Đồng vốn thoát nghèo: Đồng vốn nhỏ và bài toán sinh kế bền vững ở Hà Tĩnh
Châu Anh -
18/12/2025 08:00 (GMT+7)
(VNF) - Những đồng vốn nhỏ, được phân bổ từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, đang từng bước trở thành “bệ phóng” giúp người nghèo Hà Tĩnh chuyển từ tư duy trông chờ hỗ trợ sang chủ động tổ chức sản xuất, nâng thu nhập và hình thành sinh kế ổn định.
Không còn là những khoản hỗ trợ mang tính ngắn hạn, dòng vốn này đang được tỉnh thiết kế theo hướng gắn chặt với kỹ thuật, giám sát và thị trường, để hiệu quả không chỉ thể hiện trên báo cáo mà hiện hữu trong đời sống người dân.
Hỗ trợ sản xuất – từ đồng vốn nhỏ đến thay đổi lớn
Một buổi sáng đầu vụ tại xã Đông Kinh, nhịp lao động bắt đầu từ rất sớm. Trên khu vườn rau được che lưới cẩn thận, chị Hồ Thị Lài, 45 tuổi, tỉ mỉ kiểm tra từng luống cải. Hai năm trước, gia đình chị vẫn thuộc diện hộ nghèo, thu nhập chủ yếu dựa vào khoai, lạc và làm thuê theo mùa. “Nhờ được vay 10 triệu đồng từ chương trình giảm nghèo, lại được tập huấn trồng rau an toàn, tôi mới dám chuyển đổi. Hai vụ vừa rồi, thu nhập tăng gấp đôi, đủ trang trải sinh hoạt và lo cho con đi học”, chị Lài nói.
Hoạt động tập huấn kỹ thuật nông nghiệp đi kèm hỗ trợ vốn, giúp người nông dân Hà Tĩnh nâng cao năng suất sản xuất trong những năm qua.
Câu chuyện của chị Lài phản ánh cách Hà Tĩnh đang “đặt” đồng vốn thoát nghèo: không lớn, nhưng đúng chỗ và có người đồng hành. Theo Báo cáo kết quả thực hiện Chương trình MTQG giảm nghèo bền vững của UBND tỉnh Hà Tĩnh, giai đoạn 2021–2024, toàn tỉnh đã hỗ trợ phát triển sản xuất cho hơn 12.500 hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo, với tổng kinh phí giải ngân trên 230 tỷ đồng. Nguồn vốn này tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, tiểu thủ công nghiệp và một phần cho khởi sự kinh doanh nhỏ ở khu vực nông thôn.
Điểm đáng chú ý là cách thức triển khai. Thay vì dàn trải, tỉnh yêu cầu mỗi mô hình phải gắn với điều kiện cụ thể của từng địa phương, có tập huấn kỹ thuật bắt buộc và cơ chế theo dõi trong suốt chu kỳ sản xuất. Theo đánh giá của Sở LĐ-TB&XH Hà Tĩnh (nay là Sở Nội vụ), hơn 80% số hộ tham gia các mô hình hỗ trợ sản xuất có thu nhập tăng ổn định sau từ một đến hai năm, trong đó nhiều hộ thoát nghèo bền vững và không tái nghèo.
Các lớp học, truyền đạt kiến thức giúp người dân ứng dụng vào lao động sản xuất đạt kết qua cao
Tại xã miền núi Hương Sơn (thuộc huyện Hương Sơn củ), mô hình tổ hợp tác chăn nuôi bò sinh sản là ví dụ tiêu biểu. Theo báo cáo của UBND xã, mô hình được triển khai từ năm 2022 với 20 hộ tham gia, tổng vốn hỗ trợ ban đầu khoảng 200 triệu đồng, kết hợp tập huấn kỹ thuật chọn giống, chăm sóc, phòng bệnh và quản lý đàn. Sau hai năm, đàn bò của các hộ tăng cả về số lượng lẫn chất lượng, thu nhập bình quân mỗi hộ tăng thêm 20–30 triệu đồng/năm. Đến cuối năm 2024, 12 hộ trong tổ hợp tác đã chính thức thoát nghèo. Đại diện tổ hợp tác cho rằng, hiệu quả không nằm ở số vốn lớn, mà ở việc “cán bộ theo sát, kỹ thuật cầm tay chỉ việc và người dân làm thật”.
Dự án cung cấp vốn hỗ trợ, tạo điều kiện phát triển sản xuất bền vững tại địa phương....
Ở khu vực ven biển, các xã trước đây thuộc huyện Cẩm Xuyên triển khai mô hình nuôi gà thả vườn theo hướng an toàn sinh học. Theo tổng hợp của Phòng Nông nghiệp địa phương, hơn 50 hộ được hỗ trợ vốn, con giống và kỹ thuật, với mức đầu tư ban đầu không lớn. Sau một năm, doanh thu bình quân đạt 120–150 triệu đồng/hộ, cao gấp hai đến ba lần so với phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ trước đó. Nhờ các mô hình này, tỷ lệ hộ nghèo tại địa phương giảm nhanh, từ 8,2% năm 2022 xuống còn khoảng 4,5% vào cuối năm 2024.
Chuỗi sinh kế bền vững từ kết nối vốn – kỹ thuật – thị trường
Không dừng lại ở nông nghiệp, các chương trình hỗ trợ vốn ở Hà Tĩnh còn mở rộng sang lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ. Ở nhiều địa phương, các mô hình mây tre đan, chế biến nông sản, cơ khí nhỏ lẻ được khuyến khích phát triển. Với khoản vay chỉ từ 5–10 triệu đồng, kết hợp tập huấn tay nghề và cải tiến quy trình, nhiều hộ đã nâng năng suất lao động, cải thiện chất lượng sản phẩm và từng bước tiếp cận thị trường rộng hơn. Dù quy mô còn nhỏ, nhưng những mô hình này giúp đa dạng hóa sinh kế, giảm phụ thuộc vào nông nghiệp thuần túy và tăng khả năng chống chịu trước biến động.
“Nếu chỉ trao vốn mà không bám sát sản xuất thì rất khó thành công. Chúng tôi xác định phải đi cùng người dân từ khâu chọn mô hình, tập huấn kỹ thuật đến tiêu thụ sản phẩm. Khi bà con làm được, có thu nhập thật, thì đồng vốn hỗ trợ mới phát huy đúng giá trị và người dân mới yên tâm gắn bó lâu dài với mô hình.”
Tại Khu kinh tế Vũng Áng, hỗ trợ sinh kế gắn với đào tạo nghề đang mở ra hướng đi mới cho lao động trẻ. Sau khi hoàn thành các khóa học nghề ngắn hạn, nhiều thanh niên được tiếp cận nguồn vốn khởi nghiệp nhỏ để tự tạo việc làm. Anh Nguyễn Văn Tùng, 28 tuổi, ở Cẩm Xuyên, là một trong số đó. “Học xong nghề cơ khí, tôi được vay vốn mua dụng cụ, mở xưởng sửa chữa ngay tại xã. Thu nhập hiện khoảng 10–12 triệu đồng mỗi tháng, ổn định hơn rất nhiều so với làm thuê trước đây”, anh Tùng chia sẻ. Những mô hình như vậy không chỉ giúp giảm nghèo, mà còn góp phần giữ lao động trẻ ở lại địa phương.
Hiệu quả của các đồng vốn hỗ trợ còn thể hiện rõ qua bức tranh giảm nghèo chung của tỉnh. Theo UBND tỉnh Hà Tĩnh, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đã giảm từ 9,04% năm 2021 xuống còn 4,01% vào năm 2024. Đằng sau con số này là hàng nghìn mô hình sinh kế nhỏ, được thiết kế phù hợp và vận hành chặt chẽ. Trong đó, hỗ trợ vốn gắn với đào tạo, kỹ thuật và thị trường được xem là “trụ cột” quan trọng nhất.
Dẫu vậy, thực tiễn cũng cho thấy không phải mô hình nào cũng thành công ngay từ đầu. Một số hộ thiếu kinh nghiệm quản lý, hoặc chưa có liên kết đầu ra ổn định, dẫn đến hiệu quả thấp. Nhận diện rõ những rủi ro này, Hà Tĩnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: tăng cường tập huấn, cử cán bộ bám sát cơ sở, kết nối với hợp tác xã và doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm, đồng thời giám sát chặt chẽ việc sử dụng vốn. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng sử dụng vốn sai mục đích và nâng cao tính bền vững của mô hình.
Điểm đáng chú ý là các mô hình hỗ trợ sản xuất còn tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Tại xã Đông Kinh, sau khi thành công với vườn rau sạch, chị Hồ Thị Lài được mời chia sẻ kinh nghiệm cho các hộ lân cận. Từ vài hộ ban đầu, mô hình đã hình thành nhóm liên kết sản xuất, cùng chia sẻ đầu vào và tìm kiếm đầu ra, giảm chi phí và rủi ro. Ở Hương Sơn, tổ hợp tác bò sinh sản đang tiếp tục mở rộng, kết nối thêm 15 hộ mới, tạo thành chuỗi sinh kế có tính cộng hưởng cao.
Chính sách hỗ trợ sản xuất của Hà Tĩnh cũng ưu tiên rõ ràng cho các nhóm yếu thế như phụ nữ, người dân tộc thiểu số và hộ cận nghèo. Không chỉ hỗ trợ vốn, chương trình còn chú trọng nâng cao kỹ năng quản lý tài chính, kỹ thuật sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường. Qua đó, người dân không chỉ thoát nghèo về thu nhập, mà còn nâng cao năng lực tự chủ trong dài hạn.
Về định hướng lâu dài, tỉnh đặt mục tiêu mỗi năm mở rộng các mô hình hỗ trợ sản xuất sang ít nhất 5 xã vùng khó khăn mới, đồng thời tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, kết nối việc làm và khuyến khích khởi nghiệp nhỏ. Cơ chế thưởng cho người hoàn thành đào tạo và có việc làm ổn định trong tỉnh cũng được xem là một giải pháp giữ chân lao động và tăng hiệu quả giảm nghèo.
Khi quan sát những vườn rau xanh mướt, đàn bò khỏe mạnh hay các xưởng sửa chữa nhộn nhịp ở vùng quê Hà Tĩnh, có thể thấy rằng “đồng vốn thoát nghèo” không chỉ là con số trong báo cáo. Đó là câu chuyện về cách sử dụng nguồn lực một cách khôn ngoan, về sự đồng hành giữa chính quyền và người dân, và về những mô hình nhỏ nhưng đủ chắc để đứng vững trước biến động. Từ những đồng vốn ấy, sinh kế được hình thành, niềm tin được củng cố và con đường giảm nghèo bền vững trở nên rõ nét hơn trên vùng đất giàu nghị lực này.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám Đốc Công Ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, vụ việc 130 tấn lợn nhiễm dịch được đưa vào sản xuất tại Công ty Đồ hộp Hạ Long là minh chứng điển hình cho những lỗ hổng lớn trong cơ chế hậu kiểm an toàn thực phẩm. Khi nguyên liệu bẩn lọt qua các khâu giám sát trong thời gian dài cho thấy việc kiểm tra sau cấp phép còn nặng hình thức, chưa đủ khả năng ngăn chặn và phát hiện vi phạm từ sớm.
Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn quan trọng của kinh tế nước ta trong bối cảnh thế giới biến động mạnh, bất ổn gia tăng và các cú sốc bên ngoài diễn ra dồn dập.
(VNF) - Việc Đà Nẵng được lựa chọn là một trong hai địa điểm hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho thành phố, mà còn đặt nền móng để địa phương này từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới tài chính khu vực và toàn cầu.
(VNF) - Quốc hội đã quyết nghị tăng trưởng năm 2026 ở mức 10%. Để hiện thực hóa mục tiêu này, theo TS Đỗ Thiên Anh Tuấn - iảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright tính toán, thì vốn đầu tư công năm 2026 có thể lên tới 1,65 triệu tỷ đồng nhưng hiệu quả đầu tư mới là yếu tố then chốt.
(VNF) - Năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng các chính sách hỗ trợ sẽ đi vào thực chất, tạo những cú hích đủ mạnh cho môi trường kinh doanh. Qua đó, mở ra các động lực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức.
(VNF) - Các tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam chung nhận định: trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc làm chủ công nghệ lõi và xây dựng hạ tầng số tự chủ là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm chủ quyền quốc gia và năng lực phát triển bền vững.
(VNF) - Theo TS. Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên chi hội tài chính Khu công nghiệp Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), năm 2025, FDI tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong dòng vốn ngoại vào Việt Nam, trong khi FII và FPI dù khởi sắc nhưng vẫn chưa tạo được thế cân bằng.
(VNF) - PGS.TS Ngô Trí Long cho rằng, Nghị định 296/2025 của Chính phủ quy định cơ chế cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hộ kinh doanh là một bước nâng chuẩn thể chế kỷ luật thị trường được siết chặt, “vùng xám” tài sản – dòng tiền – trách nhiệm bị thu hẹp, và kinh doanh gia đình buộc phải bước vào quỹ đạo minh bạch hơn nếu muốn phát triển bền vững.
(VNF) - TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, Việt Nam có đủ nền tảng để duy trì tăng trưởng GDP ở mức 8 – 12% trong 5 năm tới, qua đó nâng nhanh thu nhập bình quân đầu người và tạo dư địa lớn cho thị trường bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, đầu tư hạ tầng được đẩy mạnh và các động lực mới như thương mại điện tử, du lịch tiếp tục bứt phá.
(VNF) - Theo ông Nguyễn Lê Bình - Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, giảm nghèo bền vững sau 2025 không thể trông chờ vào một trụ cột đơn lẻ, mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng để tránh tái nghèo trước các cú sốc kinh tế – xã hội.
(VNF) - Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, giảm nghèo bền vững không thể chỉ dựa vào hỗ trợ thu nhập mà cốt lõi là đầu tư cho năng lực con người, trong đó y tế giữ vai trò nền tảng. Khi người dân được bảo đảm chăm sóc sức khỏe và giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh, họ mới có đủ điều kiện lao động, tạo sinh kế và chủ động vươn lên thoát nghèo.
(VNF) - Trong hành trình giảm nghèo bền vững, thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy: chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu thật của người dân. Những cuộc đối thoại trực tiếp, thẳng thắn giữa chính quyền cơ sở với nhân dân không chỉ giúp tháo gỡ khó khăn trước mắt, mà còn khơi dậy ý chí tự lực, tạo nền tảng lâu dài để người dân vươn lên thoát nghèo.
(VNF) - Tại Quảng Ngãi, việc đầu tư cho truyền thông, đưa chính sách đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, đang dần trở thành “đòn bẩy mềm”, giúp chính sách đi vào cuộc sống và tạo chuyển biến thực chất trong công cuộc giảm nghèo.
(VNF) - PGS.TS. Ngô Trí Long - Nguyên viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính - nhận định rằng, nếu không cải cách, Việt Nam sẽ khó cạnh tranh với các trung tâm tài chính quốc tế tại Singapore, Hồng Kông, Dubai,...
(VNF) - Theo chuyên gia truyền thông Lê Quốc Vinh, xây dựng một trung tâm tài chính quốc tế không chỉ là bài toán kinh tế học, mà là một chiến dịch xây dựng thương hiệu quốc gia (Nation Branding) ở cấp độ cao nhất. VietnamFinance trân trọng giới thiệu góc nhìn của ông về vấn đề này.
(VNF) - Trao đổi với VietnamFinance, TS. Vũ Hoàng Linh - Chuyên gia kinh tế, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, đã đến lúc cần nhìn lại đào tạo nghề không phải như một hoạt động hỗ trợ đơn lẻ, mà như một mắt xích then chốt trong chiến lược phát triển sinh kế bền vững.
(VNF) - Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, với việc ban hành đồng bộ 8 nghị định, Chính phủ khẳng định quyết tâm xây dựng một trung tâm tài chính phát triển nhanh, bền vững, có tính cạnh tranh và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
(VNF) - Không bắt đầu từ những dự án lớn hay khoản đầu tư hàng chục tỷ đồng, hành trình giảm nghèo bền vững ở miền Tây Quảng Trị đang được khơi mở từ những lớp học xóa mù chữ dành cho phụ nữ dân tộc thiểu số. Ở đó, tri thức trở thành “điểm tựa mềm” nhưng mang tính quyết định, giúp người dân tiếp cận chính sách, vận dụng hỗ trợ và từng bước thoát nghèo một cách bền vững.
(VNF) - Ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số được đặt ra cho giai đoạn tới, bài toán nguồn vốn đang trở thành vấn đề sống còn. Khi hệ thống ngân hàng đã tiệm cận giới hạn mở rộng tín dụng, việc phát triển mạnh mẽ thị trường vốn - đặc biệt là thị trường chứng khoán - được xem là chìa khóa để tạo dư địa tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.
(VNF) - Thiếu thông tin không chỉ làm hạn chế cơ hội phát triển mà còn là rào cản lớn khiến người nghèo khó có thể thoát nghèo một cách bền vững. Vì vậy, trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, bên cạnh việc hỗ trợ về sinh kế, tín dụng, y tế hay giáo dục, một yếu tố ngày càng được khẳng định có vai trò nền tảng, đó là giảm nghèo thông tin.
(VNF) - Từ những lớp học nghề đỏ đèn đến tận đêm khuya, đến dòng công nhân trẻ nối nhau vào Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh đang chứng kiến cuộc “lột xác” lớn nhất 10 năm: chuyển từ lao động phổ thông sang lực lượng lao động kỹ thuật. Một hành trình bắt đầu từ nông thôn, nhưng đang làm thay đổi cả bản đồ việc làm của tỉnh.
(VNF) - PGS.TS Nguyễn Hữu Huân - Trưởng Bộ môn Thị trường Tài chính (ĐH Kinh tế TP.HCM) cho rằng, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2026 không phải là quá sức với Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa mục tiêu này phụ thuộc quyết định vào chất lượng triển khai cải cách, từ chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế đến năng lực thực thi chính sách ở cấp vĩ mô và địa phương.
(VNF) - Được ví như một "Việt Nam thu nhỏ" với địa hình phức tạp và quy mô dân số đông, Thanh Hóa bước vào giai đoạn 2021 – 2025 với bộn bề thách thức trong việc đảm bảo an sinh xã hội tại khu vực miền núi "phên dậu". Thế nhưng, bằng tư duy quản trị quyết liệt và hiệu quả thực tế từ dòng vốn của 3 Chương trình Mục tiêu quốc gia, địa phương này đang tạo nên một kỳ tích giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
(VNF) - Luật sư Nguyễn Văn Tuấn - Giám Đốc Công Ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho rằng, vụ việc 130 tấn lợn nhiễm dịch được đưa vào sản xuất tại Công ty Đồ hộp Hạ Long là minh chứng điển hình cho những lỗ hổng lớn trong cơ chế hậu kiểm an toàn thực phẩm. Khi nguyên liệu bẩn lọt qua các khâu giám sát trong thời gian dài cho thấy việc kiểm tra sau cấp phép còn nặng hình thức, chưa đủ khả năng ngăn chặn và phát hiện vi phạm từ sớm.
(VNF) - Ghi nhận của VietnamFinance chiều ngày 12/1, đến thời điểm hiện tại dự án đã hoàn thiện 90% khối lượng công việc, dự kiến sẽ thông xe kỹ thuật vào ngày 10/2.
