Đào tạo nghề: Mở khóa tri thức, kết nối thị trường để thoát nghèo bền vững
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, TS. Vũ Hoàng Linh - Chuyên gia kinh tế, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, đã đến lúc cần nhìn lại đào tạo nghề không phải như một hoạt động hỗ trợ đơn lẻ, mà như một mắt xích then chốt trong chiến lược phát triển sinh kế bền vững.
Đào tạo nghề từ lâu được xem là một trụ cột trong các chương trình giảm nghèo. Tuy nhiên, nếu đào tạo không gắn với nhu cầu thực của thị trường lao động và không tạo ra sinh kế cụ thể sau học nghề, người nghèo - đặc biệt là phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số - vẫn rất dễ quay lại vòng luẩn quẩn của việc làm bấp bênh, thu nhập thấp.
Từ góc nhìn chính sách và thực tiễn phát triển, trong cuộc phỏng vấn với VietnamFinance, TS. Vũ Hoàng Linh - Chuyên gia kinh tế, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội - đã có nhưng phân tích thẳng thắn về vai trò của đào tạo nghề, tri thức cộng đồng và cách tổ chức sinh kế cho người nghèo trong bối cảnh hiện nay.
Đào tạo nghề chỉ hiệu quả khi gắn với thị trường lao động
Theo ông, vai trò của đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động hiện nay quan trọng như thế nào trong việc giúp lao động nghèo - đặc biệt là phụ nữ, người dân tộc thiểu số - thoát nghèo bền vững?

TS. Vũ Hoàng Linh: Nếu nhìn lại các chương trình giảm nghèo trong nhiều năm qua, có thể thấy đào tạo nghề gần như luôn hiện diện như một hợp phần “bắt buộc”. Nhưng thực tế cho thấy không phải cứ có đào tạo nghề là sẽ thoát nghèo. Điều quyết định nằm ở chỗ đào tạo đó có giúp người lao động bước sang một vị trí khác trên thị trường lao động hay không, hay họ vẫn quay lại những công việc cũ với năng suất thấp và thu nhập bấp bênh.
Số liệu của Cục Thống kê cho thấy đến năm 2023, chỉ khoảng 27% lực lượng lao động Việt Nam có bằng hoặc chứng chỉ đào tạo. Nói cách khác, phần lớn lao động vẫn đang làm việc dựa vào kinh nghiệm giản đơn, kỹ năng thấp, chủ yếu trong khu vực phi chính thức. Với người nghèo, phụ nữ nông thôn và người dân tộc thiểu số, điều này đồng nghĩa với việc họ rất khó tiếp cận những việc làm có thu nhập ổn định, chứ chưa nói đến tích lũy để thoát nghèo bền vững.
Vấn đề vì thế không nằm ở việc “có đào tạo hay không”, mà là đào tạo để làm gì. Khi đào tạo nghề gắn với những kỹ năng mà thị trường thực sự cần - dù là trong nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp hay dịch vụ - thì nó có thể tạo ra bước dịch chuyển rõ rệt về sinh kế. Điều này không chỉ đúng ở Việt Nam. Các nền kinh tế đi lên thành công đều cho thấy đào tạo nghề chỉ phát huy tác dụng khi nó là một phần của chiến lược phát triển kinh tế rộng hơn, chứ không phải một hoạt động xã hội đơn lẻ.
- Trong thực tế triển khai, những khó khăn lớn nhất mà người nghèo gặp phải khi tiếp cận các chương trình đào tạo nghề là gì?
TS. Vũ Hoàng Linh: Một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng người nghèo không đi học nghề vì thiếu động lực. Thực tế, rào cản lớn nhất của họ lại rất đơn giản: không đủ dư địa để chấp nhận rủi ro ngắn hạn. Theo Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, hiện vẫn còn khoảng 37-38 triệu lao động chưa qua đào tạo nghề chính thức. Đây không phải vì họ không muốn học, mà vì việc đi học đồng nghĩa với mất thu nhập trong khi cuộc sống vốn đã bấp bênh.
Với phụ nữ nghèo, rào cản này còn lớn hơn, do họ gánh thêm trách nhiệm chăm sóc gia đình. Trong bối cảnh đó, nhiều chương trình đào tạo nghề được thiết kế khá “đẹp” trên giấy, nhưng lại không phù hợp với nhịp sống và khả năng chịu đựng rủi ro của người học. Học xong, nếu không có việc làm hoặc sinh kế cụ thể, họ buộc phải quay lại con đường cũ.
Thực tế ở nhiều nước Đông Nam Á cho thấy đào tạo nghề cho người nghèo chỉ phát huy hiệu quả khi nó được đặt trong một gói sinh kế hoàn chỉnh, có hỗ trợ trong thời gian học và có đầu ra tương đối rõ ràng sau đào tạo. Điều này cho thấy đào tạo nghề không thể tách rời bối cảnh kinh tế - xã hội cụ thể của người nghèo.
Tri thức và sinh kế bền vững - nền tảng tránh tái nghèo
- Ông đánh giá thế nào về vai trò của nâng cao dân trí và tri thức cộng đồng trong tiến trình xóa đói giảm nghèo?
TS. Vũ Hoàng Linh: Nếu phải nói ngắn gọn, tôi cho rằng tri thức là yếu tố phân biệt giữa thoát nghèo tạm thời và thoát nghèo bền vững. Hỗ trợ tiền, giống hay vật tư có thể giúp người dân vượt qua một giai đoạn khó khăn, nhưng chỉ tri thức mới giúp họ tự điều chỉnh khi điều kiện thay đổi.
Các phân tích dựa trên Khảo sát mức sống dân cư của Cục Thống kê đều cho thấy trình độ học vấn và kỹ năng của chủ hộ có mối liên hệ rất chặt chẽ với khả năng thoát nghèo và tránh tái nghèo. Báo cáo nghèo đa chiều của UNDP và Tổng cục Thống kê cũng chỉ ra rằng thiếu hụt giáo dục vẫn là một trong những chiều nghèo quan trọng nhất, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Điều này cho thấy nghèo không chỉ là thiếu tiền, mà là thiếu năng lực để tiếp cận cơ hội.
Nhìn rộng ra, kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy đầu tư dài hạn vào giáo dục và kỹ năng ở khu vực nông thôn đã tạo ra nền tảng để hàng trăm triệu người thoát nghèo trong vài thập kỷ. Điều quan trọng ở đây không phải là sao chép mô hình, mà là rút ra một bài học cốt lõi: tri thức giúp người dân chủ động, chứ không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách.

- Theo ông, việc kết hợp đào tạo nghề với hỗ trợ sản xuất nên được tổ chức ra sao để tạo sinh kế bền vững?
TS. Vũ Hoàng Linh: Một hạn chế khá phổ biến trong nhiều chương trình giảm nghèo là cách làm “chia khúc”: nơi thì đào tạo nghề, nơi thì cấp vốn, nơi thì chuyển giao kỹ thuật. Khi các can thiệp này không gặp nhau trong thực tế sản xuất của người dân, hiệu quả thường rất thấp.
Thực tiễn từ nhiều dự án phát triển cho thấy người nghèo chỉ có thể duy trì sinh kế khi họ vừa được học, vừa được làm, vừa có người đồng hành kỹ thuật trong giai đoạn đầu. Nếu chỉ học mà không có điều kiện áp dụng, kỹ năng sẽ nhanh chóng mai một. Ngược lại, nếu chỉ cấp vốn hay giống mà thiếu kỹ năng và hiểu biết thị trường, rủi ro thất bại rất cao. Vì vậy, đào tạo nghề cần được hiểu là một phần của chu trình sinh kế, chứ không phải một khóa học ngắn hạn tách rời.
- Làm thế nào để công tác đào tạo nghề và tạo việc làm được thực hiện minh bạch, hiệu quả và tạo niềm tin cho người dân?
TS. Vũ Hoàng Linh: Theo tôi, mấu chốt nằm ở việc đổi cách đánh giá hiệu quả chính sách. Hiện nay, nhiều chương trình đào tạo nghề vẫn được đánh giá chủ yếu dựa trên đầu vào như số lớp mở hay số người được đào tạo, trong khi người dân lại quan tâm đến đầu ra rất cụ thể: học xong có việc làm không, thu nhập có cải thiện không. Nếu không đo lường và công bố những kết quả này, thì rất khó nói tới hiệu quả thực chất.
Cần có cơ chế theo dõi tối thiểu sau đào tạo, chẳng hạn ở các mốc 6 tháng và 12 tháng, để biết người học có duy trì được việc làm hay sinh kế hay không. Khi kết quả việc làm trở thành tiêu chí đánh giá bắt buộc, các đơn vị thực hiện sẽ tự điều chỉnh nội dung đào tạo cho sát với nhu cầu thực tế hơn.
Cuối cùng, minh bạch không chỉ là báo cáo, mà là để người dân nhìn thấy kết quả ngay trong cộng đồng của mình. Khi những người học nghề thành công có thu nhập ổn định thực sự tồn tại và được nhìn thấy, niềm tin vào chính sách sẽ được hình thành một cách tự nhiên. Ngược lại, nếu kết quả không rõ ràng, thì dù chính sách được thiết kế tốt đến đâu, niềm tin cũng khó bền vững.
Giỏi nghề để thoát nghèo: Hướng đi bền vững của Hà Tĩnh
- Xóa đói giảm nghèo ở Nghệ An: Nhân rộng mô hình 'dự án nhỏ tạo thu nhập lớn' 12/12/2025 09:12
- Đà Nẵng: Tăng cơ hội việc làm qua đào tạo nghề gắn thị trường 11/12/2025 11:40
- Nghệ An: Mở đường thoát nghèo bằng nâng cao dân trí 11/12/2025 11:35
Từ vụ 130 tấn lợn bệnh ở Đồ hộp Hạ Long: Những lỗ hổng trong công tác hậu kiểm
(VNF) - Luật sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám Đốc Công Ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, vụ việc 130 tấn lợn nhiễm dịch được đưa vào sản xuất tại Công ty Đồ hộp Hạ Long là minh chứng điển hình cho những lỗ hổng lớn trong cơ chế hậu kiểm an toàn thực phẩm. Khi nguyên liệu bẩn lọt qua các khâu giám sát trong thời gian dài cho thấy việc kiểm tra sau cấp phép còn nặng hình thức, chưa đủ khả năng ngăn chặn và phát hiện vi phạm từ sớm.
Kinh tế Việt Nam qua 'lăng kính' chuyên gia: Nhìn lại 2025, khai mở dư địa 2026
Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn quan trọng của kinh tế nước ta trong bối cảnh thế giới biến động mạnh, bất ổn gia tăng và các cú sốc bên ngoài diễn ra dồn dập.
Cơ hội lớn từ Trung tâm tài chính quốc tế: Những cam kết từ Đà Nẵng
(VNF) - Việc Đà Nẵng được lựa chọn là một trong hai địa điểm hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho thành phố, mà còn đặt nền móng để địa phương này từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu.
Cần 1,65 triệu tỷ vốn công trong 2026: 'Hiệu quả đầu tư là then chốt'
(VNF) - Quốc hội đã quyết nghị tăng trưởng năm 2026 ở mức 10%. Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - iảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright tính toán, thì vốn đầu tư công năm 2026 có thể lên tới 1,65 triệu tỷ đồng nhưng hiệu quả đầu tư mới là yếu tố then chốt.
DN kỳ vọng những cú hích chính sách và động lực tăng trưởng mới trong 2026
(VNF) - Năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng các chính sách hỗ trợ sẽ đi vào thực chất, tạo những cú hích đủ mạnh cho môi trường kinh doanh. Qua đó, mở ra các động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức.
'Không làm chủ công nghệ lõi, quyền tự chủ kinh tế sẽ mất dần'
(VNF) - Các tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam chung nhận định: trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc làm chủ công nghệ lõi và xây dựng hạ tầng số tự chủ là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm chủ quyền quốc gia và năng lực phát triển bền vững.
Đầu tư ngước ngoài vào Việt Nam năm 2025: Nhận diện 2 dòng chảy lớn
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên chi hội tài chính Khu công nghiệp Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), năm 2025, FDI tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong dòng vốn ngoại vào Việt Nam, trong khi FII và FPI dù khởi sắc nhưng vẫn chưa tạo được thế cân bằng.
Đối diện 'ngưỡng rủi ro' mới, kinh doanh gia đình phải thay đổi tư duy quản trị
(VNF) - PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng, Nghị định 296/2025 của Chính phủ quy định cơ chế cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ kinh doanh là một bước nâng chuẩn thể chế kỷ luật thị trường được siết chặt, “vùng xám” tài sản – dòng tiền – trách nhiệm bị thu hẹp, và kinh doanh gia đình buộc phải bước vào quỹ đạo minh bạch hơn nếu muốn phát triển bền vững.
'Việt Nam có thể duy trì tăng trưởng 8 – 12% trong 5 năm tới'
(VNF) - TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, Việt Nam có đủ nền tảng để duy trì tăng trưởng GDP ở mức 8 – 12% trong 5 năm tới, qua đó nâng nhanh thu nhập bình quân đầu người và tạo dư địa lớn cho thị trường bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, đầu tư hạ tầng được đẩy mạnh và các động lực mới như thương mại điện tử, du lịch tiếp tục bứt phá.
Giảm nghèo bền vững sau 2025: Không thể dựa vào một trụ cột
(VNF) - Theo ông Nguyễn Lê Bình - Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, giảm nghèo bền vững sau 2025 không thể trông chờ vào một trụ cột đơn lẻ, mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng để tránh tái nghèo trước các cú sốc kinh tế – xã hội.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng: 'Đầu tư cho y tế là đầu tư cho năng lực thoát nghèo'
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, giảm nghèo bền vững không thể chỉ dựa vào hỗ trợ thu nhập mà cốt lõi là đầu tư cho năng lực con người, trong đó y tế giữ vai trò nền tảng. Khi người dân được bảo đảm chăm sóc sức khỏe và giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh, họ mới có đủ điều kiện lao động, tạo sinh kế và chủ động vươn lên thoát nghèo.
Tăng cường đối thoại: Thấu hiểu để gỡ khó trước mắt, mở đường thoát nghèo bền vững
(VNF) - Trong hành trình giảm nghèo bền vững, thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy: chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu thật của người dân. Những cuộc đối thoại trực tiếp, thẳng thắn giữa chính quyền cơ sở với nhân dân không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà còn khơi dậy ý chí tự lực, tạo nền tảng lâu dài để người dân vươn lên thoát nghèo.
‘Đòn bẩy mềm’ trong chiến lược giảm nghèo bền vững ở Quảng Ngãi
(VNF) - Tại Quảng Ngãi, việc đầu tư cho truyền thông, đưa chính sách đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, đang dần trở thành “đòn bẩy mềm”, giúp chính sách đi vào cuộc sống và tạo chuyển biến thực chất trong công cuộc giảm nghèo.
Hoa Sen thành lập công ty sản xuất sắt, thép, gang tại Hải Phòng
(VNF) - Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen (HSG) mới thông qua nghị quyết về thành lập công ty TNHH MTV Hoa Sen Hải Phòng, vốn điều lệ 300 tỷ.
Xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế: Tốc độ và chất lượng cải cách quyết định thành công
(VNF) - PGS.TS. Ngô Trí Long - Nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính - nhận định rằng, nếu không cải cách, Việt Nam sẽ khó cạnh tranh với các trung tâm tài chính quốc tế tại Singapore, Hồng Kông, Dubai,...
Chuyên gia: 'Trung tâm tài chính quốc tế thể hiện thương hiệu quốc gia ở cấp độ cao nhất'
(VNF) - Theo chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh, xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là bài toán kinh tế học, mà là một chiến dịch xây dựng thương hiệu quốc gia (Nation Branding) ở cấp độ cao nhất. VietnamFinance trân trọng giới thiệu góc nhìn của ông về vấn đề này.
Chính sách vượt trội và tiệm cận chuẩn quốc tế cho Trung tâm Tài chính
(VNF) - Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, với việc ban hành đồng bộ 8 nghị định, Chính phủ khẳng định quyết tâm xây dựng một trung tâm tài chính phát triển nhanh, bền vững, có tính cạnh tranh và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Phụ nữ vùng biên vào lớp học xóa nghèo: Nâng tri thức để chống đói nghèo
(VNF) - Không bắt đầu từ những dự án lớn hay khoản đầu tư hàng chục tỷ đồng, hành trình giảm nghèo bền vững ở miền Tây Quảng Trị đang được khơi mở từ những lớp học xóa mù chữ dành cho phụ nữ dân tộc thiểu số. Ở đó, tri thức trở thành “điểm tựa mềm” nhưng mang tính quyết định, giúp người dân tiếp cận chính sách, vận dụng hỗ trợ và từng bước thoát nghèo một cách bền vững.
Tăng trưởng hai con số: Tăng cung tiền nhưng phải kiềm chế lạm phát
(VNF) - Ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số được đặt ra cho giai đoạn tới, bài toán nguồn vốn đang trở thành vấn đề sống còn. Khi hệ thống ngân hàng đã tiệm cận giới hạn mở rộng tín dụng, việc phát triển mạnh mẽ thị trường vốn - đặc biệt là thị trường chứng khoán - được xem là chìa khóa để tạo dư địa tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.
'Giảm nghèo thông tin': Bước đi quan trọng trên lộ trình giảm nghèo bền vững
(VNF) - Thiếu thông tin không chỉ làm hạn chế cơ hội phát triển mà còn là rào cản lớn khiến người nghèo khó có thể thoát nghèo một cách bền vững. Vì vậy, trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, bên cạnh việc hỗ trợ về sinh kế, tín dụng, y tế hay giáo dục, một yếu tố ngày càng được khẳng định có vai trò nền tảng, đó là giảm nghèo thông tin.
Đồng vốn thoát nghèo: Đồng vốn nhỏ và bài toán sinh kế bền vững ở Hà Tĩnh
(VNF) - Những đồng vốn nhỏ, được phân bổ từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, đang từng bước trở thành “bệ phóng” giúp người nghèo Hà Tĩnh chuyển từ tư duy trông chờ hỗ trợ sang chủ động tổ chức sản xuất, nâng thu nhập và hình thành sinh kế ổn định.
Hà Tĩnh: Giảm nghèo từ gốc bằng cuộc dịch chuyển lao động lớn nhất thập kỷ
(VNF) - Từ những lớp học nghề đỏ đèn đến tận đêm khuya, đến dòng công nhân trẻ nối nhau vào Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh đang chứng kiến cuộc “lột xác” lớn nhất 10 năm: chuyển từ lao động phổ thông sang lực lượng lao động kỹ thuật. Một hành trình bắt đầu từ nông thôn, nhưng đang làm thay đổi cả bản đồ việc làm của tỉnh.
Mục tiêu tăng trưởng 10% và những rủi ro có thể làm 'gãy nhịp' kỳ vọng
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Trưởng Bộ môn Thị trường Tài chính (ĐH Kinh tế TP.HCM) cho rằng, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026 không phải là quá sức với Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa mục tiêu này phụ thuộc quyết định vào chất lượng triển khai cải cách, từ chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế đến năng lực thực thi chính sách ở cấp vĩ mô và địa phương.
Bài học Thanh Hóa: Gỡ nút thắt 'có tiền không tiêu được', từ giảm nghèo hướng đến làm giàu
(VNF) - Được ví như một "Việt Nam thu nhỏ" với địa hình phức tạp và quy mô dân số đông, Thanh Hóa bước vào giai đoạn 2021 – 2025 với bộn bề thách thức trong việc đảm bảo an sinh xã hội tại khu vực miền núi "phên dậu". Thế nhưng, bằng tư duy quản trị quyết liệt và hiệu quả thực tế từ dòng vốn của 3 Chương trình Mục tiêu quốc gia, địa phương này đang tạo nên một kỳ tích giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
Từ vụ 130 tấn lợn bệnh ở Đồ hộp Hạ Long: Những lỗ hổng trong công tác hậu kiểm
(VNF) - Luật sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám Đốc Công Ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, vụ việc 130 tấn lợn nhiễm dịch được đưa vào sản xuất tại Công ty Đồ hộp Hạ Long là minh chứng điển hình cho những lỗ hổng lớn trong cơ chế hậu kiểm an toàn thực phẩm. Khi nguyên liệu bẩn lọt qua các khâu giám sát trong thời gian dài cho thấy việc kiểm tra sau cấp phép còn nặng hình thức, chưa đủ khả năng ngăn chặn và phát hiện vi phạm từ sớm.
Thăm hầm chui Kim Đồng - Giải Phóng gần 800 tỷ trước ngày thông xe
(VNF) - Ghi nhận của VietnamFinance chiều ngày 12/1, đến thời điểm hiện tại dự án đã hoàn thiện 90% khối lượng công việc, dự kiến sẽ thông xe kỹ thuật vào ngày 10/2.
































































