Thống kê cho thấy Trung Quốc hiện đang chiếm khoảng 90% thị phần trên thị trường đất hiếm toàn cầu. Nhưng việc dùng đất hiếm để trả đũa Mỹ xem ra khó đáp ứng được kỳ vọng của Bắc Kinh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: Kyodo/TTXVN
Hơn 1 tuần sau chuyến khảo sát nhà máy sản xuất đất hiếm ở thành phố Cám Châu, tỉnh Giang Tây của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, truyền thông chính thức của nước này bắt đầu đề cập tới khả năng Bắc Kinh sử dụng “quân bài” đất hiếm để trả đũa Mỹ trong cuộc chiến thương mại. Tuy nhiên, đây không phải là phương án dễ chơi dù Trung Quốc chiếm hơn 90% sản lượng đất hiếm hàng năm trên thế giới.
Trưa 20/5, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc phát đi hình ảnh Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, tháp tùng có Phó Thủ tướng Lưu Hạc, đã đi thị sát tình hình phát triển của ngành đất hiếm ở tỉnh Giang Tây. Sở dĩ thông tin nêu trên được dư luận quan tâm chú ý rộng rãi chủ yếu là do gần đây không ngừng xuất hiện lời kêu gọi sử dụng đất hiếm như một quân bài mặc cả với Mỹ trong cuộc chiến thương mại.
Thống kê cho thấy Trung Quốc hiện đang chiếm khoảng 90% thị phần trên thị trường đất hiếm toàn cầu. Nhưng việc dùng đất hiếm để trả đũa Mỹ xem ra khó đáp ứng được kỳ vọng của phía Trung Quốc bởi một số lý do.
Thứ nhất, nhu cầu đối với các sản phẩm đất hiếm của các doanh nghiệp Mỹ quả thực rất lớn, nhưng vấn đề là rất nhiều doanh nghiệp ngành chế tạo của Mỹ đã chuyển cơ sở sản xuất ra ngoài nước Mỹ. Cho nên, Mỹ gần như không còn nhu cầu nhập khẩu các nguyên tố đất hiếm.
Thống kê của hải quan Trung Quốc cho thấy trong năm 2018, khối lượng nhập khẩu đất hiếm của Mỹ chỉ chiếm 3,8% tổng lượng xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc, thấp hơn Nhật Bản, Ấn Độ, Italy và Tây Ban Nha. Vì vậy, nếu muốn quân bài đất hiếm hiệu quả, Trung Quốc phải ngừng bán đất hiếm cho doanh nghiệp Mỹ.
Tuy nhiên, điều đó cũng có nghĩa nước này cũng phải ngừng xuất khẩu đất hiếm cho các nước mà doanh nghiệp Mỹ đang đứng chân. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, mà còn dẫn tới phản ứng của nhiều nước. Đây là nhân tố bất lợi đối với Trung Quốc trong bối cảnh nước này đang muốn lôi kéo các quốc gia châu Âu, châu Á nhằm phá vỡ sự bao vây của Mỹ.
Thứ hai, Mỹ không thiếu mỏ đất hiếm. Thống kê cho thấy trữ lượng đất hiếm của Mỹ chiếm 15% tổng trữ lượng của thế giới, chỉ đứng sau Trung Quốc. Nếu khai thác tất cả 87 mỏ đất hiếm của mình, Mỹ có thể đáp ứng nhu cầu thương mại về đất hiếm của thế giới trong 280 năm. Vấn đề ở chỗ khai thác, phân tách và chuyển hóa đất hiếm ảnh hưởng lớn tới môi trường.
Vì lý do này, năm 2002, Mỹ đã dừng khai thác mỏ đất hiếm lớn nhất nước Mountain Pass, chuyển sang nhập khẩu các nguyên tố đất hiếm từ Trung Quốc. Năm 2017, một nhóm các nhà đầu tư do tập đoàn tài chính JHL đứng đầu đã mua lại mỏ Mountain Pass.
Sau khi mỏ này được đầu tư dây chuyền sản xuất mới, sản lượng chắc chắn sẽ được nâng cao. Đó là chưa nói tới việc mới đây tập đoàn Lynas của Australia - nhà sản xuất đất hiếm lớn duy nhất ngoài Trung Quốc - đã ký biên bản ghi nhớ với tập đoàn Blue Line ở bang Texas về việc xây dựng nhà máy phân tách đất hiếm ở Mỹ.
Theo tờ The Star của Malaysia, ngày 21/5, liên doanh giữa Lynas và Blue Lines sẽ đảm bảo các công ty Mỹ tiếp tục tiếp cận với những sản phẩm đất hiếm. Điều này có nghĩa Mỹ hoàn toàn có thể chủ động nguồn cung đất hiếm để bù đắp sự thiếu hụt từ Trung Quốc.
Thứ ba, trữ lượng đất hiếm hiện nay của Trung Quốc tuy vẫn đứng đầu thế giới, nhưng do Trung Quốc đang cung cấp khoảng 90% nhu cầu đất hiếm hằng năm của thế giới, cho nên trong những năm gần đây, trữ lượng đất hiếm của Trung Quốc đã giảm mạnh.
Vào thời kỳ đầu, Trung Quốc chiếm 71,1% trữ lượng đất hiếm toàn cầu, nhưng con số này đã giảm xuống còn 23% vào năm 2012 và 20% năm 2017. Điều đó có nghĩa sức mạnh của “quân bài” đất hiếm trong tay Trung Quốc ngày càng suy giảm. Ngay ở Trung Quốc cũng có học giả cho rằng đất hiếm khó có thể trở thành quân át chủ bài của Trung Quốc trong cuộc chiến thương mại với Mỹ.
Theo Giáo sư Thời Ân Hoằng thuộc Viện Quan hệ Quốc tế, Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho dù đất hiếm có thể trở thành một trong những quân bài trả đũa Mỹ của Trung Quốc, nhưng nó khó có thể đóng vai trò quyết định trong cuộc chiến thương mại.
Thứ nhất, Mỹ-Trung có một số đối lập lớn trong đàm phán thương mại, nhưng đất hiếm không nằm trong số đó.
Thứ hai, tuy nhiều năm trước Mỹ lệ thuộc vào nhập khẩu đất hiếm từ Trung Quốc, nhưng đây không phải là nước duy nhất cung cấp đất hiếm cho Mỹ. Mỹ có thể tìm nguồn cung cấp thay thế, cho nên, đất hiếm không có cửa để đóng vai trò “lá bài xoay vần” trong cuộc chiến thương mại. Nếu Trung Quốc quả thật muốn đánh quân bài đất hiếm, trong ngắn hạn có thể có chút tác dụng, nhưng về tổng thể chỉ khiến tình hình càng trở nên xấu thêm./.
(VNF) - Giá dầu diesel tăng vọt trên toàn cầu do nguồn cung và công suất lọc dầu bị thu hẹp. Trong bối cảnh đó, khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu đang làm dấy lên lo ngại về một cú sốc mới đối với thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.
(VNF) - Giá vàng và Bitcoin đồng loạt tăng sau khi số liệu lạm phát Mỹ thấp hơn dự báo, qua đó làm giảm kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục tăng lãi suất ngay trong tháng 10.
(VNF) - Theo số liệu chỉ số lạm phát chính của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), giá tiêu dùng tại Mỹ đã tăng thấp hơn dự kiến trong tháng 8 so với cùng kỳ năm ngoái, Bộ Thương mại Mỹ cho biết.
(VNF) - Trung Quốc ngày 29/9 công bố loạt biện pháp mới nhằm hỗ trợ thị trường bất động sản đang suy yếu, trong bối cảnh các nhà hoạch định chính sách cho rằng cần tăng cường nỗ lực để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế của chính phủ.
(VNF) - Ủy ban độc lập của Premier League đã kết luận Manchester City vi phạm toàn bộ các cáo buộc nghiêm trọng liên quan đến quy định tài chính trong giai đoạn kéo dài 9 mùa giải, trong đó sử dụng các hợp đồng không phản ánh đúng bản chất giao dịch để làm tăng doanh thu, giảm chi phí với tổng tác động hơn 900 triệu bảng. Án phạt đối sẽ được quyết định trong một phiên điều trần riêng.
(VNF) - Một công dân Việt Nam vừa bị giới chức Mỹ cáo buộc liên quan tới một đường dây lừa đảo đầu tư tiền số theo mô hình "pig butchering", trong đó riêng một nạn nhân được cho là đã chuyển khoảng 16 triệu USD vào một nền tảng đầu tư tiền mã hóa giả mạo.
(VNF) - Nhập khẩu vàng của Trung Quốc trong năm 2026 có thể gấp đôi năm ngoái và đạt mức cao nhất trong thập kỷ tính đến nay, bất chấp giá vàng đang ở mức cao kỷ lục.
(VNF) - Giá bạc đang đứng trước một ngưỡng quan trọng khi đồng USD mạnh lên và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng gây sức ép lên kim loại quý. Trong bản cập nhật mới nhất, các nhà phân tích kim loại quý của Heraeus cho rằng diễn biến quanh các mốc 60 và 70 USD/ounce có thể cung cấp tín hiệu quan trọng về hướng đi tiếp theo của giá bạc.
(VNF) - Quỹ đầu tư Mỹ Elliott Management kêu gọi Northern Star Resources, nhà sản xuất vàng lớn nhất Australia, nối lại đàm phán với Gold Fields sau khi công ty này từ chối đề nghị thâu tóm trị giá 39 tỷ AUD (27 tỷ USD) từ đối thủ Nam Phi. Nếu thành công, thương vụ sẽ tạo ra nhà sản xuất vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Newmont.
(VNF) - Trung Quốc đang đẩy mạnh thu thuế từ giới giàu và các doanh nghiệp lớn, trong đó tập trung vào tài sản ở nước ngoài và các quỹ tín thác. Động thái diễn ra khi nguồn thu của chính quyền địa phương chịu sức ép lớn từ khủng hoảng bất động sản.
(VNF) - Với khoảng 250 tấn vàng được ước tính còn nằm trong lòng đất, Nicaragua đang trở thành điểm đến đáng chú ý của doanh nghiệp Trung Quốc, với 80 giấy phép khai thác trên 11% lãnh thổ được cấp từ năm 2023.
(VNF) - Hàng tỷ USD tiền điện tử đã bị đánh cắp trong những vụ tấn công gây chấn động thị trường. Số tiền đó đã biến mất bằng cách nào, và vì sao những vụ việc tương tự vẫn tiếp diễn?
(VNF) - Theo những quy luật từng chi phối giá vàng trong nhiều năm, kim loại quý này lẽ ra phải thấp hơn đáng kể so với hiện nay. Việc vàng vẫn trụ vững đang cho thấy thị trường đã thay đổi.
(VNF) - Manchester City không bị đặt dưới kính hiển vi chỉ vì tiêu quá nhiều tiền. Cốt lõi của vụ án tài chính lớn nhất bóng đá Anh nằm ở câu hỏi khó hơn: một phần tiền của chủ sở hữu có được biến thành doanh thu thương mại, trong khi một số chi phí dành cho HLV và cầu thủ lại không xuất hiện đầy đủ trên sổ sách hay không?
(VNF) - Nợ công Mỹ đã vượt 40 nghìn tỷ USD, đưa nền kinh tế lớn nhất thế giới vào bài toán tài khóa ngày càng khó giải. Thay vì cắt giảm mạnh chi tiêu hoặc tăng thuế, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đặt cược vào một lối thoát khác: tăng trưởng kinh tế đủ nhanh để vượt qua gánh nặng nợ.
(VNF) - Trung Quốc hôm 26/9 cho biết nước này và Mỹ đã đạt thỏa thuận về việc giảm thuế quan có đi có lại trị giá 30 tỷ USD, đồng thời nhất trí khởi động đối thoại về trí tuệ nhân tạo, theo thỏa thuận gồm 8 điểm đạt được trong chuyến thăm Washington của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
(VNF) - Việt Nam chính thức không có bản quyền phát sóng FIFA ASEAN Cup 2026 sau khi các cuộc đàm phán về mức giá không đạt thỏa thuận, trong bối cảnh gói bản quyền được chào bán hàng triệu USD nhưng sức hút thương mại của giải đấu mới chưa đủ để thuyết phục các nhà đài trong nước.
(VNF) - Thái Lan đang xem xét áp thuế đối với các giao dịch vàng với mức có thể chỉ 0,01% nhằm tăng khả năng giám sát dòng tiền và ngăn vàng trở thành kênh rửa tiền. Động thái này có thể đặt ra những thay đổi mới đối với thị trường vàng vốn được tự do hóa tại nước này từ đầu những năm 1990.
(VNF) - Hàng loạt CEO hàng đầu của Mỹ đã có mặt tại bữa tiệc trọng thể do Tổng thống Donald Trump tổ chức tại Nhà Trắng để tiếp đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong khi sự vắng bóng của các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc gây chú ý, cho thấy những thay đổi đáng kể trong quan hệ kinh tế Mỹ - Trung.
(VNF) - Manchester City bị kết luận vi phạm gần như toàn bộ 115 cáo buộc liên quan đến các quy định tài chính của Premier League, theo The Athletic. Diễn biến có thể gây chấn động bóng đá Anh trong vụ việc đã kéo dài nhiều năm.
(VNF) - Nền kinh tế Mỹ vẫn cho thấy sức chống chịu đáng kể sau hai năm nhiều biến động. Tuy nhiên, những rủi ro mới đang xuất hiện trong bối cảnh các điểm yếu cũ chưa được giải quyết triệt để, đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với tăng trưởng và sức mạnh của nền kinh tế lớn nhất thế giới.
(VNF) - Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đang tăng lên những mức chưa từng thấy trong nhiều năm. Tuy nhiên, điều khiến Phố Wall lo ngại không hẳn là mức lợi suất hiện tại, mà là tốc độ tăng quá nhanh. Lịch sử cho thấy mỗi khi lãi suất tăng với tốc độ như vậy, một sự cố nào đó thường xảy ra.
(VNF) - Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2004 khi thị trường trái phiếu tiếp tục chịu áp lực bán mạnh. Trong khi lợi suất trái phiếu Nhật Bản kỳ hạn 10 năm cũng tăng lên mức cao nhất từ năm 1996.
(VNF) - Tiệc chiêu đãi cấp nhà nước do Tổng thống Mỹ Donald Trump chủ trì dành cho Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tối 24/9 quy tụ một loạt tên tuổi quyền lực nhất giới công nghệ Mỹ.
(VNF) - Giá dầu diesel tăng vọt trên toàn cầu do nguồn cung và công suất lọc dầu bị thu hẹp. Trong bối cảnh đó, khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu nhiên liệu đang làm dấy lên lo ngại về một cú sốc mới đối với thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.