Bức tranh ngành thực phẩm: Lợi nhuận nghìn tỷ USD và hàng triệu lao động vật lộn trong đói nghèo
Lê Nguyễn -
21/06/2018 15:33 (GMT+7)
(VNF) – Oxfam vừa công bố báo cáo “Đã chín muồi để thay đổi” (Ripe for Change). Báo cáo cho thấy hàng triệu người lao động trong các chuỗi thực phẩm bán tại các siêu thị lớn trên toàn cầu đang bị mắc kẹt trong đói nghèo và phải đối mặt với những điều kiện làm việc khắc nghiệt, dù ngành thực phẩm là ngành có lợi nhuận lên đến hàng tỷ USD.
Theo Oxfam, các tập đoàn bán lẻ nắm giữ phần lớn số tiền mà người tiêu dùng chi trả để mua hàng. Trong khi con số này ngày càng tăng (có thể lên đến 50% trong một số trường hợp), phần chia sẻ lợi ích cho công nhân và nông dân lại giảm (một số trường hợp còn dưới 5%).
“Nông dân và công nhân làm việc trong chuỗi cung ứng 12 sản phẩm thông dụng bán tại siêu thị đang phải vật lộn để sống qua ngày. Đối với một số sản phẩm, như trà Ấn Độ và đỗ xanh Kenya, thu nhập trung bình của người nông dân sản xuất nhỏ hoặc công nhân chỉ giúp chi trả một nửa mức sống cơ bản. Chênh lệch giữa thu nhập đủ sống và thu nhập thực tế còn lớn hơn ở những công việc phụ nữ chiếm phần lớn lực lượng lao động”, báo cáo cho biết.
Cũng theo báo cáo, năm 2016, trong khi nhiều công nhân và nông dân sản xuất nhỏ sống trong đói nghèo thì 8 chuỗi siêu thị lớn nhất theo mô hình cổ phần đại chúng lại đạt mức doanh thu bán hàng lên đến gần 1.000 tỷ USD, lợi nhuận 22 tỷ USD và các cổ đông chia nhau 15 tỷ USD cổ tức.
“Chỉ cần 10% giá trị cổ tức của 3 siêu thị lớn nhất tại Mỹ trong năm 2016 là đủ để kéo thu nhập của 600.000 công nhân chế biến tôm tại Thái Lan lên mức đủ sống”, báo cáo viết.
Kết quả khảo sát công nhân và nông dân sản xuất nhỏ tại 5 quốc gia của Oxfam phơi bày một thực tế là đa số người lao động phải vật lộn để nuôi sống bản thân và gia đình. Như tại các trang trại nho ở Nam Phi, 90% công nhân nữ được khảo sát cho biết họ không đủ ăn trong tháng trước đó. Còn tại các nông trại hoa quả và rau củ ở Ý, 75% công nhân nữ cho biết chính mình hoặc một thành viên gia đình đã không được ăn đủ bữa trong tháng trước vì không có đủ tiền.
Bà Winnie Byanyima, Giám đốc Điều hành Oxfam quốc tế, chia sẻ: “Chúng tôi lắng nghe câu chuyện của những người nông dân phải hít thuốc trừ sâu độc hại trên cánh đồng và những lao động nữ buộc phải làm xét nghiệm thử thai để được làm việc tại các nhà máy chế biến thủy sản. Những bất công như thế không nên có mặt trên các kệ hàng, đặc biệt là khi ngành thực phẩm thu về hàng tỷ USD với những đãi ngộ hào phóng cho cổ đông và những nhóm siêu giàu”.
Một điểm đáng chú ý trong báo cáo của Oxfam là việc đánh giá chính sách chuỗi giá trị và thực hành trên dữ liệu công khai của những tập đoàn bán lẻ lớn và ăn nên làm ra nhất tại Anh, Đức, Hà Lan và Mỹ. Theo đó, tất cả 16 tập đoàn bán lẻ đều bị chấm điểm rất thấp về những vấn đề liên quan đến công khai minh bạch trong chuỗi cung ứng, về đối xử với công nhân, nông dân sản xuất nhỏ và phụ nữ.
“Tất cả các nhà bán lẻ đều bị chấm điểm 0 về hỗ trợ nhà cung ứng trong việc đảm bảo trả lương thỏa đáng và chỉ có 4 nhà bán lẻ có điểm trên 0 về trao quyền cho phụ nữ trong chuỗi cung ứng, bằng các cách khác nhau như khích lệ các nhà cung ứng giải quyết bất bình đẳng giới”, Oxfam cho hay.
Tổ chức này và Liên minh Thủy sản Bền vững cũng tìm hiểu cụ thể về các điều kiện làm việc tại một số nhà máy chế biến và xuất khẩu tôm lớn nhất tại Thái Lan và Indonesia. Đây là các đơn vị cung cấp cho những siêu thị lớn nhất tại châu Âu và Mỹ như Ahold Delhaize, Aldi North and South, Lidl và Whole Foods.
Kết quả là công nhân các nhà máy đều miêu tả các điều kiện làm việc không an toàn, mức lương đói kém, chính sách kiểm soát thời gian đi vệ sinh và uống nước ngặt nghèo và bị bạo hành bằng lời nói.
Chẳng hạn như tại Thái Lan, hơn 90% công nhân chế biến hải sản được khảo sát cho biết họ không đủ ăn trong tháng trước. Và khoảng 80% công nhân trong các nhà máy này là phụ nữ đã phải chịu đựng những quy định lao động khắc nghiệt: “Khi ‘đến tháng’, chúng tôi không được thay băng vệ sinh trong suốt ngày làm việc, vì không được phép mang bất cứ thứ gì vào nơi làm việc” - lời chia sẻ của Melati, một trong mười công nhân nhà máy thủy sản được phỏng vấn bởi Liên Minh Thủy Sản Bền vững.
Oxfam kêu gọi các tập đoàn bán lẻ, siêu thị và các chính phủ chấm dứt các điều kiện làm việc không nhân văn, tăng cường công khai minh bạch về nguồn gốc thực phẩm, giải quyết nạn phân biệt đối xử với phụ nữ, và đảm bảo công nhân và nông dân sản xuất thực phẩm được hưởng nhiều hơn từ số tiền mà người tiêu dùng chi trả.
Theo Bà Byanyima, khu vực kinh tế tư nhân có khả năng đưa hàng triệu người thoát khỏi nghèo đói. Nhưng điều mà ngành thực phẩm, cũng giống như rất nhiều các ngành khác, đang đãi ngộ là sự giàu có mà không phải sức lao động của phụ nữ.
“Các tập đoàn bán lẻ đủ sức trả lương công bằng hơn cho người lao động trực tiếp sản xuất ra thực phẩm mà không phải tạo thêm cho người tiêu dùng bất kỳ một gánh nặng nào. Nhiều khi chỉ cần bớt lại 1-2% giá bán– nghĩa là một vài xu trên sản phẩm- cũng là đủ đổi đời cho những người sản xuất ra thực phẩm bày bán trên các kệ siêu thị”, bà nói.
(VNF) - Ngân hàng Thế giới (WB) sẽ từng bước chấm dứt hoạt động cho vay đối với Trung Quốc vào năm 2031, sau nhiều năm liên tục cắt giảm quy mô tín dụng. Động thái này phản ánh vị thế mới của Trung Quốc khi đã trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, theo ba nguồn tin am hiểu kế hoạch cho biết hôm 1/7.
(VNF) - Giá vàng thế giới quay đầu giảm mạnh, lùi xuống dưới đáy 4.000 USD/ounce khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang trở lại, trong khi triển vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt làm gia tăng sức ép lên kim loại quý.
(VNF) - Elon Musk và Tim Cook vốn hiếm khi có chung quan điểm. Thế nhưng lần này, cả hai cùng phát đi một cảnh báo về cuộc khủng hoảng chip nhớ chưa từng có do làn sóng đầu tư AI bùng nổ tại Mỹ.
(VNF) - Trong khi hàng triệu người trên khắp thế giới theo dõi World Cup mùa hè này, một số thương hiệu tạo được tiếng vang lớn nhất lại không nằm trong danh sách các nhà tài trợ chính thức của giải đấu.
(VNF) - Số lượng nhà sáng tạo nội dung đang bùng nổ trên toàn cầu, tạo nên một nền kinh tế trị giá hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng đó vẫn là những nút thắt về dòng tiền quảng cáo, khả năng đo lường hiệu quả và mối liên kết giữa thương hiệu với nhà sáng tạo.
(VNF) - Giá dầu thế giới giảm mạnh trong tuần qua khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hạ nhiệt, góp phần làm dịu áp lực lạm phát toàn cầu và thúc đẩy kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ.
(VNF) - Đợt tái cấu trúc này có thể khiến gần 1/6 lực lượng lao động của tập đoàn mất việc và trở thành một trong những chương trình sa thải lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép trong đàm phán thương mại với châu Âu. Tuy nhiên, những thay đổi về mặt pháp lý sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đang khiến lời đe dọa áp thuế 100% đối mặt với nhiều trở ngại hơn so với trước đây.
(VNF) - Chỉ với một tuyên bố gồm 6 từ, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã đảo ngược kỳ vọng của thị trường về lộ trình lãi suất, khiến chứng khoán Mỹ lao dốc, lợi suất trái phiếu tăng và làm dấy lên dự báo Fed sẽ tiếp tục mạnh tay chống lạm phát trong thời gian tới.
(VNF) - Một vụ tấn công tàu mới xảy ra ở eo biển Hormuz khi căng thẳng giữa Iran và Mỹ leo thang sau các vụ tấn công thương mại, đánh dấu diễn biến nghiêm trọng nhất kể từ thỏa thuận hòa bình tạm thời.
(VNF) - Đồng USD bước vào nửa cuối năm 2026 với đà tăng mạnh nhờ kỳ vọng Mỹ sẽ duy trì lãi suất ở mức cao hơn và nhu cầu không ngừng đối với tài sản Mỹ từ các nhà đầu tư tin vào "chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ". Xu hướng này có thể tiếp tục gây sức ép lên các đồng tiền khác.
(VNF) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp thuế 100% với hàng hóa từ các quốc gia triển khai thuế dịch vụ kỹ thuật số nhằm vào doanh nghiệp công nghệ Mỹ, làm gia tăng căng thẳng thương mại với châu Âu.
(VNF) - Từng được xem là "hầm trú ẩn" của dòng tiền trong giai đoạn bất ổn, bạc nay lại khiến nhiều nhà đầu tư lao đao khi mất hơn một nửa giá trị chỉ trong vài tháng. Liệu cú lao dốc này mở ra cơ hội bắt đáy hấp dẫn, hay chỉ là cái bẫy đối với những người kỳ vọng vào sự hồi phục của kim loại quý?
(VNF) - Giá vàng lao dốc gần 30% so với mức đỉnh lịch sử, đánh mất mốc hỗ trợ quan trọng 4.000 USD/ounce khi đồng USD tăng mạnh và kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể chỉ là một đợt điều chỉnh quen thuộc trong chu kỳ tăng dài hạn.
(VNF) - Khi của cải toàn cầu ngày càng được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo, xe điện và công nghệ vũ trụ, Trung Quốc cũng đang chứng kiến sự trỗi dậy của một thế hệ doanh nhân công nghệ mới, những người có thể trở thành các ứng viên sáng giá cho cột mốc tài sản chưa từng có này.
(VNF) - Đà lao dốc của cổ phiếu SpaceX và Tesla đã khiến Elon Musk đánh mất vị thế “tỷ phú nghìn tỷ USD” chỉ ít tuần sau khi trở thành người đầu tiên trong lịch sử chạm mốc tài sản 1.000 tỷ USD.
(VNF) - Người Hàn Quốc đang dùng lợi nhuận kiếm được từ các cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) để đầu tư vào thị trường bất động sản vốn đã quá nóng. Điều này làm suy yếu những nỗ lực của chính phủ trong việc chuyển dòng tiền từ bất động sản sang thị trường chứng khoán.
(VNF) - BitMine, Strive và Strategy công bố các thương vụ mua thêm BTC và ETH trong tuần qua, cuộc đua tích lũy tài sản số giữa các doanh nghiệp vẫn chưa hạ nhiệt.
(VNF) - Hàng triệu tấn lương thực toàn cầu có thể đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông liên quan đến eo biển Hormuz, kết hợp với hiện tượng El Niño được dự báo “mạnh như Godzilla” đang xuất hiện tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
(VNF) - Indonesia đang cải tổ thị trường chứng khoán theo các tiêu chuẩn của MSCI, với yêu cầu cao hơn về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và minh bạch sở hữu. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo một số doanh nghiệp có thể chọn hủy niêm yết thay vì tuân thủ các quy định mới.
(VNF) - Ngân hàng Thế giới (WB) sẽ từng bước chấm dứt hoạt động cho vay đối với Trung Quốc vào năm 2031, sau nhiều năm liên tục cắt giảm quy mô tín dụng. Động thái này phản ánh vị thế mới của Trung Quốc khi đã trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, theo ba nguồn tin am hiểu kế hoạch cho biết hôm 1/7.
(VNF) - Sau nhiều năm tồn tại với những căn nhà nhỏ, hẻm chật và hạ tầng xuống cấp, khu dân cư lâu đời giữa trung tâm TPHCM được thông qua chủ trương chỉnh trang với kỳ vọng thay đổi diện mạo và nâng cao chất lượng sống cho người dân.