Cuộc đấu cho ‘linh hồn’ Internet: OpenAI thách thức đế chế tìm kiếm Google

OpenAI vừa công bố ChatGPT Atlas, một trình duyệt web dành cho máy tính để bàn được tích hợp sâu với chatbot AI nổi tiếng ChatGPT. Đây không chỉ là bước mở rộng phạm vi của ChatGPT – vốn đã có hơn 800 triệu người dùng mỗi tuần – mà còn là nỗ lực nhằm biến nó thành con đường chính dẫn đến mọi ngóc ngách của Internet, từ website, mạng xã hội cho đến các dịch vụ trực tuyến khác.

Google đã thống trị lĩnh vực này suốt hai thập kỷ qua. Nhưng với Atlas, OpenAI đang đặt cược rằng thời đại của “gã khổng lồ tìm kiếm” có thể sắp bước sang trang mới.

ChatGPT Atlas – tham vọng vượt xa trình duyệt thông thường

ChatGPT Atlas không phải là trình duyệt đầu tiên sử dụng trí tuệ nhân tạo. Trước đó, Perplexity AI – một công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực tìm kiếm bằng AI – đã ra mắt trình duyệt Comet vào tháng 7. Tuy nhiên, sức ảnh hưởng khổng lồ của ChatGPT khiến Atlas trở thành mối đe dọa nghiêm trọng nhất đối với Google, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong quá trình rời xa mô hình “danh sách liên kết xanh” truyền thống.

“Trình duyệt chính là nơi mọi công cụ, công việc và ngữ cảnh của bạn hội tụ,” Sam Altman, CEO của OpenAI, chia sẻ trong bài viết công bố Atlas. “Một trình duyệt được xây dựng với ChatGPT sẽ đưa chúng ta đến gần hơn với hình mẫu siêu trợ lý số thực thụ – người hiểu rõ thế giới của bạn và giúp bạn đạt được mục tiêu của mình.”

Công cụ tìm kiếm của Google – trái tim của trình duyệt Chrome – chắc chắn chưa thể biến mất ngay lập tức. Nhưng các dữ liệu gần đây cho thấy người dùng đang dần chuyển sang sử dụng AI cho nhiều tác vụ mà trước đây họ thường dựa vào kết quả tìm kiếm truyền thống.

Theo một nghiên cứu của Pew Research, người dùng có xu hướng ít nhấp vào liên kết hơn khi Google hiển thị tóm tắt nội dung bằng AI ở đầu trang kết quả. Trong khi đó, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách mảng dịch vụ của Apple cũng tiết lộ trong lời khai tại tòa (theo Bloomberg) rằng lượng truy vấn tìm kiếm trên các thiết bị Apple đã giảm lần đầu tiên vào tháng 4 năm nay.

Vì vậy, sự ra mắt của Atlas sẽ là phép thử thực sự để xem liệu người dùng có sẵn sàng chuyển hẳn sang một trải nghiệm duyệt web lấy AI làm trung tâm hay không.

Trong khi Google mất gần một thập kỷ để dần đưa AI vào trình duyệt và công cụ tìm kiếm của mình, thì OpenAI lại chọn cách đi tắt đón đầu: đặt ChatGPT ngay ở vị trí trung tâm của Atlas ngay từ khi khởi động.

Khi mở trình duyệt Atlas, người dùng không thấy thanh tìm kiếm của Google mà là thanh ChatGPT cùng gợi ý các chủ đề hoặc tác vụ mà AI có thể hỗ trợ, như lên kế hoạch cho chuyến du lịch cuối tuần.

Một nút ở đầu trang cho phép mở ChatGPT trong thanh bên, nơi người dùng có thể đặt câu hỏi, yêu cầu tóm tắt nội dung hoặc tìm hiểu khái niệm ngay trong bài viết. Ví dụ, chỉ cần bôi đen cụm “earnings” và “adjusted earnings”, người dùng có thể gõ “what’s this?” để ChatGPT giải thích ngay sự khác biệt giữa hai thuật ngữ tài chính này.

Một điểm nổi bật khác là chế độ “Agent” (tác nhân tự động) của ChatGPT, cho phép nó thực hiện hành động thực tế thay người dùng.

Khi phóng viên yêu cầu ChatGPT tìm một quán bar ở khu Long Island City (New York) có đồ uống rẻ, gần tuyến tàu 7 và đặt bàn cho 3 người, AI đã đề xuất một quán cocktail có khuyến mãi giờ vàng ngay cạnh trạm Queensboro Plaza – và thậm chí hỏi thêm “bạn muốn đặt bàn lúc mấy giờ?”

Đây là một bước tiến vượt trội: trình duyệt không còn chỉ là công cụ truy cập thông tin mà trở thành trợ lý hành động thông minh, có khả năng thực hiện chuỗi tác vụ phức tạp trong đời sống thực.

Google cũng phản công – nhưng liệu có kịp?

Cần nhớ rằng Google Chrome hiện vẫn chiếm tới 72% lượng truy cập web toàn cầu, theo nền tảng thống kê Statcounter Global Stats. Và Google cũng không đứng yên.

Các kết quả tìm kiếm của Google giờ đã hiển thị tóm tắt bằng AI ở đầu trang, trợ lý Gemini có thể tóm tắt trang web và trả lời câu hỏi ngay trong Chrome. Ngoài ra, Google còn đang thử nghiệm web agent, có thể xử lý các tác vụ như thuê người lắp nội thất qua TaskRabbit hoặc đặt phòng khách sạn dựa trên thông tin trong email và lịch cá nhân của người dùng.

Tuy nhiên, thời điểm Atlas ra mắt lại trùng với giai đoạn Google đang bị đặt nghi vấn về vai trò độc quyền trong tương lai Internet – chủ đề trung tâm trong vụ kiện chống độc quyền lịch sử của Bộ Tư pháp Mỹ chống lại tập đoàn này.

Trong phán quyết của Thẩm phán Amit Mehta, người cho phép Google giữ lại trình duyệt Chrome thay vì buộc phải tách rời, vai trò của AI trong tìm kiếm tương lai là yếu tố được xem xét rất kỹ.

“Tất cả những biện pháp khắc phục được thảo luận trong vụ kiện này không chỉ nhằm thúc đẩy cạnh tranh giữa các công cụ tìm kiếm, mà còn đảm bảo rằng quyền thống trị của Google trong lĩnh vực tìm kiếm không lan sang không gian trí tuệ nhân tạo thế hệ mới (GenAI),” trích hồ sơ tòa án tháng 9.

Điều đó cho thấy: các nhà lập pháp Mỹ đang rất quan tâm đến việc AI có thể định hình lại quyền lực công nghệ toàn cầu – và OpenAI, với Atlas, đã chính thức bước vào trận chiến đó.

Một kỷ nguyên mới của Internet đang hình thành

Dù mới ra mắt chỉ một ngày, chưa ai có thể chắc chắn liệu ChatGPT Atlas có được đón nhận rộng rãi như ChatGPT gốc hay không. Nhưng rõ ràng, Atlas thể hiện tham vọng của OpenAI vượt xa lĩnh vực phần mềm trò chuyện.

Từ ChatGPT, đến AI tìm kiếm, và giờ là trình duyệt web, OpenAI đang dần kiểm soát các điểm tiếp xúc cốt lõi giữa con người và công nghệ. Trong tương lai, công ty còn có kế hoạch mở rộng sang phần cứng tiêu dùng – một bước đi rất giống với chiến lược “từ phần mềm đến hệ sinh thái toàn diện” mà Google từng áp dụng.

Nói cách khác, OpenAI đang đi theo chính con đường mà Google đã mở ra 20 năm trước – nhưng với động cơ mới mang tên trí tuệ nhân tạo.

Nếu Atlas thành công, nó có thể định nghĩa lại cách con người tương tác với Internet. Trình duyệt sẽ không chỉ là “cánh cửa” mà là trợ lý cá nhân toàn năng, hiểu rõ mục tiêu, sở thích và thói quen của từng người dùng.

Với Google, điều đó đồng nghĩa cuộc chiến giành quyền thống trị thế giới số đang bước sang giai đoạn mới – nơi AI không chỉ hỗ trợ tìm kiếm, mà trở thành trung tâm của toàn bộ trải nghiệm trực tuyến.

Cuộc chiến này không chỉ là giữa hai công ty, mà là cuộc đấu cho linh hồn của Internet: nó sẽ tiếp tục là nơi con người chủ động khám phá thông tin, hay trở thành hệ sinh thái được dẫn dắt và lọc sẵn bởi trí tuệ nhân tạo.

Dù kết quả thế nào, một điều đã rõ ràng: cuộc chiến giành tương lai Internet đã bắt đầu – và nó sẽ thay đổi cách chúng ta sống, làm việc và kết nối trong nhiều thập kỷ tới.