Ngày 15/9/2008, Ngân hàng Lehman Brothers Holdings (Mỹ) nộp đơn xin phá sản sau 158 năm hoạt động, để lại một khoản nợ khổng lồ gần 700 tỷ USD. Cùng ngày, một tập đoàn ngân hàng lớn khác của Mỹ là Merrill Lynch tuyên bố sáp nhập với Bank of America do thua lỗ từ cuộc khủng hoảng tín dụng thứ cấp nhà ở cũng tại Mỹ.
"Vết dầu loang" Lehman Brothers đã khiến hệ thống tài chính thế giới hỗn loạn, kéo theo cỗ xe kinh tế toàn cầu suy giảm nghiêm trọng.
VietnamFinance trân trọng gửi tới độc giả góc nhìn của những "người trong cuộc" về bài học từ khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, đó là các tác giả Ben S. Bernanke - Cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, các ông Geithner và Paulson là cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ.
Quốc hội đã lấy đi một số công cụ rất quan trọng đối với chúng tôi trong cuộc khủng hoảng năm 2008. Đã đến lúc trả nó lại cho chúng tôi.
Mười năm trước, nền kinh tế toàn cầu gặp khó khăn khi đối mặt với khủng hoảng tài chính kinh điển, loại khủng hoảng tài chính nguy hiểm nhất.
Trong cơn bão khủng hoảng, các nhà đầu tư mất niềm tin vào tất cả các hình thức tín dụng, rút vốn về đầu tư vào các kênh an toàn nhất như các loại tài sản, tín phiếu kho bạc. Tài sản rủi ro rớt giá thảm hại, các hình thức tín dụng mới biến mất, gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho người lao động, vốn chủ và người gửi tiết kiệm.
Các hạt giống của khủng hoảng đã được gieo trong nhiều thập kỷ, khi hệ thống tài chính của Mỹ đã vượt qua các biện pháp bảo vệ chống lại những khủng hoảng được đưa ra sau cuộc Đại suy thoái. Các biện pháp bảo vệ thời kỳ khủng hoảng như bảo hiểm tiền gửi nhằm đảm bảo sự ổn định của hệ thống ngân hàng, tuy nhiên, đến năm 2007, hơn một nửa số tín dụng chảy ra ngoài ngân hàng.
Những cải tiến tài chính, chẳng hạn như thế chấp dưới mức tiêu chuẩn và điểm tín dụng tự động đã giúp hàng triệu người mua nhà, chúng cũng tạo điều kiện cho người cho vay và nhà đầu tư mạo hiểm.
Nguy hiểm nhất là hàng nghìn tỷ USD tín dụng được huy động từ vốn ngắn hạn, không có bảo hiểm. Điều này làm cho hệ thống tài chính dễ bị tổn thương trong quá trình hoạt động – không phải bởi những người gửi tiền thông thường như trong những năm 1930 mà bởi các quỹ hưu trí, các công ty bảo hiểm và các nhà đầu tư khác.
Một hệ thống quy định Balkanized (chia để trị) và lỗi thời đã khiến cho việc xác định rủi ro trở nên khó khăn, trong khi đó, các nhà hoạch định chính sách với quyền hạn hạn chế cũng khó có thể ứng biến khi khủng hoảng xảy ra. Hiệu suất cơ bản của nền kinh tế hàng đầu thế giới trước khi xảy ra khủng hoảng cũng gặp nhiều khó khăn. Năng suất tăng trưởng chậm lại, tiền lương bị trì trệ, tỷ lệ người Mỹ có việc cũng thấp đi.
Điều đó gây áp lực lên thu nhập của các gia đình khi sự bất bình đẳng tăng lên và tính di động xã hội giảm (sự thay đổi vị trí trong hệ thống phân tầng xã hội). Mong muốn duy trì các tiêu chuẩn sống tương đối không bị xem là nguyên nhân làm gia tăng khoản vay hộ gia đình trước khủng hoảng.
Mặc dù chúng tôi và các nhà quản lý tài chính khác không lường trước được cuộc khủng hoảng nhưng chúng tôi đã có những hành động tích cực để ngăn chặn nó. Cục Dữ trữ Liên bang đã cấp một lượng lớn các khoản vay ngắn hạn cho các tổ chức tài chính để họ đối mặt với khủng hoảng, cắt giảm lãi suất ngân hàng về 0%.
Bộ Tài chính đã can thiệp vào các quỹ trên thị trường tiền tệ bằng cách cung cấp một backstop (thanh chắn) cho các nhà đầu tư. Kho bạc Nhà nước cũng quản lý việc tiếp quản các gã khổng lồ bị thế chấp là Fannie Mae và Freddie Mac, bên cạnh đó, làm việc với FED để nỗ lực ngăn chặn sự sụp đổ của các công ty tài chính lớn, có vai trò quan trọng. Tổng công ty Bảo hiểm tiền gửi Liên bang đảm bảo nợ ngân hàng và người gửi tiền được bảo vệ.
Nhưng chỉ sử dụng sức mạnh của các nhà quản lý thì không đủ. Quốc hội đã giúp hai tổng thống, một đảng Cộng hòa và một đảng Dân chủ làm việc với các nhà quản lý để ngăn chặn sự sụp đổ của hệ thống tài chính và tránh một cuộc đại khủng hoảng khác.
Quan trọng nhất, Quốc hội đã cung cấp vốn cho hệ thống ngân hàng, cho phép bình thường hóa các luồng tín dụng. Quốc hội cũng hỗ trợ cho thị trường nhà ở và thế chấp, cho phép một sự kích thích tài chính mạnh mẽ.
Nền kinh tế bắt đầu tăng trưởng trở lại vào giữa năm 2009, các quỹ được Quốc hội triển khai đã được thu hồi với lợi nhuận đáng kể cho người nộp thuế. Các nhà hoạch định chính sách chắc chắn đã không nhận lại mọi kết quả như mong đợi. Nhưng so với hầu hết các nước khác, sự phục hồi sau năm 2008 của Mỹ bắt đầu sớm hơn, được hoàn thành nhanh hơn và được xây dựng trên nền tảng lành mạnh hơn.
Chúng ta liệu đã sẵn sàng cho cuộc khủng hoảng tiếp theo? Trong một số khía cạnh, câu trả lời là “Có”.
Cải cách quy chế tài chính đã giúp hệ thống trở nên vững chắc hơn, khiến cho khủng hoảng ít có khả năng xảy ra. Các ngân hàng và các tổ chức tài chính mạnh hơn, những khoảng trống trong giám sát quy định phần lớn được khắc phục. Các nhà hoạch định chính sách đã khiến rủi ro trên toàn hệ thống được cân bằng hơn.
Nhưng, mối quan tâm chính của chúng tôi là các biện pháp phòng thủ này sẽ bị xói mòn theo thời gian và rủi ro sẽ xuất hiện ở các ngóc ngách của hệ thống tài chính ít bị điều chỉnh bởi quy định.
Mặc dù khả năng xảy ra khủng hoảng tài chính hiện nay là thấp, nhưng nguy cơ vẫn thường trực. Để ngăn chặn thiệt hại, Bộ Tài chính và các nhà quản lý tài chính cần các công cụ chữa cháy thích hợp.
Sau cuộc khủng hoảng, Quốc hội đã mang đến cho các nhà quản lý một số nhà chức trách mới có khả năng giúp họ quản lý sự thất bại của một tổ chức tài chính tư nhân, công cụ mà chúng tôi không có vào năm 2008 khi phải đối mặt với sự sụp đổ của ngân hàng đầu tư Lehman Brothers.
Cái gọi là cơ quan thanh lý trật tự, nếu được thông qua như một phần của Đạo luật Dodd-Frank năm 2010, có thể giúp các nhà quản lý xử lý một công ty thua lỗ theo cách ít gây thiệt hại cho hệ thống.
Tuy nhiên, trong những cải cách sau khủng hoảng, Quốc hội cũng lấy đi một số công cụ mạnh mẽ nhất được sử dụng bởi FDIC, FED và Kho bạc. Trong số những thay đổi này, FDIC không thể phát hành bảo lãnh tiền vay nợ ngân hàng như trong cuộc khủng hoảng, quyền hạn cho vay khẩn cấp của FED bị hạn chế, và Kho bạc sẽ không thể thực thi quyền bảo lãnh của mình đối với các quỹ thị trường tiền tệ. Những quyền hạn này rất quan trọng trong việc ngăn chặn khủng hoảng năm 2008.
Từ góc nhìn chính trị, quyết định của Quốc hội nhằm hạn chế những công cụ chống khủng hoảng này là có thể dự đoán trước. Nhiều hành động cần thiết để ngăn chặn cuộc khủng hoảng, bao gồm việc cung cấp các khoản vay và vốn cho các tổ chức tài chính đã gây tranh cãi và không được ủng hộ.
Đối với chúng tôi, đối với công chúng, các chính sách có vẻ không công bằng, nó giúp một số người và gây thiệt hại cho một số công ty.
Những quy định đó hoàn toàn có thể hiểu được, vì nỗi đau kinh tế từ khủng hoảng đã có sức công phá đối với nhiều người.
Nghịch lý của bất kỳ cuộc khủng hoảng tài chính nào là các chính sách cần thiết để ngăn chặn khủng hoảng luôn không được ủng hộ về mặt chính trị. Nhưng nếu việc đó bị trì hoãn hoặc ngăn cản bằng phản ứng mạnh mẽ thì chi phí cho nền kinh tế sẽ lớn hơn.
Chúng ta cần phải đảm bảo rằng các thế hệ “lính cứu hỏa tài chính” trong tương lai có các công cụ khẩn cấp mà họ cần để ngăn chặn ngọn lửa bùng phát thành đám cháy. Chúng ta cũng phải chống lại những cuộc kêu gọi loại bỏ các biện pháp bảo vệ hệ thống tài chính khi ký ức về cuộc khủng hoảng 2008 mất dần.
Tags:
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - 13h30 ngày 28/05/2026, Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Chu kỳ tăng trưởng mới – Cơ hội từ phân hóa và chất lượng tăng trưởng”. Hội thảo quy tụ nhiều chuyên gia kinh tế, tài chính và thị trường nhằm cung cấp góc nhìn toàn diện về bối cảnh kinh tế toàn cầu, triển vọng kinh tế Việt Nam cũng như cơ hội đầu tư trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026-2027.
(VNF) - Từ ngân hàng, công ty tài chính tiêu dùng đến bảo hiểm, chứng khoán, các tập đoàn tài chính hàng đầu Hàn Quốc đang tăng tốc mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua M&A, đầu tư vốn và xây dựng hệ sinh thái tài chính khép kín. Đằng sau là tham vọng chiếm lĩnh một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á - nơi tầng lớp trung lưu bùng nổ và nhu cầu tài chính còn dư địa rất lớn.
(VNF) - Trong bối cảnh cạnh tranh du lịch toàn cầu ngày càng khốc liệt, báo chí, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang trở thành “bộ ba” mới định hình năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Việt Nam. Đây cũng là nội dung xuyên suốt được các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà báo và doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Vai trò của báo chí trong thúc đẩy ngành kinh tế du lịch Việt Nam năm 2026”, tổ chức ngày 22/5 tại Quảng Trị.
(VNF) - Công cuộc xây dựng IFC tại Việt Nam đang tạo ra những chuyển động âm thầm nhưng sâu rộng trong toàn bộ hệ sinh thái tài chính. Khi luật chơi thay đổi, ngân hàng buộc phải tái cấu trúc, công ty chứng khoán phải chuyển vai, còn startup phải học cách trưởng thành trong môi trường cạnh tranh toàn cầu và kỷ luật cao hơn.
(VNF) - Từ một kênh vốn thay thế cho ngân hàng, tín dụng tư nhân đang phình to thành thị trường trị giá 3.000 tỷ USD với mức độ đòn bẩy và rủi ro ngày càng lớn. Những vụ vỡ nợ, gian lận tín dụng và cảnh báo về hiệu ứng domino đang làm dấy lên lo ngại rằng “bóng ma” khủng hoảng tài chính 2008 có thể quay trở lại dưới một hình hài mới.
(VNF) - Ngày 12/6 tới, tại Vinpearl Landmark 81 (TP. HCM), hơn 500 lãnh đạo quỹ đầu tư, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu châu Á sẽ tham dự Venture Forum 2026 - diễn đàn đối thoại cấp cao về M&A và vốn tư nhân do VinVentures (thuộc Vingroup) khởi xướng. Sự kiện được kỳ vọng trở thành một trong những điểm hẹn đáng chú ý nhất năm của giới đầu tư công nghệ và tài chính khu vực.
(VNF) - Khép lại vòng đề cử mùa giải 2026, Giải thưởng Khoa học Công nghệ toàn cầu VinFuture ghi nhận 1.819 hồ sơ từ khắp thế giới cùng mạng lưới hơn 17.000 đối tác đề cử đến từ 117 quốc gia và vùng lãnh thổ.
(VNF) - Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, startup và fintech không ngại bị quản lý, điều họ lo ngại nhất là sự bất định chính sách; vì vậy, muốn hình thành một hệ sinh thái tài chính mới có sức cạnh tranh quốc tế, cơ quan quản lý cần chuyển từ tư duy “ngăn chặn rủi ro” sang “dẫn dắt đổi mới”.
(VNF) - Sau hơn hai thập kỷ đồng hành cùng cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, PCI 2025 đánh dấu bước chuyển mới khi lần đầu mở rộng từ đo lường chất lượng điều hành địa phương sang đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS. Phan Đức Hiếu cho rằng sau một năm triển khai Nghị quyết 68-NQ/TW, điều đáng chú ý nhất là nhiều cải cách thể chế đã bắt đầu chuyển động trong thực tế, góp phần tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định và an toàn hơn cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
(VNF) - Tại Lễ phát động Tháng Nhân đạo cấp quốc gia năm 2026 do Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HoSE: SSB) đã ủng hộ số tiền 10 tỷ đồng, góp phần chung tay hỗ trợ các hoàn cảnh khó khăn và lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
(VNF) - Mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ khó đạt được nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào đầu tư công và tín dụng ngân hàng. Muốn tạo đột phá tăng trưởng, Việt Nam cần thay đổi tư duy điều hành theo hướng dùng đầu tư công để thu hút, kích hoạt và dẫn dòng vốn tư nhân tham gia mạnh mẽ hơn vào nền kinh tế.
(VNF) - TS. Bùi Thanh Minh, Phó giám đốc Ban IV, khẳng định để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân lớn lên và dẫn dắt các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
(VNF) - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển kinh tế carbon thấp.
(VNF) - Nghị quyết 79-NQ/TW được xem là bước ngoặt trong tư duy phát triển khi lần đầu tiên đặt lại cách nhìn về vai trò kinh tế nhà nước, chuyển trọng tâm từ quy mô nguồn lực sang năng lực dẫn dắt và tạo lập giá trị. Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, cách tiếp cận này không chỉ thay đổi kỳ vọng đối với doanh nghiệp nhà nước, mà còn mở ra dư địa mới để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
(VNF) - Rất nhiều người Việt Nam đã thành danh tại Big Tech Mỹ. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở việc “làm cho công ty lớn” hay “kiếm được nhiều tiền”, đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa còn lại, quan trọng hơn, là cách những thành công cá nhân đó được chuyển hóa thành giá trị cho đất nước.
(VNF) - Dù Nghị quyết 68 đã tạo ra nhiều kỳ vọng về một môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, song theo LS Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thực tế triển khai vẫn tồn tại không ít rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể hưởng trọn lợi ích từ cải cách thể chế. Khoảng cách giữa chính sách và thực thi, cùng những vướng mắc pháp lý phát sinh, đang tiếp tục là lực cản đối với khu vực kinh tế tư nhân.
(VNF) - TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn đã trở thành “bệ đỡ” quan trọng giúp Việt Nam giữ nhịp tăng trưởng ngay từ đầu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng để củng cố các động lực như xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư trong thời gian tới.
(VNF) - Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, việc lựa chọn động lực dẫn dắt trở nên đặc biệt quan trọng. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng, tài chính, đặc biệt là tài chính công nghệ, cần được xác định là mũi nhọn chiến lược nếu muốn tạo bứt phá về năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong dài hạn.
(VNF) - Theo TS. Lê Duy Bình, tranh luận về ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh thực chất mới chỉ xử lý “phần ngọn”. Điều quan trọng hơn là phải xác lập rõ địa vị pháp lý và cách tiếp cận thuế phù hợp với bản chất kinh doanh cá thể, từ đó tạo nền tảng cải cách bền vững.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam, dù chịu tác động từ xung đột địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và rủi ro thương mại toàn cầu, kinh tế Việt Nam năm 2026 vẫn được dự báo tăng trưởng khoảng 7,2%. Tuy nhiên, để giữ vững đà này, Việt Nam cần linh hoạt điều hành vàvà kiên định với cải cách dài hạn.
(VNF) - TS Võ Trí Thành cho rằng trong nền kinh tế số, dữ liệu đang trở thành nguồn lực có giá trị như một “mỏ vàng”, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc quản trị, phân bổ và kiểm soát dữ liệu lại đặt ra những thách thức phức tạp, từ quyền sở hữu, quyền riêng tư đến cân bằng giữa tự do hóa và an ninh, khiến đây trở thành một trong những bài toán khó nhất hiện nay.
(VNF) - Quý I/2026 ghi nhận làn sóng doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường tăng mạnh, phản ánh tín hiệu phục hồi của khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, cùng với đó là áp lực rút lui và giải thể gia tăng, cho thấy quá trình sàng lọc ngày càng khắt khe và những điểm nghẽn nội tại dường như vẫn chưa được tháo gỡ.
(VNF) - Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc nền tảng vận hành của hoạt động đầu tư, kinh doanh, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng của rủi ro pháp lý và tranh chấp. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, mà còn phải thiết kế lại tư duy quản trị rủi ro theo hướng chủ động, xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dự án đầu tư.
(VNF) - Thay vì đưa ra những phán xét định tính về mặt đúng sai, cần đặt mô hình chuyển đổi vàng để mua nhà vào lăng kính cân bằng nhằm định vị ranh giới pháp lý thực tế, từ đó, đánh giá liệu hệ thống quy định hiện hành đã đủ độ tường minh để các bên yên tâm vận hành hay chưa.
(VNF) - Nhiều dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện mở bán nhà ở hình thành trong tương lai, bổ sung gần 10.500 căn hộ và nhà liền kề cho thị trường bất động sản Đà Nẵng.
