Theo truyền thông Mỹ, sau ngày 7/9, chính phủ của Tổng thống Trump sẽ “giáng đòn sấm sét” lên Trung Quốc bằng cách áp mức thuế mới lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Sẽ có 6.031 sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc trong danh sách mục tiêu. Lúc đó, cuộc chiến thương mại không còn là một cuộc khủng hoảng ngắn hạn nữa.
The New York Times đã có bài nhận định về những tác động của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đến Việt Nam trong bối cảnh cuộc chiến leo thang. VietnamFinance trân trọng giới thiệu tới độc giả.
Khi những con voi đấu nhau, những con kiến sẽ bỏ mạng, câu tục ngữ của người Khmer diễn tả chính xác tính chất của cuộc chiến thương mại leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc.
Hai cường quốc thế giới đang tham chiến trong cuộc chiến thuế quan, và phần còn lại của Thế giới – đặc biệt là châu Á dường như có nguy cơ bị ảnh hưởng nặng nề.
Vào tháng thứ ba kể từ khi cuộc chiến thương mại nổ ra, Mỹ tiếp tục áp thuế lên khoảng 200 tỷ USD hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc, tăng gấp 4 lần so với con số 50 tỷ USD ban đầu.
Có một sự thật hiển nhiên rằng: Trong nền kinh tế toàn cầu hóa, không có bất cứ thứ gì tồn tại độc lập. Chiến tranh thương mại, trong đó chủ yếu tập trung vào thuế quan sẽ khiến các quốc gia khác bị thiệt hại.
Trong nỗ lực trừng phạt Trung Quốc vì thực hành thương mại không công bằng và giảm thâm hụt thương mại 375 tỷ USD, chính quyền Tổng thống Trump đã gây ra tổn hại cho một số đồng minh của Mỹ ở châu Á – biến họ, trở thành những con kiến dưới bàn chân khổng lồ của con voi, loay hoay tìm đường thoát thân.
Hãy xem xét tình trạng khó khăn của Việt Nam. Trung Quốc và Mỹ, mỗi nước đều có lịch sử chiến tranh với Việt Nam. Hiện tại, hai quốc gia này là đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam. Mỹ và Trung Quốc đang chiếm khoảng 35% tỷ trọng xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2017.
Chiến tranh thương mại nổ ra dẫn đến việc đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc mất giá nhanh chóng, kéo theo đồng tiền Việt Nam bị trượt giá nhẹ và thị trường chứng khoán chao đảo.
Tin đồn lan truyền về một dòng chảy hàng tiêu dùng Trung Quốc giá rẻ và mối đe dọa của chủ nghĩa bảo hộ Mỹ lan rộng ảnh hưởng không nhỏ đến những ngành hàng xuất khẩu trọng yếu của Việt Nam.
Có một mối liên hệ mật thiết đáng lưu ý: Gần 5 tỷ USD xuất khẩu của Việt Nam là một phần trong chuỗi cung ứng giá trị gia tăng của Trung Quốc.
Do tính chất nghiêm trọng của cuộc chiến thương mại, nhiều công ty nước ngoài có cổ phần tại Trung Quốc đã bắt đầu chuyển dịch nhà máy đặt tại Trung Quốc sang các quốc gia Đông Nam Á.
Dấu hiệu cho xu hướng này là vào tháng 7 vừa qua, có một nhóm du khách xuất hiện trên bờ biển phía Bắc Việt Nam gần vịnh Hạ Long. Những người đàn ông mặc sơ mi trắng, cà vạt đen không phải là khách du lịch. Họ đại diện cho 72 doanh nghiệp Nhật Bản, thuộc các ngành công nghiệp khác nhau từ dệt may đến điện tử, đến Việt Nam để tìm kiếm nơi trú ẩn kinh tế.
Các doanh nhân Nhật Bản có thể sẽ là một trong những nạn nhân đầu tiên của cuộc chiến thương mại này. Sự dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc cũng không phải là một hiện tượng mới. Trong vài năm trở lại đây, khi mức lương cho công nhân các nhà máy ở Trung Quốc tăng mạnh, nhiều công ty nước ngoài và cả công ty Trung Quốc đã bắt đầu dịch chuyển một số hoạt động của doanh nghiệp đến Đông Nam Á để giảm thiểu chi phí sản xuất.
Giá nhân công tại Việt Nam chỉ bằng 1/3 Trung Quốc. Hiện, sản lượng của Adidas tại Việt Nam nhiều gấp đôi so với sản lượng tại Trung Quốc. Intel và Samsung Electronics đã đầu tư hàng tỷ USD vào Việt Nam.
Tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam phụ thuộc vào việc thu hút đầu tư nước ngoài. Chính sách hiện tại của Mỹ và Trung Quốc có thể sẽ góp phần thúc đẩy thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
“Đối với nhiều công ty, xung đột thương mại là một chất xúc tác để khám phá những thay đổi bất ngờ”, Jon Cowley, một đối tác thuế và thương mại tại Công ty Luật Baker McKenzie ở Hồng Koong nói. “Đối với những công ty khác, đây chính là gia tốc cho một quá trình mà họ đã bắt đầu. Xung đột thương mại góp phần đẩy họ qua vạch đích.”
Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung chỉ đang trong giai đoạn đầu. Rất nhiều tập đoàn mới bắt đầu có những bước dịch chuyển về hình thái doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự cạnh tranh là để đảm bảo năng lực sản xuất dư thừa trên toàn khu vực - ở Thái Lan, Indonesia và các quốc gia khác.
Cuối tháng 7, Delta Electronics, nhà sản xuất linh kiện điện tử của Apple đã chi 2,14 tỷ USD để mua lại một nhà máy tại Thái Lan nhằm đối phó với sự gia tăng rủi ro thương mại.
Cũng trong mùa hè này, Techtronic Industries của Hồng Kông (TTI), nhà sản xuất máy hút bụi Hoover và các thiết bị điện Milwaukee, đã mở một nhà máy mới ở Việt Nam và mở thêm nhà máy thứ sáu tại Hoa Kỳ.
Khoảng 76% doanh thu của TTI đến từ Bắc Mỹ. “Chúng tôi không bao giờ đặt tất cả những quả trứng chúng tôi có trong một giỏ”, Giám đốc điều hành Công ty, ông Joseph Galli cho biết, ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của “một chuỗi cung ứng linh hoạt.”
Chuỗi cung ứng linh hoạt, nghe có vẻ vô hại, nhưng chúng lại là một vấn đề lớn phát sinh khi chiến tranh thương mại nổ ra. Những mặt hàng xuất khẩu của Mỹ bị Trung Quốc áp thuế trả đũa chủ yếu là hàng hóa phục vụ nhu cầu sinh hoạt như thịt lợn, đậu nành, rượu whisky.
Tuy nhiên, sản phẩm xuất khẩu của Trung Quốc sang Hoa Kỳ chủ yếu là trong ngành công nghệ cao, những sản phẩm phức tạp được lắp ráp và sản xuất tại Trung Quốc mà thành phần và nguyên liệu tạo ra chúng lại được nhập khẩu từ nước ngoài.
Một ví dụ điển hình là một chiếc máy tính xách tay “Made in China” xuất sang Mỹ có màn hình Hàn Quốc, ổ cứng Nhật Bản và bộ nhớ từ Đài Loan. Những nền kinh tế phát triển theo hướng toàn cầu hóa của châu Á, bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan dễ dàng bị ảnh hưởng trong làn sóng bảo hộ này.
Đài Loan là quốc gia có thể sẽ chịu thiệt hại nặng nề nhất. Theo thống kê của Trung tâm Stimson ở Washington, Đài Loan chiếm 18% tổng sản lượng nhập khẩu hàng hóa trung gian của Trung Quốc, tương đương 14% GDP của quốc gia.
Tsai Ming-fang, nhà kinh tế học thuộc Đại học Tamkang Đài Bắc chia sẻ với Bloomberg: “Chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đang mang lại cho các công ty Đài Loan những ưu đãi để chuyển sang Đông Nam Á.”
Cuộc chiến thương mại cho thấy rằng châu Á là khu vực kinh tế năng động nhất trên thế giới. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới, năm 2017, châu Á có mức tăng trưởng nhanh nhất thế giới về tỷ trọng xuất nhập khẩu, lần lượt ở mức 9,6% và 6,7%.
Mười tám tháng trước, các nhà lãnh đạo Việt Nam và 10 quốc gia Thái Bình Dương thể hiện sự tin tưởng vào triển vọng phát triển kinh tế bằng cách thiết lập quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương.
Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) bao gồm Hoa Kỳ và Nhật Bản mà không có sự tham gia của Trung Quốc, tạo cơ hội để đẩy lùi cũng như chống lại các hành vi cạnh tranh không lành mạnh của Trung Quốc như trộm cắp tài sản trí tuệ và buộc các công ty kinh doanh ở Trung Quốc chia sẻ công nghệ của họ.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã phủ quyết sự tham gia của Mỹ vào Hiệp định TPP. Với ảnh hưởng giảm sút trong khu vực, Mỹ tiến hành và tham gia cuộc chiến thương mại độc lập, khiến cho nhiều đối tác châu Á và thậm chí là nhiều công ty Mỹ bị kẹt ở giữa và phải tự tìm lối thoát an toàn nhất cho mình.
Để bù đắp cho những ảnh hưởng tiêu cực của cuộc chiến thương mại, Bắc Kinh cắt giảm thuế quan đối với các nước châu Á, như một lời nhắc nhở rằng Trung Quốc sẽ vẫn là siêu cường duy nhất tại châu Á sau khi cuộc chiến kết thúc.
Mặc dù vậy, hành động này có thể không ngăn cản được dòng chảy thoát Trung Quốc và tiến đến Đông Nam Á của các nhà sản xuất. Steve Madden, thương hiệu giày và phụ kiện của Mỹ đang chuyển dây chuyền sản xuất túi xách từ Trung Quốc sang Campuchia 15% trong năm nay, tỉ lệ này là 30% vào năm 2019.
Một nghiên cứu của Hiệp hội công nghiệp thời trang Mỹ công bố tháng 7 cho thấy, 2/3 các công ty dệt may dự kiến sẽ giảm sản lượng ở Trung Quốc trong hai năm tới, và chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ là thách thức hàng đầu.
Không ai có thể dự đoán được tất cả thiệt hại trong cuộc chiến thương mại. Chính phủ Việt Nam vô cùng thận trọng trong vấn đề này, điều này thể hiện qua việc dự báo mức tăng trưởng không đáng kể trong 5 năm tới.
Trong khi đó, các quốc gia khác lại đưa ra dự báo lạc quan hơn vào tốc độ tăng trưởng của Việt Nam. Vào tháng 7, Standard Chartered đã tăng dự báo tăng trưởng của Việt Nam lên 7% trong năm nay, dựa theo dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài.
Tuy nhiên, khi Mỹ áp thuế lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, sẽ có 6.031 sản phẩm sản xuất tại Trung Quốc trong danh sách mục tiêu. Khi đó, cuộc chiến thương mại không còn là một cuộc khủng hoảng ngắn hạn nữa.
Khi trận chiến leo thang, một mối lo ngại mới xuất hiện rằng các công ty Trung Quốc có thể sẽ dịch chuyển một phần hoạt động về phía Nam, áp dụng chiến thuật “lách thuế” để đưa hàng hóa đến Mỹ. Doanh nghiệp Việt Nam nên cảnh giác để chống lại sự xâm nhập từ các công ty Trung Quốc.
Nếu làm được việc đó, Việt Nam có thể là quốc gia được hưởng lợi từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.
Tags:
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, LS Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện nay không chỉ nằm ở cơ chế mà còn ở tư duy “giữ phần, sợ sai” kéo dài nhiều năm. Để hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 79, cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ thể chế đến quản trị, trong đó trao quyền thực chất và tạo “không gian an toàn” để doanh nghiệp dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm và bứt phá.
(VNF) - Cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhắm vào Iran đã và đang để lại những hệ quả rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. VietnamFinance xin trân trọng giới thiệu bài phân tích của tác giả Shanaka Anslem Perera về nguyên nhân và hệ quả của cuộc chiến này. Bài viết được dịch giả Phạm Quang Vinh gửi riêng cho tòa soạn.
(VNF) - “Nếu thực sự tin và trao quyền đúng nghĩa, để doanh nghiệp tư nhân tham gia với tư cách chủ nhân các chương trình hành động quốc gia, Việt Nam có thể tạo ra năng lực bứt phá chưa từng có”, PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh khi bàn về động lực tăng trưởng mới.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cảnh báo, việc thiếu phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và tiền tệ có thể làm suy giảm hiệu quả điều hành, thậm chí khiến đà tăng trưởng “trật nhịp”.
(VNF) - Sáng ngày 6/4, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, phiên khai mạc sẽ diễn ra trọng thể tại Nhà Quốc hội.
(VNF) - Theo TS. Phan Đức Hiếu, cải cách doanh nghiệp nhà nước không thể chỉ dừng ở tái cơ cấu hay thay đổi quản trị nội bộ, mà cốt lõi nằm ở việc hoàn thiện thể chế, bảo đảm minh bạch, tách bạch vai trò và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng với các khu vực kinh tế khác.
(VNF) - Trao đổi với Đầu tư Tài chính, TS. Nguyễn Minh Thảo, Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, cho rằng việc lựa chọn đúng các doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh làm “đầu tàu” sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa và nâng cao hiệu quả của chính khu vực kinh tế nhà nước cũng như của toàn nền kinh tế.
(VNF) - Thành công của Hà Nội không chỉ đo bằng quy mô kinh tế riêng lẻ, mà còn bằng mức độ thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng và khả năng kéo cả “đoàn tàu” quốc gia tiến lên.
(VNF) - Sự vượt ra khỏi quy luật thông thường của giá vàng cho thấy thị trường tài chính toàn cầu đang vận hành theo những quy luật phức tạp hơn, nơi dòng tiền không chỉ tìm đến vàng mà còn dịch chuyển mạnh sang các tài sản sinh lời khác.
(VNF) - Doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào thương mại quốc tế, song phần lớn vẫn dừng ở khâu sản xuất, gia công – phần “xương” nhất trong chuỗi giá trị, trong khi 70 – 80% lợi nhuận lại tập trung ở các khâu thương hiệu và phân phối.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Tiến Lập cho rằng, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt được nền kinh tế, Nhà nước cần làm tốt vai trò thiết lập thể chế, "phân định sân chơi" ngay từ đầu, tránh nguy cơ tiềm ẩn xung đột với khu vực tư nhân.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và rủi ro gia tăng, Việt Nam vẫn duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, tạo nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin thị trường và hỗ trợ đà tăng trưởng trong thời gian tới.
(VNF) - Dù được xem là “tài sản trú ẩn an toàn” nhưng vàng vẫn nhiều lần lao dốc mạnh trong lịch sử, có khi mất tới 60% giá trị. Từ sau 'Nixon Shock' đến biến động hiện tại được ví như lặp lại chu kỳ 40 năm, các đợt sụt giảm này cho thấy vàng không miễn nhiễm rủi ro, mà luôn vận động theo chu kỳ kinh tế và chính sách tiền tệ toàn cầu.
(VNF) - Sáng qua, khi đi vào giờ cao điểm trên đường Nguyễn Trãi, tôi chứng kiến gần như đầy đủ những gì Hà Nội đang phải gánh.
(VNF) - TS Bùi Ngọc Sơn, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới cho rằng căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang đẩy Trung Đông trở lại vòng xoáy bất ổn, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc chi phí mới đối với kinh tế toàn cầu. Với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc đáng kể vào năng lượng nhập khẩu thì nguy cơ giá dầu, chi phí vận tải và lãi suất gia tăng có thể tạo áp lực lên lạm phát, thu hẹp dư địa chính sách và bào mòn đà phục hồi còn mong manh.
(VNF) - Chiến sự tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn leo thang mới, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng và tác động dây chuyền tới kinh tế toàn cầu. PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng nhận định, nếu nguồn cung năng lượng bị gián đoạn, Việt Nam có thể đối mặt “cú sốc kép” từ giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát nhập khẩu, đòi hỏi phải chủ động kịch bản điều hành và chiến lược dự trữ phù hợp.
(VNF) - Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, nhiều chuyên gia cho rằng sự thịnh vượng sẽ không đồng nghĩa với nhàn nhã. Trái lại, đó có thể là một giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, đòi hỏi mỗi cá nhân phải tự nâng cấp năng lực và xây dựng “hạ tầng” cho chính mình nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
(VNF) - Việc tổ chức lại không gian đô thị Đà Nẵng sau sáp nhập không chỉ là một bài toán kỹ thuật quy hoạch mà còn là phép thử về bản lĩnh thể chế và tầm nhìn phát triển dài hạn của thành phố. Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Nguyễn Cửu Loan – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Quy hoạch Phát triển đô thị TP. Đà Nẵng cho rằng đây là cơ hội lịch sử để thành phố tái cấu trúc mô hình phát triển theo hướng đa trung tâm, tích hợp vùng và bền vững.
(VNF) - Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam không chỉ đánh dấu sự hình thành của một thiết chế mới, mà còn mở ra kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn tới “vòng trong” của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân để tham vọng này trở thành hiện thực, điều kiện tiên quyết không chỉ là ưu đãi hay vị trí địa lý, mà phải kiến tạo được một “không gian thể chế đặc biệt” đủ minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Với mục tiêu đến năm 2045 sẽ trở thành quốc gia thu nhập cao, công nghiệp hoá là con đường bắt buộc. Nhưng trong bối cảnh địa chính trị - kinh tế thế giới ngày càng bất định, tiến trình công nghiệp hóa Việt Nam sẽ đi theo hướng nào, Chính phủ cần điều chỉnh chính sách ra sao? Tạp chí Đầu tư Tài chính đã có cuộc trao đổi với GS Trần Văn Thọ - Đại học Waseda, Tokyo về các vấn đề này.
(VNF) - Một nền kinh tế muốn đi nhanh không thể thiếu áp lực. Không có áp lực, không có sự thúc ép, hệ thống sẽ trì trệ, nguồn lực bị giữ lại trong trạng thái phòng thủ. Nhưng sự thúc ép cần đi cùng với sự khai thông.
(VNF) - Khi bàn về lịch sử và tương lai của kinh tế tư nhân Việt Nam, có lẽ không nên thu hẹp câu chuyện vào vài biểu đồ tăng trưởng hay một số tập đoàn nổi bật thường xuyên xuất hiện trên truyền thông. Những con số, dù cần thiết, vẫn chỉ phản ánh một lát cắt ngắn của một quá trình dài hơn nhiều: hành trình hình thành của một lực lượng kinh tế trong những điều kiện đặc biệt, nhiều lần bị gián đoạn, chịu tổn thương sâu sắc, rồi từng bước phục hồi và tìm cách khẳng định vị trí của mình.
(VNF) - Nói người Việt, đặc biệt là người Việt nông thôn coi trọng thương mại, gọi nôm na là buôn bán, có gì đó sai sai, ít ra cũng thiếu cơ sở về mặt dẫn chứng thực tế! Càng sai so với tư duy quen thuộc mà nhiều người đang neo chặt trong đầu, được quy cho thuộc về tố chất dân tộc, bất khả bàn cãi?
(VNF) - Kinh tế Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh giữ ổn định vĩ mô, dư địa đầu tư công mở rộng, chi ngân sách tăng mạnh, thương mại hàng hóa quốc tế và tiêu dùng hộ gia đình phục hồi chậm, xuất khẩu chịu áp lực rõ rệt từ suy giảm tổng cầu thế giới. Bối cảnh này đặt ra yêu cầu kép: vừa củng cố nền tảng tăng trưởng truyền thống, vừa đẩy nhanh chuyển đổi mô hình phát triển sang kinh tế xanh - kinh tế số - kinh tế tri thức. Nếu thành công, Việt Nam có thể tạo ra sức bật tăng trưởng mới đủ mạ
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Công ty Cổ phần Giầy Thượng Đình đang lên kế hoạch chuyển đổi khu “đất vàng” tại số 277 đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) thành tổ hợp căn hộ, văn phòng và trường học với tổng vốn đầu tư dự kiến gần 10.000 tỷ đồng.
