Bà Huỳnh Thị Mỹ Nương cho biết, năm 2018, khi Nghị định 15/2018/NĐ-CP chính thức ra đời (quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật an toàn thực phẩm), một làn sóng hào hứng đã lan tỏa trong cộng đồng doanh nghiệp. Đây được coi là một cuộc “cách mạng” về tư duy quản lý, khi cơ quan nhà nước chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, trao niềm tin và quyền tự chịu trách nhiệm cho doanh nghiệp.
Suốt gần một thập kỷ, mô hình này đã tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng, góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh tăng trưởng. Tuy nhiên, theo bà Huỳnh Thị Mỹ Nương, “chiếc áo” Nghị định 15 sau nhiều năm vận hành đã bộc lộ những kẽ hở cần lấp đầy. Thị trường liên tục chấn động bởi những vụ vi phạm an toàn thực phẩm quy mô lớn, những lô hàng kém chất lượng đã lách qua khe luật để đến tay người tiêu dùng bằng nhiều thủ đoạn, sự bất chấp và lòng tham không giới hạn.
Từ thực tế đó cho thấy: niềm tin phải đi đôi với sự kiểm soát chặt chẽ.
Sự ra đời của Nghị định 46/2026/NĐ-CP thay thế Nghị định 15/2018/NĐ-CP được nhìn nhận là một bước chuyển dịch chiến lược tất yếu. Nếu Nghị định 15 là “cánh cửa mở, hậu kiểm” thúc đẩy giao thương nhanh chóng, thì Nghị định 46 là “màng lọc tinh” nhằm nâng cao chất lượng thực phẩm và sức khỏe quốc gia.
Nghị định mới được xây dựng theo hướng tăng cường quản lý, bảo đảm kiểm soát toàn diện, bổ sung các nội dung siết chặt từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm lưu thông trên thị trường, kết hợp tăng cường cả tiền kiểm và hậu kiểm.
Thế nhưng, khi “bộ lọc” mới vừa khởi động, hơn 300.000 tấn thực phẩm đã lập tức bị ùn ứ tại các cửa khẩu.
Theo bà Huỳnh Thị Mỹ Nương, sự cố này không dừng ở bài toán giải quyết ùn ứ gây thiệt hại kinh tế trước mắt, mà đặt ra một vấn đề lớn hơn: làm sao để quá trình thực thi pháp luật hiệu quả hơn. Làm thế nào để một văn bản luật vừa đúng đắn về mặt lý luận, hợp lý về mặt mục tiêu, vừa đi vào đời sống nhịp nhàng, không trở thành rào cản cho phát triển. Làm sao để khoảng cách từ “văn bản ban hành” đến “vận hành thực tiễn” hạn chế tối đa bị chia cắt bởi những điểm nghẽn.
Việc ùn ứ này không đơn thuần do lượng hàng tăng dịp cuối năm, mà còn xuất phát từ sự “lệch pha” giữa văn bản quy phạm và triển khai thực tiễn.
Đầu tiên là khoảng trống hướng dẫn triển khai. Nghị định 46 được ban hành và có hiệu lực gần như ngay lập tức (26/01) nhưng thiếu Thông tư hướng dẫn chi tiết. Điều này khiến doanh nghiệp và các cơ quan kiểm tra tại chỗ lúng túng, không dám ký thông quan vì sợ sai quy định mới. Doanh nghiệp đang lúng túng không biết phải làm gì, làm sao vì chưa có Thông tư hướng dẫn chi tiết. Và hạn thời gian cũng là vấn đề lớn vì doanh nghiệp không đủ thời gian để chuẩn bị đủ hồ sơ theo quy định mới.
Thứ hai, điều khoản chuyển tiếp còn bao quát chung, chưa cụ thể hóa cho các nhóm ngành có đặc thù riêng như hàng nông sản, thực phẩm tươi có tuổi thọ ngắn cần thông quan nhanh. Đây là yếu tố “chưa lường trước” lớn nhất. Nghị định 46 quy định trình tự kiểm tra mới chặt chẽ hơn nhưng không cho phép giai đoạn đệm, dù ngắn, để doanh nghiệp và hải quan làm quen. Việc “ngừng đột ngột” Nghị định 15 và chuyển sang Nghị định 46 gây sốc cho hệ thống doanh nghiệp.
Kế đến là sự chưa tương thích của hạ tầng số. Khi Nghị định 46 có hiệu lực, Thông tư hướng dẫn chưa ban hành đồng bộ. Phần mềm khai báo hải quan cũng chưa cập nhật kịp Nghị định vì chưa có hướng dẫn chi tiết nên cũng là trở ngại cho cả cơ quan nhà nước và doanh nghiệp. Các giấy phép xuất nhập khẩu phức tạp, đòi hỏi xin tại nhiều cơ quan, thường được phân loại dựa trên nhóm hàng hóa và yêu cầu quản lý đặc thù. Nếu có hệ thống đồng bộ cả về dữ liệu, thủ tục, cơ sở hạ tầng an ninh thì sẽ giúp rất nhiều cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Thông tư 121/2025/TT-BTC bổ sung, sửa đổi các quy định liên quan đến việc số hóa chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan. Nội dung sửa đổi tập trung vào nhóm giải pháp tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, gắn với chuyển đổi số, cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp – phân quyền và nâng cao hiệu lực quản lý. Hy vọng trong thời gian tới các quy định sẽ đồng bộ, thuận lợi hơn cho các bên.
Theo bà Huỳnh Thị Mỹ Nương, đây là minh chứng điển hình cho khoảng cách từ chính sách đến thực tiễn, thiếu đồng bộ về mục tiêu, lộ trình, hạ tầng và thực tiễn".
Từ thực tiễn “nóng” tại cửa khẩu cho thấy, việc điều chỉnh là yêu cầu tất yếu và mang tính cấp bách. Trước hết, cần xem xét sửa đổi hoặc bổ sung các điều khoản chuyển tiếp cho sát với thực trạng vận hành; đồng thời giãn lộ trình áp dụng một số quy định, đặc biệt với “Bản tiêu chuẩn sản phẩm”.
Cùng với đó, có thể cân nhắc mở “luồng xanh” theo cơ chế Nghị định 15, áp dụng gia hạn đặc biệt và tiếp tục vận hành Nghị định 15 như trước để vượt qua điểm nghẽn hiện tại. Khoảng thời gian này cũng là cơ hội để doanh nghiệp từng bước thích ứng với cơ chế mới, vốn đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn nhiều so với Nghị định 15. Lộ trình chuyển tiếp có thể kéo dài đến thời điểm trình dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, dự kiến tháng 4/2026. Trong giai đoạn này, việc tiếp tục ghi nhận ý kiến từ thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp, cơ quan quản lý làm việc trực tiếp với doanh nghiệp sẽ giúp hoàn thiện cả dự án Luật và Nghị định, hướng tới hiệu quả cao nhất.
Nghị định 46 được ban hành với mục tiêu tích cực: siết chặt an toàn thực phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe người dân, tạo môi trường cạnh tranh công bằng và nâng cao năng lực hội nhập. Tuy vậy, việc triển khai quá nhanh cho thấy cần một lộ trình hợp lý hơn cùng hệ thống hướng dẫn chi tiết, để hạn chế những “tác dụng phụ” ngoài mong muốn.
Sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các Bộ, lãnh đạo cấp địa phương cùng Hiệp Hội, doanh nghiệp trong những ngày qua và thời gian tới được kỳ vọng sẽ là chìa khóa tháo gỡ điểm nghẽn 300.000 tấn thực phẩm, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu nói riêng và doanh nghiệp nói chung.
Cũng cần nghiên cứu xây dựng cơ chế hỗ trợ khắc phục hệ quả đáng tiếc cho doanh nghiệp bị ảnh hưởng vì sự cố lần này là nằm ngoài sự kiểm soát trong kinh doanh của doanh nghiệp. Với những doanh nghiệp mạnh thường có tầm nhìn xa và có quỹ dự phòng rủi ro. Còn với những doanh nghiệp tiềm lực không mạnh thì đây là lằng ranh sống còn.
Tags:
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Rất nhiều người Việt Nam đã thành danh tại Big Tech Mỹ. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “làm cho công ty lớn” hay “kiếm được nhiều tiền”, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại, quan trọng hơn, là cách những thành công cá nhân đó được chuyển hóa thành giá trị cho đất nước.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - An toàn dữ liệu tại Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mang tính bản lề khi nhận thức đã đi trước, nhưng năng lực bảo vệ vẫn chưa theo kịp.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Theo PGS. TS Trần Đình Thiên, hiện vẫn còn định kiến rằng người giàu thường gắn với sự bất minh, từ đó thiếu sự tôn trọng đúng mức đối với vai trò của lực lượng doanh nhân.
Trong cuộc đua nhân sự, nhiều doanh nghiệp TP.HCM đẩy nhanh cấp bậc qua danh xưng để hút ứng viên, nhưng không đi kèm lương, quyền lợi tương xứng, khiến người lao động vỡ kỳ vọng.
(VNF) - Theo PGS.TS Phạm Thị Hoàng Anh, Phó giám đốc phụ trách Ban giám đốc Học viện Ngân hàng: “Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là nơi dòng tiền hội tụ, mà còn là nơi tập trung trí tuệ, công nghệ và các chuẩn mực vận hành tiên tiến”.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Sau gần một năm kể từ khi Hà Tĩnh thực hiện sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính, hàng loạt trụ sở công từng được đầu tư hàng chục tỷ đồng đang rơi vào cảnh bỏ hoang, xuống cấp thậm chí bị kẻ gian đập phá, lấy trộm tài sản.
