Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/9 quyết định áp thuế quan bổ sung 10% lên các mặt hàng Trung Quốc có tổng kim ngạch nhập khẩu 200 tỷ USD vào Mỹ mỗi năm. Ông cũng tuyên bố mức thuế bổ sung này sẽ tăng lên 25% vào đầu năm 2019.
Ngay lập tức, Trung Quốc đáp trả Mỹ bằng công bố áp thuế thêm với 60 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ.
Động thái của 2 bên đánh dấu một bước leo thang quan trọng trong cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Các nhà đầu tư, các chuyên gia kinh tế, các nhà hoạch định chính sách ở nhiều quốc gia trên thế giới đang theo sát những diễn biến của cuộc chiến giữa "hổ và voi", trong đó có Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, VietnamFinance trân trọng gửi tới độc giả bài viết của Nikkei Asia Review, ghi nhận ý kiến của nhiều chuyên gia về một bên tham chiến là Trung Quốc.
Trong thập kỷ qua, sự bùng nổ Internet ở Trung Quốc đã tạo ra một danh sách dài các tỷ phú. Colin Huang, người sáng lập Pinduoduo là một trong số đó. Giá trị tài sản ròng của ông đang ở mức 9,89 tỷ đô la sau đợt chào bán công khai ban đầu trị giá 1,6 tỷ USD tại Mỹ vào tháng 7 vừa qua.
Tuy nhiên, tầng lớp giàu có này không làm gì để giúp đỡ những người nghèo nhất đất nước. Ngược lại, nhiều người loay hoay tìm kiếm việc làm trong khi nền kinh tế đang bị tác động không nhỏ bởi cuộc chiến thương mại với Mỹ ngày càng leo thang.
Chỉ số Gini của Trung Quốc đã phần nào nói lên câu chuyện mất cân bằng xã hội.
Chỉ số đo lường sự giàu có và phân phối thu nhập đã được cải thiện từ năm 2008, tuy nhiên, trong vòng hai năm trở lại đây, chỉ số này có xu hướng gia tăng. Chỉ số trên mức 0,4 được coi như một dấu hiệu về sự bất bình đẳng ở mức nguy hiểm, kèm theo đó là nguy cơ bất ổn xã hội và chính trị. Theo số liệu của Cục thống kê Trung Quốc, chỉ số Gini của Trung Quốc là 0,467 vào năm ngoái, tăng so với mức 0,462 năm 2015.
Nhiều học giả và các tổ chức độc lập tin rằng con số thực tế cao hơn con số chính phủ cung cấp.
Nếu xem xét kỹ các số liệu bạn có thể sẽ thấy một bức tranh đáng lo ngại hơn. Theo số liệu thống kê của Đại học Bắc Kinh năm 2016, 1% dân số Trung Quốc chiếm 1/3 tổng tài sản , trong khi đó, 25% dân số ở tầng lớp thấp chiếm dưới 1%.
Tổng mức chi tiêu của người dân Trung Quốc là hơn 115 tỷ USD trong năm ngoái, trong đó, hơn 130 triệu đô la dành cho du lịch ở nước ngoài, hơn 300 triệu người tiêu dùng – khoảng 1/3 trên tổng số người tiêu dùng săn đồ giá rẻ trên Pinduoduo.
Nhiều người dân Trung Quốc sống trong các ngôi làng hẻo lánh và các thành phố nhỏ đã bị quên lãng khỏi sự chuyển đổi kinh tế với tốc độ chóng mặt mà lợi ích mang lại chủ yếu là cho tầng lớp thượng lưu.
Tốc độ phát triển kinh tế của Trung Quốc đã giúp hàng triệu người thoát nghèo, tuy nhiên, sự chuyển đổi từ sản xuất thông thường sang ngành công nghiệp giá trị gia tăng đang một lần nữa nới rộng khoảng cách thu nhập. Các công ty công nghệ thưởng cho các CEO và kỹ sư của họ một khoản khổng lồ nhưng các nhân viên bình thường chỉ nhận được một phần vô cùng nhỏ. Những người này là nhân viên phân phối cho các trang web thương mại điện tử và tài xế.
“Sự bùng nổ trong ngành công nghiệp dịch vụ dựa trên nền tảng là internet của Trung Quốc được xây dựng bằng việc khai thác lao động giá rẻ”, Ling Minhua, trợ lý giáo sư tại Đại học Hồng Kông cho biết.
Ling cho biết thêm, có nhiều công nhân nhà máy đã chuyển sang lĩnh vực dịch vụ trực tuyến. Tuy nhiên, công việc này khiến cho họ căng thẳng về tinh thần và thể chất và được hưởng ít phúc lợi hơn.
Top 3 ứng dụng giao thực phẩm hàng đầu của ba công ty công nghệ khổng lồ là Tecent Holdings, Alibaba và Baidu đã thuê tổng cộng hơn 1 triệu lái xe vào cuối năm 2017, theo số liệu của công ty nghiên cứu DCCI. Didi Chuxing, ứng dụng đặt xe lớn nhất Trung Quốc đã có khoảng hơn 21 triệu tài xế.
Chen Jinhui dành hơn 10 giờ mỗi ngày trên chiếc xe tay ga của mình để giao thức ăn cho Meituan Dianping – nền tảng phân phối bữa ăn theo yêu cầu lớn nhất của Trung Quốc. Ông kiếm được khoảng 7.000 CNY mỗi tháng, nhiều hơn mức thu nhập trước đây khi là một công nhân nhà máy, nhưng ông vẫn không cảm thấy hạnh phúc.
“Công việc này có nhiều áp lực hơn. Chúng tôi không thể đến trễ một phút”, Nikkei Asian Review dẫn lời Chen Jinhui trong lúc đang ăn bánh mì tại cửa hàng. Anh ta thú nhận rằng thường phải vượt đèn đỏ hoặc lái xe ngược chiều để đến được các điểm đến trong thời gian yêu cầu.
Nếu làm đổ thức ăn hoặc giao hàng muộn, người giao hàng sẽ phải trả tiền cho bữa ăn đó. Nhưng điều làm chàng trai này thất vọng nhất là không có cơ hội thăng tiến bởi lẽ anh đã không học được những kỹ năng mới trong công việc, anh không thể làm được gì khác ở một công ty công nghệ.
“Tôi muốn kiếm được 5.000 CNY bằng việc cài đặt hệ thống máy tính,” anh nói.
Andy Xie, một nhà kinh tế độc lập ở Thượng Hải và là cựu giám đốc nhóm kinh tế châu Á – Thái Bình Dương của Morgan Stanley tranh luận về bản chất của các dịch vụ trên nền tảng internet này. “Họ chỉ thay đổi định dạng chứ không đổi mới công nghệ cốt lõi”, ông nói. “Đối với tôi, thanh toán di động không khác biệt về bản chất so với thanh toán bằng thẻ thông thường”.
Công nghệ được cho là để tiết kiệm lao động và giúp xây dựng nền kinh tế có quy mô nhất định, nhưng các dịch vụ đang hoạt động dựa trên sức lao động của các công nhân bậc thấp. Và mặc dù giá trị thị trường cao, lợi nhuận khó có thể đạt được: Meituan thua lỗ 19 tỷ CNY vào năm 2017, trong khi đó, Didi cũng thua lỗ 4 tỷ CNY trong nửa đầu 2018.
Ông Xie đưa ra cảnh báo rằng nhân lực tuyến đầu sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên nếu bong bóng internet sụp đổ.
Tuy nhiên, họ là những người may mắn so với những người di cư trong ngành công nghiệp sản xuất truyền thống hoặc những người đang cố gắng kiếm sống ở nông thôn. Thu nhập trung bình 1 người dân ở quê bằng 1/3 thu nhập của người dân đô thị năm 2017, với thu nhập trung bình hàng năm là 13.432 CNY.
Bắc Kinh quyết tâm đấu tranh với tình trạng nghèo dưới chuẩn cho phép. Chủ tịch nước Tập Cận Bình đã tuyên bố năm 2015 rằng Trung Quốc sẽ xóa nghèo vào năm 2020. Điều đó có nghĩa là không có bất kỳ công dân Trung Quốc nào chi tiêu dưới 2.300 nhân dân tệ/năm. Nhưng, tính đến cuối năm 2017, khoảng 30 triệu người vẫn ở dưới mức này.
Mục tiêu của ông Tập Cận Bình ngày càng khó đạt được khi nguy cơ thất nghiệp hàng loạt trong lĩnh vực sản xuất ngày càng cao do ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Năm 2017, khoảng hơn 30% trong số 287 triệu người di cư Trung Quốc làm việc trong lĩnh vực xuất khẩu.
Hậu quả của cuộc chiến thương mại có thể không lường trước được. JPMorgan ước tính Trung Quốc sẽ mất 700.000 việc làm nếu Mỹ áp mức thuế 25% lên 200 tỷ USD hàng hóa.
Có thể đưa ra giả định rằng Trung Quốc sẽ giảm giá tiền tệ 5% và đánh thuế vào hàng hóa của Mỹ; Trung Quốc có thể mất 3 triệu việc làm nếu không đáp trả Mỹ.
Li Shi, giáo sư kinh tế Đại học Sư phạm Bắc Kinh cho biết, khoảng cách giữa thành phố và nông thôn đã thu hẹp nhờ vào thu nhập thêm của người di cư. Nếu người lao động không thể tăng thu nhập của họ, hoặc họ mất việc làm thì sự phân hóa đô thị - nông thôn sẽ ngày càng rộng ra và hệ số Gini sẽ tăng.
“Tình huống nguy hiểm nhất là người giàu cứ giàu lên còn người nghèo lại càng nghèo đi”, theo ông Li. Điều này sẽ gây ra sự bất mãn trong xã hội.
Theo thông tin của tổ chức Lao động Trung Quốc – một tổ chức của người lao động có trụ sở tại Hồng Kông, quốc gia này đang chứng kiến sự gia tăng tranh chấp lao động. Trong 8 tháng đầu tiên, tổ chức đã ghi nhận 1.194 vụ biểu tình trong khi con số của năm 2017 chỉ là 1.257.
Cam kết hỗ trợ tài chính khoảng 60 tỷ USD của Bắc Kinh cho các nước châu Phi đã gây ra một phản ứng dữ dội trên truyền thông xã hội đầu tháng này. Các nhà phê bình chỉ trích rằng số tiền này đáng lẽ nên được sử dụng trong nước để cải thiện sinh kế khi tốc độ tăng trưởng kinh tế chững lại.
“Trung Quốc không thực sự là một quốc gia giàu có”, Willy Lam, một nhà bình luận chính trị và là giáo sư thỉnh giảng Đại học Hồng Kông cho biết.
Nhiều người ở tầng lớp đáy của xã hội cảm thấy mức sống của họ ngày càng trở nên thấp do chi phí nhà ở và y tế tăng cao, ông nói. “Rõ ràng, sự bất ổn xã hội sẽ tăng lên. Chính quyền không thể giải quyết vấn đề bằng cách sử dụng bộ máy cảnh sát để duy trì sự ổn định.
Chính phủ dường như cũng cảm nhận được sự thay đổi trong chính trị. Sau một cuộc họp của Bộ Chính trị, cơ quan ra quyết định của Đảng cộng sản hồi tháng 7 vừa qua, một tuyên bố được đưa ra bởi các phương tiện truyền thông nhà nước rằng Bộ chính trị cam kết ổn định nền kinh tế khi đối mặt với “những thách thức mới”. Đây là việc được đặt lên hàng đầu trong số các lĩnh vực tài chính, ngoại thương, đầu tư, đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh những rủi ro xã hội, khoảng cách thu nhập sẽ cản trở nỗ lực của Bắc Kinh xây dựng một nền kinh tế thị trường, làm cho Trung Quốc dễ bị tổn thương hơn trong cuộc chiến thương mại do sự phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu và đầu tư.
Chen Xingdong, Giám đốc kinh tế Trung Quốc tại BNO Paribas cho biết, những người tiêu dùng Trung Quốc đã cắt giảm chi tiêu khi họ cảm thấy sự bất ổn kinh tế. “Vấn đề của Trung Quốc là mức thu nhập trung bình thấp,” ông nói.
Các nhà kinh tế cho biết, nhà nước Trung Quốc có thể thực hiện các bước để ngăn chặn thất nghiệp hàng loạt. “Nhưng vấn đề là liệu các biện pháp có đủ và mang lại hiệu quả hay không.” Hiện tại, cuộc sống của người dân bấp bênh hơn bao giờ hết.
Tags:
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
(VNF) - Kinh tế Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh giữ ổn định vĩ mô, dư địa đầu tư công mở rộng, chi ngân sách tăng mạnh, thương mại hàng hóa quốc tế và tiêu dùng hộ gia đình phục hồi chậm, xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ suy giảm tổng cầu thế giới. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu kép: vừa củng cố nền tảng tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh chuyển đổi mô hình phát triển sang kinh tế xanh - kinh tế số - kinh tế tri thức. Nếu thành công, Việt Nam có thể tạo ra sức bật tăng trưởng mới đủ mạ
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.
