Một tháng chiến sự Iran: 'Cơn địa chấn' rung chuyển kinh tế thế giới
(VNF) - Một tháng kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, cú sốc địa chính trị này đang làm đảo lộn hàng loạt trụ cột của kinh tế toàn cầu, từ chuỗi cung ứng, thị trường năng lượng cho đến vận tải hàng không.
- Những cú sốc tháng 3: Dầu thăng hoa, vàng thất thế 30/03/2026 08:45
Giá dầu thô hiện duy trì trên 115 USD/thùng, tăng mạnh so với mức khoảng 70 USD trước khi xung đột nổ ra. Tại Mỹ, giá xăng tiến sát mốc 4 USD/gallon, ghi nhận mức cao nhất kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022. Ở chiều ngược lại của địa cầu, người tiêu dùng tại Philippines và Ấn Độ phải xếp hàng nhiều giờ để mua nhiên liệu khi chính phủ buộc phải phân phối nguồn cung ngày càng khan hiếm.
“Không quốc gia nào có thể tránh khỏi tác động của cuộc khủng hoảng này nếu nó tiếp diễn theo hướng hiện tại”, ông Fatih Birol, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cảnh báo.
Cú sốc nguồn cung năng lượng đang đẩy lạm phát tăng cao, kéo theo nguy cơ lãi suất duy trì ở mức cao và cuối cùng có thể dẫn đến suy thoái. Trong bối cảnh chiến sự đầy bất định, việc điều tiết chính sách trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Một số nhà kinh tế lo ngại kịch bản đình lạm như thập niên 1970 có thể lặp lại, khi giá cả leo thang trong lúc tăng trưởng chững lại và thất nghiệp gia tăng
Cú sốc dầu mỏ lan rộng, thị trường tài chính “rạn nứt”
Nguồn cung dầu toàn cầu đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2, chủ yếu do eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, gần như bị phong tỏa.

Bên cạnh đó, nhiều trung tâm dầu mỏ lớn tại Trung Đông cũng chịu thiệt hại, trong đó có cảng Fujairah của UAE, càng khiến giá dầu leo thang.
Hệ quả đối với người dân là rõ ràng khi chi phí nhiên liệu tăng cao và hóa đơn năng lượng leo thang. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã tăng từ 2,98 USD/gallon hồi tháng 2 lên 3,98 USD/gallon.
Nhiều quốc gia buộc phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp để giảm áp lực. Philippines triển khai tuần làm việc 4 ngày đối với công chức và kêu gọi tiết kiệm năng lượng. Pakistan rút ngắn tuần làm việc, đóng cửa trường học hai tuần và cho phép làm việc từ xa để tiết kiệm nhiên liệu.
Trong nỗ lực bình ổn thị trường, IEA đã xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, gọi đây là “sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ toàn cầu”.
Ngành hàng không là một trong những lĩnh vực chịu tác động tức thì từ cuộc chiến. Việc đóng cửa không phận tại Trung Đông buộc các hãng bay phải đổi lộ trình hoặc hủy chuyến, khiến hàng nghìn hành khách mắc kẹt.
Sân bay quốc tế Dubai đã dần khôi phục một phần hoạt động, nhưng nhiều sân bay khác vẫn hạn chế hoặc ngừng khai thác.
Giá nhiên liệu máy bay cũng tăng vọt, lên trung bình 197 USD/thùng vào ngày 20/3, gần gấp đôi so với cuối tháng 2. Điều này buộc các hãng như Qantas hay Air India phải tăng giá vé, chuyển gánh nặng chi phí sang hành khách.
Cú sốc địa chính trị nhanh chóng lan sang các thị trường tài chính. Nhiều chỉ số chứng khoán lớn đã rơi vào vùng điều chỉnh.
Chỉ số Nasdaq 100 (tập trung vào các công ty công nghệ Mỹ) đã chính thức bước vào vùng điều chỉnh, trong bối cảnh lo ngại về tác động của trí tuệ nhân tạo đối với ngành phần mềm. Trong khi đó, S&P 500 ghi nhận tuần giảm thứ năm liên tiếp, tiến sát ngưỡng điều chỉnh sau khi đạt đỉnh gần 6.980 điểm hồi tháng 1.
Theo BCA Research, nếu đà giảm tiếp diễn, áp lực từ thị trường có thể trở thành động lực buộc chính quyền Mỹ phải xem xét lại chiến lược quân sự.
Dù vậy, một số chuyên gia vẫn cho rằng cú sốc từ Iran chưa đủ lớn để làm chệch hướng các động lực tích cực của kinh tế Mỹ, bao gồm làn sóng công nghiệp hóa gắn với AI và các chính sách cắt giảm thuế.
“Bóng ma” đình lạm quay trở lại
Lạm phát cao đã là một vấn đề. Suy thoái kinh tế cũng vậy. Nhưng đình lạm - sự kết hợp của cả hai - mới là kịch bản đáng lo ngại nhất.
Nguy cơ này từng được nhắc đến trong năm 2025 do chính sách thuế quan biến động, nhưng đã tạm lắng vào đầu năm nay. Tuy nhiên, cuộc chiến với Iran đã khiến nỗi lo quay trở lại, lần này xuất phát từ cú sốc giá dầu.

Trong lịch sử, đình lạm từng xảy ra vào thập niên 1970, cũng bắt nguồn từ khủng hoảng năng lượng, gây tổn hại nghiêm trọng đến nền kinh tế Mỹ và làm suy giảm mức sống của người dân.
Đây được xem là kịch bản khó xử lý nhất, bởi ngân hàng trung ương sẽ bị “mắc kẹt”: nếu cắt giảm lãi suất để kích thích tăng trưởng, lạm phát có thể bùng phát mạnh hơn.
Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell cho rằng tình hình hiện tại chưa thể so sánh với thập niên 1970, song không phải tất cả các nhà kinh tế đều đồng tình với quan điểm này.
Không chỉ dầu mỏ, nhiều nguyên liệu quan trọng khác cũng đang bị gián đoạn.
Lưu huỳnh, sản phẩm phụ của ngành dầu khí, đóng vai trò quan trọng trong khai thác kim loại như đồng và lithium, những nguyên liệu thiết yếu cho trung tâm dữ liệu AI và xe điện. Đồng thời, đây cũng là thành phần chính trong sản xuất urê, loại phân bón được sử dụng rộng rãi trên toàn cầu.
Khoảng 1/3 nguồn cung phân bón thế giới đi qua eo biển Hormuz. Nếu gián đoạn kéo dài, nông dân sẽ buộc phải cắt giảm sử dụng, kéo theo năng suất giảm và giá thực phẩm tăng cao.
Bên cạnh đó, nguồn cung heli cũng bị ảnh hưởng. Qatar, nhà cung cấp gần 1/3 heli toàn cầu, đóng vai trò then chốt trong sản xuất chất bán dẫn, một lĩnh vực cốt lõi của ngành AI.
Những bất ổn hiện tại cho thấy mức độ mong manh của nền kinh tế toàn cầu trước các cú sốc địa chính trị.
Theo các nhà kinh tế, giải pháp căn bản vẫn là một thỏa thuận hòa bình giữa các bên liên quan. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, viễn cảnh đó vẫn còn xa vời.
Trong khi đó, nền kinh tế thế giới đang phải gồng mình thích nghi với một thực tế mới, nơi rủi ro địa chính trị ngày càng trở thành yếu tố chi phối các chu kỳ kinh tế.
'Ba cơn bão' quần thảo ngành hàng không toàn cầu
- Tổng thống Trump tuyên bố muốn ‘lấy dầu mỏ của Iran’ 30/03/2026 10:22
- ‘Chờ lính Mỹ trên bộ’: Tuyên bố của Iran đẩy giá dầu tăng vọt 30/03/2026 07:15
- Dòng tiền quay lại ‘bắt đáy’ vàng sau cú giảm sâu 29/03/2026 03:55
Cuộc chuyển dịch âm thầm của ngành quảng cáo
(VNF) - Từng chỉ giữ vai trò hỗ trợ trong các chiến dịch truyền thông, người sáng tạo nội dung (content creator) đang dần trở thành một trong những kênh kết nối quan trọng nhất giữa thương hiệu và người tiêu dùng. Việc các tập đoàn toàn cầu mạnh tay dịch chuyển ngân sách sang lĩnh vực này được xem là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế sáng tạo đã bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Giá vàng nửa cuối năm sẽ đi theo kịch bản nào?
(VNF) - Thị trường vàng thỏi đang đi về đâu, và liệu chu kỳ tăng giá có quay trở lại? Đó có lẽ là câu hỏi mà nhiều nhà đầu tư đang đặt ra lúc này.
Nút thắt của nền kinh tế sáng tạo
(VNF) - Số lượng nhà sáng tạo nội dung đang bùng nổ trên toàn cầu, tạo nên một nền kinh tế trị giá hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng đó vẫn là những nút thắt về dòng tiền quảng cáo, khả năng đo lường hiệu quả và mối liên kết giữa thương hiệu với nhà sáng tạo.
Giá dầu giảm mạnh, chờ thời điểm Fed hạ lãi suất
(VNF) - Giá dầu thế giới giảm mạnh trong tuần qua khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt, góp phần làm dịu áp lực lạm phát toàn cầu và thúc đẩy kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ.
Nắng nóng kỷ lục ở châu Âu: Cú sốc thời tiết mở ra cơ hội đầu tư lớn
(VNF) - Các đợt nắng nóng cực độ đang dần trở thành “bình thường mới” ở châu Âu, thu hút sự quan tâm và tìm kiếm cơ hội của giới đầu tư.
Hãng ô tô hàng đầu đóng cửa 4 nhà máy, cắt giảm 100.000 việc làm
(VNF) - Đợt tái cấu trúc này có thể khiến gần 1/6 lực lượng lao động của tập đoàn mất việc và trở thành một trong những chương trình sa thải lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp.
TT Trump dọa áp thuế 100%, vì sao châu Âu không còn lo sợ?
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép trong đàm phán thương mại với châu Âu. Tuy nhiên, những thay đổi về mặt pháp lý sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đang khiến lời đe dọa áp thuế 100% đối mặt với nhiều trở ngại hơn so với trước đây.
Chỉ với 6 từ, tân Chủ tịch Fed làm ‘rung chuyển’ thị trường
(VNF) - Chỉ với một tuyên bố gồm 6 từ, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã đảo ngược kỳ vọng của thị trường về lộ trình lãi suất, khiến chứng khoán Mỹ lao dốc, lợi suất trái phiếu tăng và làm dấy lên dự báo Fed sẽ tiếp tục mạnh tay chống lạm phát trong thời gian tới.
Mỹ - Iran khai hỏa trở lại, Hormuz tiếp tục dậy sóng
(VNF) - Một vụ tấn công tàu mới xảy ra ở eo biển Hormuz khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang sau các vụ tấn công thương mại, đánh dấu diễn biến nghiêm trọng nhất kể từ thỏa thuận hòa bình tạm thời.
Nửa cuối năm 2026, USD bước vào chu kỳ tăng lên?
(VNF) - Đồng USD bước vào nửa cuối năm 2026 với đà tăng mạnh nhờ kỳ vọng Mỹ sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn và nhu cầu không ngừng đối với tài sản Mỹ từ các nhà đầu tư tin vào "chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ". Xu hướng này có thể tiếp tục gây sức ép lên các đồng tiền khác.
Ông Trump cảnh báo đánh thuế 100% nếu châu Âu áp thuế dịch vụ số
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp thuế 100% với hàng hóa từ các quốc gia triển khai thuế dịch vụ kỹ thuật số nhằm vào doanh nghiệp công nghệ Mỹ, làm gia tăng căng thẳng thương mại với châu Âu.
Giá bạc giảm sâu: Cơ hội hiếm có hay 'chiếc bẫy' mới?
(VNF) - Từng được xem là "hầm trú ẩn" của dòng tiền trong giai đoạn bất ổn, bạc nay lại khiến nhiều nhà đầu tư lao đao khi mất hơn một nửa giá trị chỉ trong vài tháng. Liệu cú lao dốc này mở ra cơ hội bắt đáy hấp dẫn, hay chỉ là cái bẫy đối với những người kỳ vọng vào sự hồi phục của kim loại quý?
Giá vàng giảm sâu, kịch bản cũ có tái diễn?
(VNF) - Giá vàng lao dốc gần 30% so với mức đỉnh lịch sử, đánh mất mốc hỗ trợ quan trọng 4.000 USD/ounce khi đồng USD tăng mạnh và kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là một đợt điều chỉnh quen thuộc trong chu kỳ tăng dài hạn.
Sau Elon Musk, tỷ phú nghìn tỷ USD tiếp theo sẽ đến từ Trung Quốc?
(VNF) - Khi của cải toàn cầu ngày càng được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo, xe điện và công nghệ vũ trụ, Trung Quốc cũng đang chứng kiến sự trỗi dậy của một thế hệ doanh nhân công nghệ mới, những người có thể trở thành các ứng viên sáng giá cho cột mốc tài sản chưa từng có này.
Elon Musk không còn là tỷ phú nghìn tỷ USD
(VNF) - Đà lao dốc của cổ phiếu SpaceX và Tesla đã khiến Elon Musk đánh mất vị thế “tỷ phú nghìn tỷ USD” chỉ ít tuần sau khi trở thành người đầu tiên trong lịch sử chạm mốc tài sản 1.000 tỷ USD.
Lãi lớn từ chứng khoán, dân Hàn Quốc đổ tiền làm nóng thị trường nhà đất
(VNF) - Người Hàn Quốc đang dùng lợi nhuận kiếm được từ các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) để đầu tư vào thị trường bất động sản vốn đã quá nóng. Điều này làm suy yếu những nỗ lực của chính phủ trong việc chuyển dòng tiền từ bất động sản sang thị trường chứng khoán.
Giá Bitcoin đổ đốc, những 'cá voi' toàn cầu đổ hàng tỷ USD gom tiền số
(VNF) - BitMine, Strive và Strategy công bố các thương vụ mua thêm BTC và ETH trong tuần qua, cuộc đua tích lũy tài sản số giữa các doanh nghiệp vẫn chưa hạ nhiệt.
Kinh tế Đông Nam Á đối mặt 'hiệu ứng sốc kép'
(VNF) - Hàng triệu tấn lương thực toàn cầu có thể đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông liên quan đến eo biển Hormuz, kết hợp với hiện tượng El Niño được dự báo “mạnh như Godzilla” đang xuất hiện tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Tiền tệ châu Á 'chao đảo' trước sức mạnh mới của đồng USD
(VNF) - Đồng USD tăng mạnh đang gây sức ép lên những đồng tiền dễ tổn thương nhất châu Á
Chứng khoán Indonesia trước sức ép từ MSCI: Nguy cơ hạ bậc, DN hủy niêm yết
(VNF) - Indonesia đang cải tổ thị trường chứng khoán theo các tiêu chuẩn của MSCI, với yêu cầu cao hơn về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và minh bạch sở hữu. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo một số doanh nghiệp có thể chọn hủy niêm yết thay vì tuân thủ các quy định mới.
Dòng tiền cá cược 'bùng nổ' cùng World Cup
(VNF) - Argentina và Tây Ban Nha đang thăng hoa sau những màn trình diễn ấn tượng tại World Cup, tiến thêm một bước dài tới vòng đấu loại trực tiếp. Tuy nhiên, không chỉ các đội bóng được hưởng niềm vui chiến thắng. Những nền tảng thị trường dự đoán như Kalshi và Polymarket cũng đang tận hưởng một kỳ World Cup bùng nổ khi dòng tiền cá cược đổ vào với quy mô chưa từng có.
Trung Quốc liên tục tăng nhập khẩu vàng
(VNF) - Trung Quốc đẩy mạnh nhập khẩu vàng trong tháng 5, lên mức cao nhất hơn hai năm nhờ nhu cầu trú ẩn gia tăng và chính sách nới hạn ngạch.
Trung Quốc ẩn mình: Vươn 'bàn tay vô hình' chi phối thị trường dầu mỏ toàn cầu
(VNF) - Trong khi Mỹ và Iran đang tìm cách đạt được một thỏa thuận lâu dài nhằm mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz và khôi phục dòng chảy dầu mỏ từ Trung Đông, diễn biến tiếp theo của thị trường năng lượng thế giới có thể lại phụ thuộc vào một quốc gia không trực tiếp tham gia các cuộc đàm phán: Trung Quốc.
Cảnh báo: Một lực lượng mới xuất hiện, 700.000 nhân viên giao hàng sẽ bị mất việc
(VNF) - Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tại Trung Quốc đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mất việc làm đối với hàng triệu lao động.
Giá thuê nhà lên cao nhất lịch sử, hàng chục triệu hộ gia đình Mỹ khó khăn
(VNF) - Thị trường nhà cho thuê tại Mỹ là một trong những thị trường bất động sản lớn nhất thế giới, phục vụ khoảng 45 triệu hộ gia đình và chiếm gần 35% tổng số hộ dân trên cả nước.
Cuộc chuyển dịch âm thầm của ngành quảng cáo
(VNF) - Từng chỉ giữ vai trò hỗ trợ trong các chiến dịch truyền thông, người sáng tạo nội dung (content creator) đang dần trở thành một trong những kênh kết nối quan trọng nhất giữa thương hiệu và người tiêu dùng. Việc các tập đoàn toàn cầu mạnh tay dịch chuyển ngân sách sang lĩnh vực này được xem là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế sáng tạo đã bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Hàng nghìn người đổ đến, xếp hàng xem Quy hoạch Hà Nội tầm nhìn 100 năm
(VNF) - Ngay trong ngày đầu mở cửa, Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm tại Bảo tàng Hà Nội thu hút hàng nghìn người dân đến tham quan.


































































