Từ ách tắc Nghị định 46: Thêm 1 phép thử năng lực thực thi chính sách
(VNF) - Việc Nghị định 46/2026/NĐ-CP vừa có hiệu lực đã khiến hàng nghìn lô hàng ùn ứ tại cửa khẩu không chỉ là một trục trặc kỹ thuật trong quản lý chuyên ngành, mà còn làm lộ điểm nghẽn của quá trình thực thi chính sách. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026, câu chuyện này đặt ra câu hỏi lớn về năng lực phối hợp, dự báo và kỷ luật thể chế.
Nghị định 46: Phép thử với tổ chức thực thi chính sách
Khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, thách thức lớn nhất không nằm ở khát vọng mà ở năng lực thực thi. Tăng trưởng cao đòi hỏi một hệ thống thể chế đủ kỷ luật, có khả năng dự báo và chịu trách nhiệm với những tác động chính sách lên nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, mỗi nghị định, thông tư không chỉ là văn bản quản lý chuyên ngành, mà trở thành phép thử đối với năng lực tổ chức thực thi chính sách.
Việc Nghị định 46/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm vừa có hiệu lực đã gây ách tắc dòng chảy hàng hóa cho thấy đây không đơn thuần là một trục trặc kỹ thuật mà đặt ra cảnh báo rằng nếu quá trình làm chính sách không theo kịp nhịp vận động của thị trường, mục tiêu tăng trưởng sẽ bị ảnh hưởng.

Theo thống kê nhanh của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), riêng ngày 30/1 đã có hơn 1.300 phương tiện chở nông sản, thực phẩm bị ùn ứ tại các cửa khẩu đường bộ và đường thủy do chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để thông quan. Con số này phản ánh mức độ tác động tức thời của một văn bản vừa ban hành.
Đáng chú ý, trong tình huống này rất khó quy trách nhiệm cho một cá nhân hay đơn vị cụ thể. Doanh nghiệp không kịp hoàn thiện hồ sơ vì thiếu thời gian chuẩn bị. Đơn vị kiểm tra chuyên ngành lúng túng vì chưa có hướng dẫn chi tiết. Hải quan không thể cho thông quan khi chưa đủ căn cứ pháp lý. Mỗi khâu đều vận hành đúng quy trình của mình.
Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, ông Nguyễn Huy Nghĩa, Giám đốc Công ty TNHH Tiếp vận Nội Bài cho biết, đến thời điểm này chi phí lưu kho đã tăng rất lớn, trong khi chất lượng hàng hóa nguy cơ suy giảm.
“Theo phản ánh của một số khách hàng, nhiều lô hàng khi nhận về gần như không còn khả năng sử dụng, thậm chí phải bỏ đi. Nếu tình trạng tồn đọng tiếp tục kéo dài, hàng hóa có nguy cơ không đạt yêu cầu an toàn thực phẩm, buộc phải tiêu hủy hoặc tiếp tục lưu kho, kéo theo tổn thất và chi phí khắc phục rất lớn”, ông Nghĩa nói.
Theo ông Nghĩa, các doanh nghiệp nhập khẩu cá hồi đang chịu thiệt hại nặng nề nhất. Riêng số hàng tồn mà công ty ông đang xử lý tạm tính gần 30 tấn, với giá trị khoảng 524,88 triệu đồng, chưa kể thiệt hại của các doanh nghiệp và đơn vị dịch vụ khác.
Ông cũng cho biết thêm, hiện cơ quan kiểm tra chuyên ngành đã yêu cầu nộp bản cứng hồ sơ điều kiện an toàn thực phẩm, nhưng việc chuẩn bị khó có thể hoàn tất trong ngày do phải qua nhiều khâu ký tá từ phía doanh nghiệp. Trong khi đó, phương thức kiểm tra vẫn chưa thống nhất là kiểm tra giảm hay kiểm tra chặt. Nếu áp dụng kiểm tra chặt, thời gian chờ kết quả có thể kéo dài từ 7–10 ngày. Phía hải quan cũng thông báo chỉ khi có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm mới cho phép thông quan.
Đáng buồn, câu chuyện của ông Nghĩa hay câu chuyện về các doanh nghiệp gặp khó với Luật Hoá chất vì thiếu hướng dẫn… lại chỉ là một trong những ví dụ điển hình cho tình trạng này.
Một nhóm hàng 3 bộ cùng quản?
Ông Nguyễn Đình Cung, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho biết, trung bình mỗi năm Quốc hội ban hành khoảng 20 luật; Chính phủ ban hành khoảng 100 nghị định; các bộ, ngành ban hành từ 600 – 700 thông tư; chưa kể hàng nghìn văn bản điều hành. Riêng Văn phòng Chính phủ mỗi năm phát hành khoảng 3.500 – 4.000 văn bản.

Đáng chú ý, năm 2025 được xem là giai đoạn cải cách pháp lý mạnh mẽ khi Quốc hội thông qua số lượng lớn luật và dự án luật, các nguồn ghi nhận từ 86 – 89 luật, trong đó riêng Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua 51 luật. Nội dung điều chỉnh trải rộng các lĩnh vực kinh tế, tài chính, công nghệ, an ninh – quốc phòng.
Theo ông Cung, cấu trúc hệ thống văn bản hiện nay tạo ra nhiều tầng nấc trung gian. Thông thường một luật kéo theo khoảng 10 nghị định hướng dẫn; mỗi nghị định lại có 6 – 7 thông tư quy định chi tiết. Như vậy, một luật có thể liên quan tới hàng chục, thậm chí hàng trăm văn bản dưới luật. Trong khi luật tương đối ổn định, nghị định và đặc biệt là thông tư có thể thay đổi thường xuyên, làm gia tăng tính bất định của môi trường pháp lý.
Tính bất định này càng rõ khi một vấn đề có thể do 3–4 bộ cùng quản lý. Quy định của bộ này có thể chưa tương thích với bộ khác; thông tư ban hành sau có thể khác với thông tư trước; văn bản hướng dẫn lại phụ thuộc nhiều vào cách hiểu và thẩm quyền của cơ quan ban hành.
Theo ông Cung, chính sự chồng chéo và thay đổi liên tục ở tầng văn bản dưới luật khiến quá trình thực thi chính sách thiếu ổn định, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc dự báo và tuân thủ.
Quay trở lại với câu chuyện của Nghị định 46, trước áp lực ùn ứ, một số địa phương buộc phải xử lý theo hướng “linh hoạt” để giải phóng hàng hóa. Thực ra, đây là phản ứng tình thế rất cần thiết nhưng nếu việc áp dụng pháp luật cứ “du di”, mỗi nơi một cách, mỗi lúc một kiểu, thì tiền lệ tạo ra sẽ rất rủi ro. Khi doanh nghiệp không còn một chuẩn mực pháp lý ổn định để bám vào, môi trường kinh doanh dễ bị chi phối bởi cơ chế “xin – cho” và các chi phí không chính thức.
Văn bản hướng dẫn phải được chuẩn bị song song với luật
Để giải quyết vấn đề này, TS Nguyễn Đình Cung nhìn nhận đây là bài toán khó, không thể xử lý trong ngày một ngày hai. Tuy vậy, vẫn có những hướng đi cần kiên trì thực hiện.
Trước hết, việc áp dụng pháp luật phải dựa trên cơ sở pháp lý rõ ràng, bởi nguyên tắc là cơ quan nhà nước chỉ được làm những gì luật cho phép. Khi phát sinh vướng mắc, doanh nghiệp và giới chuyên gia cần rà soát kỹ các quy định liên quan để làm căn cứ trao đổi, bảo vệ quan điểm đến cùng. Với những khoảng trống hoặc điểm chưa minh định, nên lựa chọn cách hiểu theo hướng thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, quá trình lấy ý kiến đối với dự thảo văn bản quy phạm pháp luật cần được thực hiện thực chất, thường xuyên, tránh tình trạng chính sách thay đổi đột ngột gây sốc cho thị trường. Các loại giấy phép kinh doanh cũng nên có thời hạn đủ dài hoặc ổn định hơn, nhằm tạo môi trường đầu tư có thể dự báo.
“Quan trọng hơn cả là phải nâng cao trách nhiệm của cơ quan soạn thảo. Những quy định tạo thêm rào cản, gây khó cho doanh nghiệp cần được rà soát nghiêm túc, đồng thời chấn chỉnh tình trạng ban hành các thông báo, hướng dẫn vượt thẩm quyền. Chỉ khi kỷ luật chính sách được siết chặt, cải cách mới thực sự đi vào chiều sâu và môi trường kinh doanh mới được cải thiện bền vững.
Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, cho rằng từ vụ việc này có thể rút ra một số bài học trong xây dựng và ban hành pháp luật.
Trước hết, văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị song song với luật, thay vì coi là khâu “hậu ban hành”. Một đạo luật có hiệu lực trên giấy tờ nhưng thiếu nghị định, thông tư hướng dẫn thì khó có thể triển khai suôn sẻ trong thực tế.
Thứ hai, với những chính sách có thay đổi lớn, cần thiết kế rõ quy định chuyển tiếp và cơ chế áp dụng tạm thời, bảo đảm tính thống nhất trong thực thi, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu một cách hoặc chọn giải pháp “đứng lại” để an toàn.
Cuối cùng, quá trình soạn thảo cần tham vấn thực chất cộng đồng doanh nghiệp – những đối tượng chịu tác động trực tiếp. Lắng nghe sớm sẽ giúp nhận diện rủi ro thực thi và hạn chế khoảng trống pháp lý khi chính sách đi vào cuộc sống.
Phân cấp kiểm tra, tăng thời gian thông quan... giảm ùn tắc thực phẩm ở cửa khẩu
Ách tắc 300.000 tấn thực phẩm: Lộ rõ điểm nghẽn cần cải cách
(VNF) - Những vụ việc như ách tắc 300.000 tấn hàng, DN hóa chất khó khăn nhập hàng hóa và nhiều vụ việc khác tiếp tục cho thấy những bất ổn trong môi trường kinh doanh Việt Nam. Luật sư Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW cho rằng, việc các lô hàng nhập khẩu bị ách tắc tại cảng do không xin được giấy phép về vệ sinh an toàn thực phẩm là hệ quả trực tiếp của sự chậm trễ trong hướng dẫn thi hành luật. Đây chính là một điểm nghẽn cần cải cách mạnh mẽ trong thời gian tới
130 tấn lợn bệnh ở Đồ hộp Hạ Long: 'Làm sụp đổ niềm tin của nhiều người tiêu dùng'
(VNF) - Theo TS. Luật sư Đặng Văn Cường, vụ việc phát hiện 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả châu Phi không chỉ là sai phạm của cá nhân trực tiếp thu gom, chế biến mà trước hết thuộc về trách nhiệm quản lý, điều hành của doanh nghiệp, đặc biệt là người đứng đầu.
Việt Nam vào top 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới: Tăng trưởng nhanh nhưng không đánh đổi ổn định vĩ mô
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, yêu cầu giữ vững ổn định vĩ mô được xác định là nguyên tắc xuyên suốt. Theo PGS.TS Bùi Quang Tuấn, tăng trưởng nhanh luôn đi kèm rủi ro, song không thể đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và các cân đối lớn để chạy theo con số tăng trưởng ngắn hạn; bài toán cốt lõi là tìm được điểm cân bằng nhằm bảo đảm phát triển bền vững trong dài hạn.
'Tăng trưởng GDP giống như một cơn mưa, nhưng chỉ rơi vào mái nhà của các tỷ phú'
(VNF) - Ông Đỗ Cao Bảo, thành viên HĐQT Tập đoàn FPT ví tăng trưởng GDP giống như một cơn mưa, nhưng cơn mưa đó lại rơi vào mái nhà của các tập đoàn lớn, của các doanh nghiệp làm ăn tốt, của các tỷ phú.
Bảo hiểm nhân thọ đối mặt nhiều tác động mới: Năm 2026, đào tạo là giải pháp cứu cánh
(VNF) - Theo chuyên gia, năm 2026 thị trường bảo hiểm nhân thọ có một số yếu tố ảnh hưởng mới, do đó để tăng trưởng bền vững, các doanh nghiệp bảo hiểm cần tập trung vào “đào tạo” song song 2 mục tiêu: đại lý/tư vấn viên và khách hàng.
Trung tâm tài chính quốc tế: 'Bước đi chiến lược, nâng chất lượng tăng trưởng của Việt Nam'
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Đại học Kinh tế TP. HCM (UEH), Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế TP. HCM (IFC-HCM) khẳng định việc công bố thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa mở rộng không gian phát triển cho lĩnh vực tài chính, mà còn được nhìn nhận là bước đi chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Kinh tế Việt Nam qua 'lăng kính' chuyên gia: Nhìn lại 2025, khai mở dư địa 2026
Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn quan trọng của kinh tế nước ta trong bối cảnh thế giới biến động mạnh, bất ổn gia tăng và các cú sốc bên ngoài diễn ra dồn dập.
Cơ hội lớn từ Trung tâm tài chính quốc tế: Những cam kết từ Đà Nẵng
(VNF) - Việc Đà Nẵng được lựa chọn là một trong hai địa điểm hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho thành phố, mà còn đặt nền móng để địa phương này từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu.
Cần 1,65 triệu tỷ vốn công trong 2026: 'Hiệu quả đầu tư là then chốt'
(VNF) - Quốc hội đã quyết nghị tăng trưởng năm 2026 ở mức 10%. Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - iảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright tính toán, thì vốn đầu tư công năm 2026 có thể lên tới 1,65 triệu tỷ đồng nhưng hiệu quả đầu tư mới là yếu tố then chốt.
DN kỳ vọng những cú hích chính sách và động lực tăng trưởng mới trong 2026
(VNF) - Năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng các chính sách hỗ trợ sẽ đi vào thực chất, tạo những cú hích đủ mạnh cho môi trường kinh doanh. Qua đó, mở ra các động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức.
'Không làm chủ công nghệ lõi, quyền tự chủ kinh tế sẽ mất dần'
(VNF) - Các tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam chung nhận định: trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc làm chủ công nghệ lõi và xây dựng hạ tầng số tự chủ là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm chủ quyền quốc gia và năng lực phát triển bền vững.
Đầu tư ngước ngoài vào Việt Nam năm 2025: Nhận diện 2 dòng chảy lớn
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên chi hội tài chính Khu công nghiệp Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), năm 2025, FDI tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong dòng vốn ngoại vào Việt Nam, trong khi FII và FPI dù khởi sắc nhưng vẫn chưa tạo được thế cân bằng.
Đối diện 'ngưỡng rủi ro' mới, kinh doanh gia đình phải thay đổi tư duy quản trị
(VNF) - PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng, Nghị định 296/2025 của Chính phủ quy định cơ chế cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ kinh doanh là một bước nâng chuẩn thể chế kỷ luật thị trường được siết chặt, “vùng xám” tài sản – dòng tiền – trách nhiệm bị thu hẹp, và kinh doanh gia đình buộc phải bước vào quỹ đạo minh bạch hơn nếu muốn phát triển bền vững.
'Việt Nam có thể duy trì tăng trưởng 8 – 12% trong 5 năm tới'
(VNF) - TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, Việt Nam có đủ nền tảng để duy trì tăng trưởng GDP ở mức 8 – 12% trong 5 năm tới, qua đó nâng nhanh thu nhập bình quân đầu người và tạo dư địa lớn cho thị trường bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, đầu tư hạ tầng được đẩy mạnh và các động lực mới như thương mại điện tử, du lịch tiếp tục bứt phá.
Giảm nghèo bền vững sau 2025: Không thể dựa vào một trụ cột
(VNF) - Theo ông Nguyễn Lê Bình - Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, giảm nghèo bền vững sau 2025 không thể trông chờ vào một trụ cột đơn lẻ, mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng để tránh tái nghèo trước các cú sốc kinh tế – xã hội.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng: 'Đầu tư cho y tế là đầu tư cho năng lực thoát nghèo'
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, giảm nghèo bền vững không thể chỉ dựa vào hỗ trợ thu nhập mà cốt lõi là đầu tư cho năng lực con người, trong đó y tế giữ vai trò nền tảng. Khi người dân được bảo đảm chăm sóc sức khỏe và giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh, họ mới có đủ điều kiện lao động, tạo sinh kế và chủ động vươn lên thoát nghèo.
Tăng cường đối thoại: Thấu hiểu để gỡ khó trước mắt, mở đường thoát nghèo bền vững
(VNF) - Trong hành trình giảm nghèo bền vững, thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy: chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu thật của người dân. Những cuộc đối thoại trực tiếp, thẳng thắn giữa chính quyền cơ sở với nhân dân không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà còn khơi dậy ý chí tự lực, tạo nền tảng lâu dài để người dân vươn lên thoát nghèo.
‘Đòn bẩy mềm’ trong chiến lược giảm nghèo bền vững ở Quảng Ngãi
(VNF) - Tại Quảng Ngãi, việc đầu tư cho truyền thông, đưa chính sách đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, đang dần trở thành “đòn bẩy mềm”, giúp chính sách đi vào cuộc sống và tạo chuyển biến thực chất trong công cuộc giảm nghèo.
Hoa Sen thành lập công ty sản xuất sắt, thép, gang tại Hải Phòng
(VNF) - Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG) mới thông qua nghị quyết về thành lập công ty TNHH MTV Hoa Sen Hải Phòng, vốn điều lệ 300 tỷ.
Xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế: Tốc độ và chất lượng cải cách quyết định thành công
(VNF) - PGS.TS. Ngô Trí Long - Nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính - nhận định rằng, nếu không cải cách, Việt Nam sẽ khó cạnh tranh với các trung tâm tài chính quốc tế tại Singapore, Hồng Kông, Dubai,...
Chuyên gia: 'Trung tâm tài chính quốc tế thể hiện thương hiệu quốc gia ở cấp độ cao nhất'
(VNF) - Theo chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh, xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là bài toán kinh tế học, mà là một chiến dịch xây dựng thương hiệu quốc gia (Nation Branding) ở cấp độ cao nhất. VietnamFinance trân trọng giới thiệu góc nhìn của ông về vấn đề này.
Đào tạo nghề: Mở khóa tri thức, kết nối thị trường để thoát nghèo bền vững
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, TS. Vũ Hoàng Linh - Chuyên gia kinh tế, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, đã đến lúc cần nhìn lại đào tạo nghề không phải như một hoạt động hỗ trợ đơn lẻ, mà như một mắt xích then chốt trong chiến lược phát triển sinh kế bền vững.
Chính sách vượt trội và tiệm cận chuẩn quốc tế cho Trung tâm Tài chính
(VNF) - Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, với việc ban hành đồng bộ 8 nghị định, Chính phủ khẳng định quyết tâm xây dựng một trung tâm tài chính phát triển nhanh, bền vững, có tính cạnh tranh và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Phụ nữ vùng biên vào lớp học xóa nghèo: Nâng tri thức để chống đói nghèo
(VNF) - Không bắt đầu từ những dự án lớn hay khoản đầu tư hàng chục tỷ đồng, hành trình giảm nghèo bền vững ở miền Tây Quảng Trị đang được khơi mở từ những lớp học xóa mù chữ dành cho phụ nữ dân tộc thiểu số. Ở đó, tri thức trở thành “điểm tựa mềm” nhưng mang tính quyết định, giúp người dân tiếp cận chính sách, vận dụng hỗ trợ và từng bước thoát nghèo một cách bền vững.
Ách tắc 300.000 tấn thực phẩm: Lộ rõ điểm nghẽn cần cải cách
(VNF) - Những vụ việc như ách tắc 300.000 tấn hàng, DN hóa chất khó khăn nhập hàng hóa và nhiều vụ việc khác tiếp tục cho thấy những bất ổn trong môi trường kinh doanh Việt Nam. Luật sư Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Công ty Luật SBLAW cho rằng, việc các lô hàng nhập khẩu bị ách tắc tại cảng do không xin được giấy phép về vệ sinh an toàn thực phẩm là hệ quả trực tiếp của sự chậm trễ trong hướng dẫn thi hành luật. Đây chính là một điểm nghẽn cần cải cách mạnh mẽ trong thời gian tới
'Thâm nhập' công trường Làng Đại học Đà Nẵng rầm rộ thi công sau 3 thập kỷ đình trệ
(VNF) - Sau gần 30 năm chậm triển khai, dự án Làng Đại học Đà Nẵng chính thức được “kích hoạt” khi Tiểu Dự án 1 – hợp phần xây dựng hạ tầng kỹ thuật và các công trình cấp thiết - được động thổ, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tiến trình hiện thực hóa một khu đô thị đại học quy mô lớn tại khu vực miền Trung.
































































