Thu thuế thương mại điện tử: Một mình ngành thuế không thể giám sát và thực hiện
Thùy Linh -
07/09/2018 11:06 (GMT+7)
Để quản lý thuế đối với cá nhân có thu nhập "khủng" từ hoạt động kinh doanh thương mại điện tử không thể thiếu vai trò và trách nhiệm của các cơ quan liên, trong đó có ngân hàng. Tuy nhiên, việc phối hợp giữa cơ quan Thuế và ngân hàng sao cho nhịp nhàng và chặt chẽ vẫn cần đến sự thỏa thuận của hai bên.
Luật sư Hà Huy Phong.
Phóng viên đã trao đổi với Luật sư Hà Huy Phong, Giám đốc điều hành Công ty Luật Inteco, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội xung quanh vấn đề này.
- Tại Dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến có nội dung về quản lý thuế thương mại điện tử, trong đó có ghi rõ trách nhiệm của ngân hàng thương mại trong việc phối hợp thu thuế đối với cá nhân có thu nhập lớn từ kinh doanh thương mại điện tử như: cung cấp thông tin tài khoản; khấu trừ, nộp thay nghĩa vụ thuế phải nộp theo quy định pháp luật về thuế của tổ chức, cá nhân ở nước ngoài có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử có phát sinh thu nhập từ Việt Nam theo hướng dẫn của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Theo ông quy định này có khả thi?
Ngân hàng thương mại là một tổ chức tín dụng, hoạt động kinh doanh như một doanh nghiệp và tìm kiếm nguồn doanh thu, lợi nhuận từ thị trường và khách hàng. Quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng là quan hệ kinh tế bình đẳng. Các quyền và nghĩa vụ giữa ngân hàng và khách hàng được xác lập trên cơ sở thỏa thuận, tự nguyện.
Theo Điều 10, Luật các Tổ chức Tín dụng, ngân hàng có nghĩa vụ tôn trọng và đảm bảo các quyền của khách hàng. Đồng thời có quyền từ chối việc điều tra, phong tỏa, cầm giữ, trích chuyển tiền gửi của khách hàng, trừ trường hợp có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật hoặc được sự chấp thuận của khách hàng.
Bên cạnh đó, hoạt động thương mại điện tử hiện nay khá đa dạng và thay đổi liên tục, nên nếu yêu cầu ngân hàng thương mại thực hiện việc khấu trừ, trích nộp sẽ có khó khăn bởi ngân hàng thương mại không thể nhận diện, phân biệt được lý do và mục đích của dòng tiền chảy qua tài khoản khách hàng, đặc biệt là đối với tài khoản của cá nhân.
Nếu thực hiện theo yêu cầu này sẽ gây khó khăn cho chính ngành thuế bởi vấn đề liên quan đến xác định thu nhập chịu thuế. Ngân hàng chỉ có thể làm được việc là trích nộp, khấu trừ nếu tài khoản cá nhân đó còn tiền, nhưng không thể gánh vác trách nhiệm rà soát và phân loại nguồn tiền chịu thuế.
- Vậy, trong trường hợp nào việc yêu cầu "khấu trừ, nộp thay nghĩa vụ thuế phải nộp theo quy định pháp luật về thuế của tổ chức, cá nhân ở nước ngoài có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử có phát sinh thu nhập từ Việt Nam" (theo dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi)) của cơ quan Thuế với các ngân hàng là hợp lý, thưa ông?
Cần phải khẳng định nộp thuế là một nghĩa vụ của đối tượng có thu nhập đến ngưỡng chịu thuế. Khi đối tượng nộp thuế không thực hiện nghĩa vụ, vi phạm quy định của Nhà nước sẽ làm phát sinh quyền cưỡng chế của cơ quan Nhà nước đối với đối tượng nộp thuế đó. Lúc đó, cơ quan thuế có quyền yêu cầu ngân hàng khấu trừ, trích nộp tại tài khoản như một biện pháp cưỡng chế phù hợp với quy định của pháp luật.
Việc thu thuế và cưỡng chế thu thuế là hoạt động và nghĩa vụ của cơ quan thuế. Trong giai đoạn nền kinh tế phát triển với sự tham gia của nhiều yếu tố công nghệ và hội nhập quốc tế như hiện nay, cơ quan thuế gặp rất nhiều khó khăn trước việc thu thuế.
Do đó, việc phối hợp giữa ngành thuế và ngân hàng thương mại là hết sức quan trọng để đảm bảo chống thất thu ngân sách, đảm bảo sự công bằng, minh bạch giữa chính các đối tượng nộp thuế với nhau. Tuy nhiên, cách thức và biện pháp như thế nào để đạt được mục đích thu thuế với sự hợp tác từ ngân hàng thương mại thì cần phải nghiên cứu thêm, để tránh bị coi là hành chính hóa quan hệ kinh tế.
- Thực tế, hiện nay không ít cá nhân có doanh thu "khủng" nhờ kinh doanh thương mại điện tử. Tuy nhiên, không nhiều cá nhân thực hiện kê khai và đóng thuế đầy đủ. Chỉ khi cơ quan thuế thực hiện rà soát, cùng với sự cung cấp thông tin giao dịch từ phía ngân hàng thì mới có thể phát hiện và yêu cầu những đối tượng này đóng thuế. Vậy theo ông, cơ quan thuế và các cơ quan liên quan phải phối hợp như thế nào để sao cho ngân sách nhà nước không bị thất thu và hợp lý trong nghĩa vụ và quyền lợi của đôi bên?
Tự bản thân ngành thuế không thể giám sát, phát hiện và thực hiện việc thu thuế một cách hiệu quả đối với tất cả đối tượng nộp thuế nếu không có sự tham gia và phối hợp từ các cơ quan Nhà nước khác, trong đó có các ngân hàng.
Tôi cho rằng bên cạnh yêu cầu ngân hàng thực hiện việc khấu trừ, trích nộp như trên, Bộ Tài chính cũng nên tìm cách phối hợp với các cơ quan Nhà nước khác (như Bộ Kế hoạch Đầu tư, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng….) đưa ra các quy định buộc các đối tượng nộp thuế có trách nhiệm mở tài khoản và ủy quyền cho ngân hàng tự động khấu trừ vào số dư tài khoản của khách hàng để thực hiện nghĩa vụ thuế.
Sự ủy quyền như vậy thể hiện được tính tự nguyện và bình đẳng trong quan hệ giữa khách hàng và ngân hàng. Ngân hàng thương mại chỉ là đơn vị phối hợp. Khi có sự ủy quyền từ khách hàng, thì ngân hàng có nghĩa vụ thực hiện sự ủy quyền từ khách hàng.
Ngân hàng thương mại cũng là một đối tượng thuộc thẩm quyền quản lý của Ngân hàng Nhà nước và cơ quan có chức trách khác. Khi có lệnh, yêu cầu từ phía cơ quan quản lý, thì ngân hàng thương mại có nghĩa vụ phối hợp.
Ví dụ khi cá nhân có tài khoản bị cơ quan thuế xử phạt hành chính về hành vi trốn thuế và áp dụng biện pháp cưỡng chế, thì ngân hàng thương mại có nghĩa vụ phối hợp trong việc phong tỏa tài khoản, khấu trừ tài khoản …
(VNF) - VN-Index tăng hơn 10% trong tháng 4/2026, nhưng mức tăng này không phản ánh đầy đủ trải nghiệm của nhiều nhà đầu tư. Khi phần lớn đà tăng đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, lợi nhuận trên thị trường ngày càng phân hóa, buộc nhà đầu tư phải chọn lọc danh mục thay vì chỉ dựa vào xu hướng chung.
(VNF) - PV Oil ghi nhận lợi nhuận sau thuế quý I/2026 đạt gần 572 tỷ đồng, tăng gấp 22 lần so với cùng kỳ, nhờ hưởng lợi từ diễn biến giá dầu thuận lợi và hiệu quả kinh doanh cải thiện rõ rệt, qua đó sớm tiến sát kế hoạch lợi nhuận cả năm.
(VNF) - Sự gia tăng đồng loạt của các khoản chi đã vượt quá mức doanh thu mà Petrolimex kiếm được trong quý I. Kết quả, doanh nghiệp xăng dầu này lỗ thuần 493 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh. Lỗ sau thuế ghi nhận 662 tỷ đồng.
(VNF) - Sau hơn một thập kỷ mở cửa cho vốn ngoại, ngành dược Việt Nam đang chứng kiến một sự dịch chuyển về quyền sở hữu. Từ các khoản đầu tư chiến lược ban đầu, nhiều DN đầu ngành đã lần lượt rơi vào tay các tập đoàn nước ngoài, với quy mô giao dịch ngày càng lớn, có thương vụ lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
(VNF) - Nhiều doanh nghiệp quyết định "nói không" với cổ tức trong kỳ ĐHĐCĐ thường niên năm 2026, bao gồm cả những đơn vị từng có chính sách cổ tức rất tốt cho cổ đông.
(VNF) - Sự rút lui của dòng tiền đã kéo theo làn sóng điều chỉnh tại nhóm năng lượng, khiến các mã PC1, REE, GEG, PVC rơi vào danh sách cổ phiếu giảm mạnh.
(VNF) - Thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian gần đây xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: nhiều cổ phiếu có thị giá rất thấp, thậm chí chỉ vài trăm đến vài nghìn đồng - tương đương một ly trà đá - nhưng lại chi trả cổ tức tiền mặt cao gấp nhiều lần giá đang giao dịch.
(VNF) - Rất nhiều người nghĩ rằng các quyết định tài chính lớn trong Big Tech Mỹ được đưa ra trong những phòng họp sang trọng, bởi những vị lãnh đạo với tầm nhìn thiên tài. Thực tế thì khác hẳn.
(VNF) - Sự phát triển nhanh của tiền mã hóa thúc đẩy nhiều quốc gia chuyển từ quan sát sang hành động, xây dựng pháp lý và tăng cường giám sát dòng tiền trên blockchain
(VNF) - Không chỉ cổ đông, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tại mùa ĐHĐCĐ 2026 cũng thẳng thắn bày tỏ sự trăn trở khi giá cổ phiếu chưa phản ánh tương xứng kết quả kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp.
(VNF) - Mùa công bố báo cáo tài chính quý 1/2026 khép lại với nhiều điểm sáng đáng chú ý, khi lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, số lượng doanh nghiệp đạt mức lợi nhuận trên 10.000 tỷ đồng đã tăng đáng kể.
(VNF) - Các chuyên gia đều chung nhận định, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) tại Việt Nam đang tồn tại những khoảng trống rất lớn về cấu trúc thị trường, cần phải có chính sách đủ hấp dẫn để nâng cao xếp hạng tín nhiệm, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.
(VNF) - Tổng CTCP Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) ghi nhận kết quả kinh doanh bứt phá trong quý I/2026, với lợi nhuận sau thuế đạt 8.265 tỷ đồng – mức cao nhất kể từ khi doanh nghiệp đi vào hoạt động, đồng thời vượt gấp nhiều lần kế hoạch năm.
(VNF) - Với tỷ lệ sở hữu hơn 51% tại Dược Hậu Giang, Taisho Pharmaceutical không chỉ nắm quyền chi phối hoạt động doanh nghiệp mà còn đều đặn thu về hàng trăm tỷ đồng cổ tức mỗi năm, biến khoản đầu tư này thành một trong những "mỏ tiền mặt" ổn định nhất trong chiến lược mở rộng tại Đông Nam Á.
(VNF) - Thị trường tài sản số tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh sôi động khi nhiều doanh nghiệp tăng tốc hoàn thiện hồ sơ, nâng vốn và tái cấu trúc để tham gia thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa.
(VNF) - Ngay từ những tháng đầu năm 2026, hàng loạt thương vụ thâu tóm, chuyển nhượng các doanh nghiệp, thương hiệu lớn đã được hoàn tất, tiếp tục khuấy động thị trường M&A trong nước.
(VNF) - VN-Index tăng hơn 10% trong tháng 4/2026, nhưng mức tăng này không phản ánh đầy đủ trải nghiệm của nhiều nhà đầu tư. Khi phần lớn đà tăng đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, lợi nhuận trên thị trường ngày càng phân hóa, buộc nhà đầu tư phải chọn lọc danh mục thay vì chỉ dựa vào xu hướng chung.
(VNF) - Dự án Nhà ở chung cư cao tầng tại ô đất NO-11 thuộc KĐT mới Dịch Vọng (cạnh Vành đai 2,5 khẩn cấp đoạn KĐT mới Dịch Vọng - Dương Đình Nghệ) của LIDECO sau khi hoàn thành sẽ cung cấp ra thị trường 364 căn hộ.