Bạo loạn bùng nổ ở Nepal: Cuộc khủng hoảng toàn diện khiến chính quyền lung lay
(VNF) - Bạo loạn quy mô lớn, nổ súng vào người biểu tình, tòa nhà Quốc hội bị phóng hỏa, Thủ tướng từ chức là những gì Nepal đang chứng kiến lúc này. Lệnh cấm mạng xã hội, dù sớm bị rút lại, chính là giọt nước tràn ly, phơi bày cuộc khủng hoảng chính trị, kinh tế và xã hội đã âm ỉ nhiều năm tại đây.
Bức tranh kinh tế u ám
Nền kinh tế Nepal, một quốc gia nằm ở dãy Himalaya với 30 triệu dân, vốn đã chao đảo dưới áp lực nội tại trong thời gian dài. Tỷ lệ thất nghiệp của nước này duy trì ở mức trên 10% suốt hơn 3 thập kỷ, và chạm ngưỡng 10,7% vào năm 2024. Trong khi đó, theo Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực Nam Á chỉ ở mức 4,3% và trung bình toàn cầu là 4,9%.
Sản lượng kinh tế yếu kém thể hiện rõ qua chỉ số GDP bình quân đầu người thấp. Năm 2024, GDP bình quân đầu người của Nepal chỉ đạt 5.737 USD, gần bằng một nửa mức trung bình của Nam Á và bằng 1/4 so với mức trung bình toàn cầu.

Đầu tư của Nepal vào hạ tầng và máy móc, từng chiếm 33,8% GDP năm 2014, đã giảm xuống chỉ còn 24,45% vào năm 2024, theo Bộ Tài chính Nepal. Trong khi đầu tư giảm, nợ công lại tăng mạnh, từ 26,54% GDP năm 2018 lên 42,65% vào năm 2024.
Thông thường, nợ cao có thể thúc đẩy đầu tư, nhưng điều này không xảy ra tại Nepal. Thực tế, chi tiêu vốn đã giảm mạnh từ 7,83% GDP năm 2018 xuống chỉ còn 3,36% vào năm 2024, trong khi chi tiêu tài chính lại tăng từ 3,46% lên 4,64% cùng giai đoạn.
Theo Ngân hàng Thế giới, tới 82% lực lượng lao động Nepal đang làm việc trong khu vực phi chính thức, đây là con số được đánh giá là “đáng kinh ngạc”, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu và khu vực.
Kiều hối trở thành trụ cột kinh tế của Nepal, chiếm tới 1/3 GDP năm 2024, đứng thứ 4 thế giới về tỷ trọng. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá mức này không tạo ra việc làm chất lượng trong nước, khiến ngày càng nhiều người Nepal buộc phải rời quê hương để tìm kế sinh nhai.
Dù vậy, vẫn có tín hiệu tích cực: GDP thực tế tăng 4,9% trong nửa đầu năm tài chính 2025, so với 4,3% cùng kỳ năm 2024, nhờ sự phục hồi trong nông nghiệp và công nghiệp. Song, thách thức lớn nhất vẫn là tạo việc làm cho hơn 500.000 thanh niên gia nhập thị trường lao động mỗi năm, chiếm gần 43% dân số trong độ tuổi 16 - 40.
Ngòi nổ: Lệnh cấm mạng xã hội
Cuộc khủng hoảng chính trị - xã hội nghiêm trọng bùng phát từ quyết định gây tranh cãi của Chính phủ Nepal: chặn truy cập 26 nền tảng mạng xã hội, trong đó có WhatsApp, Facebook, Instagram và WeChat, sau khi các công ty không kịp đáp ứng yêu cầu cấp phép và bổ nhiệm đại diện địa phương. Quyết định này lập tức vấp phải phản ứng dữ dội từ giới trẻ, nhóm vốn dựa nhiều vào mạng xã hội để học tập, làm việc và bày tỏ tiếng nói.

Động thái này làm dấy lên lo ngại về việc bóp nghẹt tự do ngôn luận của 30 triệu người dân Nepal, đồng thời đe dọa ngành du lịch – lĩnh vực sống còn vốn phụ thuộc nhiều vào mạng xã hội để tiếp cận du khách. Nghiêm trọng hơn, nó đã cắt đứt liên lạc của khoảng 2 triệu lao động Nepal ở nước ngoài với gia đình, trong khi kiều hối từ lực lượng này là nguồn sống của nền kinh tế.
Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Nepal cảnh báo lệnh cấm này làm suy yếu “tinh thần quản trị dân chủ”. Tờ Kathmandu Post thì nhận định nó đã “chạm vào điểm nhạy cảm” của lớp thanh niên bất mãn.

Tới ngày 9/9, người phát ngôn Nội các kiêm Bộ trưởng Thông tin và Công nghệ Truyền thông Nepal Prithvi Subba Gurung cho biết Chính phủ Nepal đã hủy bỏ lệnh cấm mạng xã hội được ban hành vào tuần trước. Tuy nhiên căng thẳng vẫn leo thang khi các cuộc tuần hành biến thành biểu tình phản đối tình trạng tham nhũng ở Nepal.
Nepal vốn nổi tiếng với tình trạng chính trị bất ổn, khi đã trải qua hơn chục lần thay đổi chính phủ kể từ năm 2008, thời điểm đất nước bãi bỏ chế độ quân chủ kéo dài 239 năm để chuyển sang nền cộng hòa sau một thập kỷ nội chiến.
Tuy nhiên, làn sóng biểu tình hiện nay, do lực lượng trẻ từ 13 đến 28 tuổi (tức Thế hệ Z) dẫn dắt, được xem là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất mà Nepal phải đối mặt trong nhiều thập kỷ.
Bạo loạn leo thang chưa hồi kết
Biểu tình bùng phát dữ dội vào ngày 8/9, khi lực lượng an ninh nổ súng vào đám đông thanh niên tiến về tòa nhà Quốc hội và phong tỏa đường cao tốc. Người biểu tình cáo buộc cảnh sát lạm dụng vũ lực. Ít nhất 19 trong số 22 người thiệt mạng là do bạo lực ngày hôm đó.
Dù chính phủ vội vã dỡ bỏ lệnh cấm mạng xã hội nhưng tình hình không hạ nhiệt. Các tòa nhà chính phủ, trong đó có Tòa án Tối cao, văn phòng bộ ngành và nhà riêng của nhiều chính trị gia, bị phóng hỏa. Singha Durbar – trụ sở Chính phủ Nepal – cùng nhiều sân bay và khách sạn lớn cũng chịu thiệt hại. Đến cuối ngày 9/9, Thủ tướng Nepal K.P. Sharma Oli cùng bốn bộ trưởng khác tuyên bố từ chức.

Tập đoàn truyền thông lớn nhất Nepal buộc phải ngừng xuất bản hai tờ báo điện tử, trong đó có Kathmandu Post, sau khi trụ sở bị người biểu tình phóng hỏa. Một số nhà báo cho biết họ cũng trở thành mục tiêu bị tấn công.
Tối 9/9, quân đội Nepal thông báo triển khai binh sĩ để khôi phục trật tự. Chính quyền ban bố lệnh giới nghiêm đến 17h ngày 10/9.
Sáng 10/9, quân đội ra lệnh cho người dân giao nộp toàn bộ vũ khí, đạn dược bị chiếm giữ trong các cuộc bạo loạn, đồng thời cảnh báo sẽ có biện pháp mạnh với bất kỳ ai tàng trữ trái phép.
Dù có kỳ vọng quân đội sẽ đối thoại với người biểu tình, một vấn đề lớn đặt ra là ai sẽ đại diện cho họ. Cho đến nay, phong trào này chưa xuất hiện lãnh đạo rõ ràng và cũng chưa đưa ra yêu sách cụ thể.
Nepal đang đứng trước bước ngoặt chính trị khó đoán định, trong bối cảnh xã hội rạn nứt sâu sắc, kinh tế suy yếu và niềm tin của người dân vào chính quyền giảm mạnh.
Trong một tuyên bố trước khi từ chức thủ tướng, ông Oli cho biết chính phủ của ông "không hề tiêu cực trước những yêu cầu của thế hệ Z" và "vô cùng đau buồn" trước những sự việc xảy ra. Ông đổ lỗi cho "sự xâm nhập của nhiều nhóm lợi ích khác nhau" gây ra bạo lực, nhưng không nêu rõ những nhóm đó là ai.
Biểu tình bùng nổ ở Indonesia: Từ cái chết của tài xế xe ôm đến cú sốc kinh tế
- Thị trường nhà ở Mỹ tăng 20.000 tỷ USD trong 5 năm 10/09/2025 11:18
- Mỹ tung 400 đặc vụ đột kích nhà máy Hyundai: Chuyên gia cảnh báo ‘tự bắn vào chân’ 10/09/2025 10:39
- TT Trump thúc EU áp thuế 100% lên Trung Quốc, Ấn Độ để ép Nga ngừng chiến sự 10/09/2025 07:50
Bước tiến của Trung Quốc làm 'rung chuyển' ngành chip toàn cầu
(VNF) - Bước tiến mới trong công nghệ máy quang khắc DUV cho thấy Trung Quốc đang từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất phương Tây, buộc ngành chip toàn cầu phải nhìn nhận lại cuộc đua công nghệ.
Nhờ đâu 'cá voi' Strategy tuyên bố đủ sức chịu đựng Bitcoin giảm giá sáu năm liên tục?
(VNF) - Strategy cho rằng doanh nghiệp vẫn có thể thanh toán lãi vay và cổ tức ưu đãi nếu Bitcoin giảm bình quân 11,4% mỗi năm trong gần sáu năm.
Tại sao doanh nghiệp Trung Quốc vẫn 'nặng lòng' với Phố Wall?
(VNF) - Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang và các rào cản pháp lý ngày càng chặt chẽ, Phố Wall đã trở thành điểm đến niêm yết khó tiếp cận hơn đối với các doanh nghiệp Trung Quốc đại lục. Tuy nhiên, bất chấp những trở ngại đó, nhiều công ty vẫn không muốn từ bỏ thị trường vốn lớn nhất thế giới.
Giá vàng tăng cao, Nhật Bản bùng phát lừa đảo bằng vàng
(VNF) - Theo giới chức Nhật Bản, từ năm 2025, hàng loạt nạn nhân đã mất tổng cộng hàng chục triệu USD vì các vụ lừa đảo yêu cầu mua và giao nộp vàng thỏi. Các cơ quan chức năng cho rằng việc siết chặt kiểm soát tài khoản ngân hàng có thể đang khiến tội phạm chuyển sang những thủ đoạn mới.
Thuế quan trở lại, Fed 'cân não' trước bài toán lạm phát
(VNF) - Những diễn biến tuần qua không chỉ làm gia tăng lo ngại về áp lực lạm phát mà còn định hình kỳ vọng của thị trường đối với chính sách tiền tệ và triển vọng tăng trưởng trong những tháng cuối năm.
AI Trung Quốc thổi bùng cuộc 'nội chiến' ở Thung lũng Silicon
(VNF) - AI Trung Quốc đang trở thành chất xúc tác làm bùng phát cuộc đối đầu giữa các "ông lớn" công nghệ Mỹ về cách phát triển và kiểm soát trí tuệ nhân tạo.
Làn sóng thuế quan mới của Tổng thống Trump chỉ mới bắt đầu
(VNF) - Đợt áp thuế mới nhất chỉ là bước đi đầu tiên trong một chiến lược thuế quan dài hơi mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang từng bước triển khai.
Thuế 'lao động cưỡng bức' của Mỹ: Các nước Châu Á hoài nghi và phản ứng
(VNF) - Các chính phủ và giới phân tích tại châu Á bày tỏ sự thất vọng và hoài nghi sau khi Nhà Trắng công bố áp thuế từ 10% đến 12,5% đối với 60 nền kinh tế với lý do các nước này chưa có đủ hành động nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức.
TT Trump bị kiện chỉ vài giờ sau thuế quan mới có hiệu lực
(VNF) - Các mức thuế quan toàn cầu trong kế hoạch "Ngày Giải phóng" của Tổng thống Donald Trump từng bị tòa án bác bỏ, làm lung lay nền tảng chương trình nghị sự thương mại của ông. Theo nhiều chuyên gia thương mại, gói thuế mới cũng có thể đối mặt với số phận tương tự và đã vấp phải thách thức pháp lý đầu tiên.
Làn sóng cắt giảm việc làm chưa từng có
(VNF) - Các tập đoàn công nghệ đang mạnh tay cắt giảm hàng trăm nghìn việc làm dù chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục lập kỷ lục. Có thể thấy cuộc đua AI không chỉ tái định hình chiến lược đầu tư mà còn làm thay đổi sâu sắc cấu trúc việc làm của ngành công nghệ.
World Bank chốt lộ trình dừng cho Trung Quốc vay vốn
(VNF) - Ngân hàng Thế giới (World Bank) sẽ chấm dứt hoạt động cho vay đối với Trung Quốc vào năm 2031, khép lại hơn bốn thập kỷ Bắc Kinh tiếp cận nguồn vốn từ định chế này. Động thái này cũng được cho là sẽ mở đường để Mỹ thúc đẩy ADB và các định chế tài chính đa phương khác siết hoạt động cấp vốn đối với Bắc Kinh.
Trung Quốc tranh thủ 'bắt đáy', ồ ạt nhập hàng chục tấn vàng
(VNF) - Nhập khẩu vàng của Trung Quốc đã tăng lên mức cao nhất trong 2 năm vào tháng 6, phản ánh nhu cầu vẫn rất mạnh tại thị trường vàng lớn nhất thế giới sau khi giá vàng quốc tế giảm sâu.
Hàn Quốc 'đánh' mạnh đầu cơ bất động sản: Siết tín dụng, tăng thuế gấp ba lần
(VNF) - Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cho biết những người sở hữu nhiều bất động sản nhằm mục đích đầu cơ nên chịu mức thuế cao hơn người mua nhà để ở. Ông cũng viện dẫn bài học từ bong bóng bất động sản của Nhật Bản như lời cảnh báo đối với Hàn Quốc.
Cuộc ‘tấn công’ của ô tô Trung Quốc vào châu Âu chỉ mới bắt đầu
(VNF) - Sau khi giành thị phần bằng lợi thế giá và quy mô, các hãng ô tô Trung Quốc đang bước sang giai đoạn mới: tấn công phân khúc xe cao cấp tại châu Âu bằng công nghệ, phần mềm và trí tuệ nhân tạo.
Ẩn chứa yếu tố Trung Quốc, Mercedes-Benz nguy cơ bị cấm bán xe tại Mỹ
(VNF) - Mercedes-Benz đứng trước nguy cơ mất thị trường Mỹ khi Washington siết kiểm soát các hãng ô tô có cổ đông Trung Quốc.
Thuế 10% toàn cầu sắp hết hiệu lực, TT Trump chuẩn bị tung đợt áp thuế mới
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị áp thêm thuế đối với hàng chục quốc gia ngay trong tuần này, bất chấp cảnh báo từ các cố vấn rằng việc khơi lại cuộc chiến thương mại có thể gây thêm cú sốc cho nền kinh tế trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
'Trứng tên lửa': Cuộc khủng hoảng gây áp lực lên mâm cơm người Trung Quốc
(VNF) - Giá trứng tại Trung Quốc tăng lên mức cao nhất trong một thập kỷ, tạo nên một nghịch lý khi nền kinh tế vẫn chưa thoát khỏi áp lực giảm phát. Từ người tiêu dùng, nông dân đến các chủ nhà hàng đều chịu tác động từ cơn sốt giá của loại thực phẩm thiết yếu này.
'Thảm kịch' nhà đầu tư chứng khoán Hàn Quốc: Margin năm lần và trả giá cho giấc mơ đổi đời
(VNF) - Hơn 1,2 triệu tài khoản bị gọi ký quỹ, hàng trăm nghìn tài khoản bị cưỡng chế thanh lý khi thị trường chứng khoán Hàn Quốc lao dốc.
'Đồng sáng lập' vô hình kích hoạt tinh thần khởi nghiệp, thêm hàng triệu DN ra đời
(VNF) - Sau nhiều thập kỷ suy giảm, tinh thần khởi nghiệp tại Mỹ đang hồi sinh mạnh mẽ. Hàng triệu người Mỹ nộp đơn thành lập doanh nghiệp mới mỗi năm, được thúc đẩy bởi những thay đổi sau đại dịch và sự hỗ trợ ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI).
Trung Quốc giáng đòn kép, làm lung lay 'pháo đài' AI Mỹ
(VNF) - Chỉ trong vài ngày, Moonshot AI và Alibaba liên tiếp ra mắt các mô hình AI mới, làm gia tăng sức ép lên Thung lũng Silicon và đặt ra thách thức ngày càng lớn đối với vị thế dẫn đầu của Mỹ trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, Bộ Chính trị sẽ quyết định tung gói kích thích kinh tế?
(VNF) - Sau khi tăng trưởng GDP quý II thấp hơn mục tiêu, giới lãnh đạo Trung Quốc được dự báo sẽ tung thêm các biện pháp hỗ trợ nền kinh tế. Trọng tâm nhiều khả năng là đẩy nhanh phát hành trái phiếu chính phủ để tăng chi đầu tư công, thay vì triển khai các gói kích cầu tiêu dùng quy mô lớn.
Tổng thống Trump lại ‘đốt nóng’ mặt trận thuế quan
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục mở rộng mặt trận thuế quan với các biện pháp cứng rắn nhằm vào Canada và Brazil, đồng thời gấp rút tìm kiếm cơ sở pháp lý mới để duy trì chương trình áp thuế sau khi một số công cụ trước đây đối mặt với rào cản pháp lý.
Singapore tham vọng về một 'BlackRock phiên bản châu Á' nghìn tỷ USD
(VNF) - Nỗ lực mới nhất của Singapore nhằm củng cố vị thế trung tâm tài chính toàn cầu tập trung vào tham vọng xây dựng một "BlackRock của châu Á", lấy cảm hứng từ tập đoàn quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock với quy mô tài sản quản lý khoảng 14.000 tỷ USD.
Cuộc ‘thay máu’ trong giới tỷ phú Trung Quốc
(VNF) - Kín tiếng, trẻ tuổi và hướng ra toàn cầu, thế hệ tỷ phú mới của Trung Quốc không còn làm giàu từ bất động sản mà từ những ngành công nghệ và tiêu dùng mới. Cùng với sự dịch chuyển của nền kinh tế, họ cũng đang định hình một phong cách lãnh đạo khác biệt so với các thế hệ đi trước.
Khi Trung Quốc không còn là 'phanh hãm' của giá dầu
(VNF) - Sau nhiều tháng kiềm chế nhu cầu nhờ lượng dự trữ khổng lồ, Trung Quốc có thể sớm quay trở lại thị trường dầu mỏ. Nếu kịch bản này xảy ra trong bối cảnh nguồn cung qua eo biển Hormuz vẫn bất ổn và tồn kho toàn cầu suy giảm, "phanh hãm" lớn nhất đối với đà tăng của giá dầu có thể sẽ biến mất.
Bước tiến của Trung Quốc làm 'rung chuyển' ngành chip toàn cầu
(VNF) - Bước tiến mới trong công nghệ máy quang khắc DUV cho thấy Trung Quốc đang từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất phương Tây, buộc ngành chip toàn cầu phải nhìn nhận lại cuộc đua công nghệ.
Hiện trạng Khu tập thể Trương Định hơn 50 năm tuổi trước ngày đập đi xây lại
(VNF) - Sau hơn 50 năm đưa vào sử dụng, khu tập thể Trương Định (phường Tương Mai, Hà Nội) đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hạng mục hư hỏng và bị cơi nới, lấn chiếm. Theo quy hoạch mới được công bố, khu tập thể sẽ được cải tạo, xây dựng lại bằng 2 tòa chung cư cao tối đa 30 tầng với hơn 1.000 căn hộ.


































































