì vậy, nếu không có các biện pháp bù đắp nguồn thu, việc giảm thu có thể khiến ngân sách phải điều chỉnh từ các nguồn khác, có thể ảnh hưởng đến đầu tư công hoặc các chính sách hỗ trợ khác.

Để cân bằng lợi ích, cần xây dựng tiêu chí hỗ trợ có chọn lọc thay vì giảm đồng loạt, có thể áp dụng chính sách giảm tiền thuê đất dựa trên tiêu chí như quy mô doanh nghiệp, ngành nghề ưu tiên, hoặc mức độ ảnh hưởng của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.

Bù đắp nguồn thu bằng các chính sách khác, Nhà nước có thể xem xét các giải pháp như cải thiện hiệu quả thu thuế, thúc đẩy các ngành có tiềm năng tăng trưởng cao để tạo nguồn thu bù đắp cho khoản giảm tiền thuê đất. Thực hiện chính sách theo giai đoạn, áp dụng giảm dần theo từng năm thay vì giảm mạnh ngay trong năm 2025, để giúp ngân sách có thời gian thích ứng.

Tóm lại, việc giảm 30% tiền thuê đất năm 2025 có thể giúp doanh nghiệp phục hồi và phát triển, nhưng cũng đặt ra thách thức cho ngân sách nhà nước. Do đó, cần có những biện pháp đi kèm để đảm bảo sự hài hòa giữa hỗ trợ doanh nghiệp và cân đối tài chính công.

Bộ Tài chính đang đưa ra đề xuất xây dựng chính sách giảm tiền thuê đất năm 2025 và lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động. Trong đó, Bộ Tài chính đề xuất xây dựng chính sách giảm tiền thuê đất 2025 theo 2 phương án, gồm: thống nhất việc xây dựng chính sách giảm tiền thuê đất năm 2025; không thống nhất việc xây dựng chính sách giảm tiền thuê đất năm 2025.

Bộ Tài chính cho biết, trong trường hợp thống nhất xây dựng chính sách, một trong những phương án được đề xuất là tiếp tục áp dụng mức giảm 30% tiền thuê đất phải nộp trong năm 2025. Đây là mức giảm đã được áp dụng trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2024.

Đề xuất này của Bộ Tài chính được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, các chuyên gia cũng đánh giá đây là đề xuất thiết thực trong giai đoạn hiện nay.

Trước đó, theo thống kê của Bộ Tài chính, trong năm 2024 đã thực hiện miễn, giảm, giãn khoảng 197,3 nghìn tỷ đồng tiền thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh.